Organik taş
İnci
Pearl
İstiridye ve midyelerin içinde katman katman büyüyen, kesilip yontulmadan da ışıldayan organik bir değerli taş.
- Değerli taş
Kısaca
İnci, bazı istiridye ve midyelerin, kabuklarının içine giren bir yabancı maddeyi ya da dokularındaki küçük bir yarayı ince sedef katmanlarıyla sarmasıyla oluşur. Doğada kendiliğinden oluşan inciler çok nadirdir; bugün satılan incilerin büyük çoğunluğu, insanların başlattığı süreçle çiftliklerde yetiştirilen kültür incileridir. İnci yumuşak olduğu için özenle taşınmalıdır.
Nasıl oluşur?
İnci üreten yumuşakçalar, kabuklarının iç yüzünü sedef (nakre) ile kaplar. Kabuğun içine bir yabancı madde girdiğinde ya da doku zarar gördüğünde, hayvan bu noktayı da ince sedef katmanlarıyla sarar ve böylece inci oluşur. Sedef, aragonit (kalsiyum karbonat) plakacıklarının konkiyolin adlı organik bir maddeyle birbirine yapışmasından oluşur. Işık bu ince katmanlarda kırılıp yansıdığı için iyi bir incinin yüzeyinde derin bir parlaklık ve hafif bir gökkuşağı yanardönerliği görülür.
Doğal inci ve kültür incisi
Kültür incisinde süreci insan başlatır: Deniz istiridyelerine çoğunlukla kabuktan yapılmış bir boncuk çekirdekle birlikte küçük bir doku parçası yerleştirilir; tatlı su midyelerinde ise genellikle yalnızca doku parçası kullanılır. Başlıca türler Japonya’nın Akoya incileri, Avustralya ve Endonezya’nın Güney Denizi incileri, Fransız Polinezyası’nın koyu renkli Tahiti incileri ve Çin’in tatlı su incileridir. Doğal inciler ise yüzyıllar boyunca Basra Körfezi’nde dalgıçlar tarafından toplanmıştır.
Bakım
İnci yumuşaktır ve asitlerden kolayca etkilenir. Parfüm, saç spreyi ve kozmetikler sürüldükten sonra takılmalı, kullanımdan sonra yumuşak bir bezle silinmeli ve diğer takıları çizmemesi için ayrı saklanmalıdır. Ultrasonik temizleyiciler incilere zarar verebilir.
Nasıl tanınır?
- 1
“Diş testi”: İnci ön dişlerin ucuna hafifçe sürtüldüğünde doğal ve kültür incileri genellikle hafif pürüzlü, kumlu bir his verir; cam ve plastik taklitler ise kaygandır. Bu test her zaman işe yaramaz: Bazı gerçek inciler cilalandığı için düz gelir, bazı taklitlerin kaplaması bilerek pürüzlü yapılır. Doğal inciyi kültür incisinden de ayıramaz.
- 2
Delik ağzına büyüteçle bakın: Taklitlerde kaplama delik çevresinde soyulur ya da pul pul kalkar ve altından cam veya plastik görünür. Gerçek incide delik kenarı keskindir; kültür incilerinde sedef katmanı ile boncuk çekirdek arasındaki sınır seçilebilir.
- 3
Kusursuz yuvarlak, tıpatıp aynı ve yüzeyinde hiçbir küçük iz bulunmayan boncuk dizileri taklit olabilir; gerçek incilerde biçim, renk ve yüzeyde küçük farklılıklar olağandır.
- 4
Bir incinin doğal mı, kültür mü olduğu ve işlem görüp görmediği ancak gemoloji laboratuvarında, X ışınıyla iç yapısı incelenerek kesin olarak anlaşılır.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Taklit inciler: Cam, plastik ya da deniz kabuğundan yapılmış boncukların üzerine inci parlaklığı veren bir kaplama sürülerek üretilir. “Kabuk incisi” ve “Mayorka incisi” gibi adlarla satılan ürünler de insan yapımı taklitlerdir.
- Kültür incisinin “doğal inci” diye satılması: Piyasadaki incilerin büyük çoğunluğu kültür incisidir. “Doğal” iddiası bir gemoloji laboratuvarı raporuyla belgelenmelidir.
- İşlemler: Ağartma, boyama (özellikle siyah ve altın renkler), ışınlama ve yüzey kaplama yaygındır; satıcı tarafından açıklanmalıdır.
- “Akoya”, “Tahiti”, “Güney Denizi” ve “tatlı su incisi” gibi adlar incinin türünü ve kaynağını anlatır, doğal olduğunu göstermez; bu adlarla satılan incilerin hemen hepsi kültür incisidir.
Bunu biliyor muydun?
Doğal incilerin bir kum tanesinin çevresinde oluştuğu yaygın bir inanıştır; oysa çoğunlukla küçük bir parazit ya da yumuşakçanın dokusundaki bir hasar inciyi başlatır.
Japonya'da Kokichi Mikimoto 1893'te bir inciyi başarıyla yetiştirdi; bu, kültür incisi endüstrisinin başlangıcı sayılır. Kültür incilerinin yaygınlaşması, Basra Körfezi'nde yüzyıllardır süren doğal inci avcılığının 20. yüzyılda gerilemesinde önemli rol oynadı.
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Bahreyn, Basra Körfezi · Tarihî kaynakYüzyıllar boyunca doğal inci avcılığının başlıca merkezlerinden biri. “İnci Avcılığı, Bir Ada Ekonomisinin Tanığı” adıyla 2012'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
- Mie, Japonya (Ago ve Toba koyları) · Tarihî kaynakAkoya kültür incisinin doğduğu bölge; Kokichi Mikimoto 1893'te burada inci yetiştirmeyi başardı ve kültür incisi endüstrisinin temelini attı.
- Tuamotu Takımadaları, Fransız Polinezyası · Önemli yatakSiyah dudaklı inci istiridyesinden (Pinctada margaritifera) elde edilen koyu renkli “Tahiti” kültür incileri.
- Broome, Batı Avustralya · Önemli yatakBüyük beyaz ve gümüşi “Güney Denizi” incilerini veren Pinctada maxima istiridyesinin yetiştirildiği başlıca merkezlerden biri.
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Kaynaklar
- Pearl · Gemological Institute of America (GIA)
- A Guide to How GIA Analyzes Pearls from Start to Finish · Gemological Institute of America (GIA)
- Pearling, Testimony of an Island Economy · UNESCO World Heritage Centre, 2012
Dış bağlantılar
Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗
Aynı basamaktaki taşlar
Altın
Doğada saf hâlde bulunabilen, hiç paslanmayan, dövülüp tel çekilebilen ağır ve parlak sarı metal.
Diaspor
Gün ışığında yeşilimsi, akkor lamba altında pembemsi görünen; mücevher kalitesindekiler neredeyse yalnızca Muğla'dan çıkan nadir bir mineral.
Pallasit
Parlak demir-nikel metalinin içine gömülü altın sarısı ve yeşil olivin kristalleriyle en güzel meteoritlerden sayılan nadir bir taşlı-demirli meteorit.