Albit

Albit, sodyum, alüminyum, silisyum ve oksijenden oluşan beyaz ya da gri bir feldispat mineralidir (NaAlSi₃O₈). Adı Latince “albus”, yani “beyaz” sözcüğünden gelir. Yer kabuğunun en bol mineral ailesi olan feldispatların sodyumlu ucudur ve plajiyoklaz dizisinin bir ucunu oluşturur. Granit ve pegmatit gibi açık renkli kayaçlarda bulunur; cam ve seramik sanayisinin başlıca hammaddelerinden biridir.

Cam: Albit, camın erime sıcaklığını düşüren bir eritkendir ve alümina ile sodyum sağlar. İMİB'e göre feldispatlar cam ve seramik sektörünün temel hammaddesidir. ABD'de üretilen feldispatın yüzde 47'si cama gider (USGS). Seramik: Seramik karo, lavabo ve klozet gibi vitrifiye ürünlerde ve sofra seramiklerinde eritken olarak kullanılır; ABD'de feldispatın yüzde 53'ü seramik ve benzeri kullanımlara gider. Cam için feldispat yaklaşık 20 mesh, seramik ve dolgu için 200 mesh ya da daha ince öğütülür (USGS).

Mohs sertlik ölçeğinde 6–6,5 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,6–2,65 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Finnbo, Falun, Dalarna, İsveç; Çine–Milas bölgesi (Karadere kuşağı), Aydın–Muğla; Baveno, Piyemonte, İtalya; Amelia, Virginia, ABD; Virgem da Lapa, Minas Gerais, Brezilya.

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Çine–Milas bölgesi (Karadere kuşağı), Aydın–Muğla.

Beyaz, gri, bazen mavimsi, yeşilimsi ya da kırmızımsı renklidir; camsı parıltılıdır, dilinim yüzeylerinde ise inci parıltısı görülür. Mohs sertliği 6–6,5'tir: camı çizer, çelik bıçakla zor çizilir. Kuvarsın aksine belirgin düzlemler boyunca yarılır. Kristallerde ve dilinim yüzeylerinde ince paralel çizgiler (polisentetik ikizlenme) görülür; bu çizgiler plajiyoklazı ortoklazdan ayırmaya yardım eder. Beyaz ortoklaz, mikroklin ve öteki plajiyoklazlar albite çok benzer. Ay taşının bir türü, albit ile ortoklaz katmanlarının iç içe büyümesinden oluşur; bu yüzden albit ile ay taşı karıştırılabilir. Kesin ayrım için gemoloji ya da mineraloji laboratuvarına başvurulmalıdır.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Sanayide albitin değerini sodyum oksit (Na₂O) oranı ve özellikle pişirilince rengi bozan titan ile demir minerallerinin azlığı belirler; titan oranı düşük “extra” kalite, sıradan “standart” kaliteden daha değerlidir. Cevherin kuvars ve mika oranı, tane boyu, yıkamayla ya da flotasyonla zenginleştirilme gerekip gerekmediği, yatağın büyüklüğü ve cam ile seramik fabrikalarına uzaklık da önemlidir. Süs taşı ve koleksiyonda ise albit kristalleri nadiren aranır; kristalin biçimi, hasarsızlığı ve birlikte bulunduğu turmalin gibi minerallerin güzelliği önemlidir.

Kristal terapi uygulayıcıları ve taş satıcıları albitin zihne berraklık ve duygusal denge verdiğini, duygusal olaylara verilen aşırı tepkileri yatıştırdığını ileri sürer. Aynı kaynaklar albitin “tepe çakrasıyla” özel bir bağlantısı olduğunu, ruhsal farkındalığı artırdığını söyler. Albit, yer kabuğunun en yaygın mineral ailesine ait sıradan bir sodyum-alüminyum silikattır; ona bağlanan “berraklık”, “denge” ve “çakra” etkileri ölçülebilir değildir ve kontrollü bir çalışmayla gösterilmemiştir. Bir rahatlama hissi varsa, bu taşa bakıp dokunarak sakin bir an geçirmekten gelir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Albit elle tutulduğunda zararsızdır. Çine–Milas albit cevherinde yaklaşık yüzde 25'e varan kuvars bulunur; madenlerde ve öğütme tesislerinde çıkan toz kristalin silika içerir, uzun süre solunmamalı ve tozlu işlerde maske kullanılmalıdır.