Doğal Taşlar

Bu taş ne?

Elindeki taşı birkaç gözlem ve evde yapılabilecek basit testlerle daralt. Bilmediğin soruyu atla. Sonuç bir tahmindir; kesin teşhis için bir jeologa, MTA’ya ya da bir müzeye danış.

Güvenlik: Taşın tadına bakma, tozunu soluma. Sirke testinde gözlerini ve ellerini koru. Değerli olabilecek bir taşı çizerek deneme. Testler nasıl yapılır? →

Nasıl görünüyor?
Işıkta nasıl parlıyor?
Rengi ne?
Çizik testi

Taşın kenarını tırnağınla, sonra çelik bir bıçakla çizmeyi dene; ardından taşla bir cam parçasını çiz.

Çizgi rengi

Taşı sırsız porselene (fayansın arkası) sürt; bıraktığı tozun rengine bak.

Elinde nasıl?
Mıknatıs çekiyor mu?
Üzerine sirke damlatınca köpürüyor mu?

Soruları cevapladıkça en olası taşlar burada sıralanır.

Gündelik ad

Çakıl ve dere taşı

Çakıl, akarsu ve dalgaların yuvarlattığı 2 milimetreden iri taş parçalarıdır; dere taşı ayrı bir tür değil, suyun aşındırdığı her sert taştır.

Gündelik ad

Kum

Kum bir taş türü değil, bir boyuttur: 0,06 ile 2 milimetre arasındaki taneler; çoğunlukla kuvars, bazen kabuk kırıntısı ya da siyah manyetit.

Gündelik ad

Toprak

Toprak bir taş değil: kayaçların ufalanmasıyla oluşan kum, silt ve kilin çürümüş bitkiler, su, hava ve canlılarla karışımı.

Kayaç

Andezit

Yanardağ zincirlerinin kayacı: adını And Dağları'ndan alan, Ankara Kalesi'nin pembe-gri taşı.

Kayaç

Bazalt

Okyanus tabanlarının ve Ay'daki koyu düzlüklerin kayacı: yeryüzünde en yaygın volkanik kayaç.

Mineral

Biyotit

Granitteki siyah, parlak pullar: ince yapraklara ayrılan ve ayrıştıkça altın gibi parlayabilen koyu renkli mika.

Kayaç

Breş

Kırılıp yeniden yapışmış kayaç: keskin köşeli parçaları heyelanları, fayları, yanardağları ve göktaşı çarpmalarını anlatır.

Kayaç

Çakmaktaşı (çört)

Taş Devri'nin çeliği: kırıldığında jilet keskinliğinde kenarlar veren, çeliğe vurulunca kıvılcım saçan sert silis taşı.

Kayaç

Dasit

Andezit ile riyolit arasında: lav kubbeleri yapan ve patlayıcı püskürmeleriyle bilinen kuvarslı volkanik kayaç.

Mineral

Dolomit

Kalsitin magnezyumlu kardeşi: koca dağ sıralarını oluşturan, ama asitte zar zor köpüren karbonat minerali.

Mineral

Halit (kaya tuzu)

Sofra tuzunun mineral hâli: suda eriyen, küp küp kırılan ve kalın katmanlar hâlinde yeraltında biriken yumuşak bir mineral.

Gündelik ad

Himalaya tuzu ve tuz lambası

Himalaya tuzu, Pakistan'daki Tuz Sıradağları'ndan çıkarılan pembe kaya tuzudur, yani halit; tuz lambası da bu tuzun içi oyulmuş bir bloğudur.

Hiçbiri benzemiyor mu? Bulunan taşların çoğu sıradan kayaçlardır. Bulduğum taş değerli mi? →