VaryeteŞunun bir çeşidi: Safir

Padparadscha

Al₂O₃Padparadscha

Pembe ile turuncunun dengeli karışımı olan safir: adı lotus çiçeğinin renginden gelir ve en çok aranan renkli safirlerdendir.

Diğer adları: Padparadscha safir

Halk arasında: Yarı değerli taş

Fotoğraf: Alextryan · Public domain · Wikimedia Commons

Kısaca

Padparadscha, safirin (yani korindon mineralinin) pembemsi turuncu ile turuncumsu pembe arasındaki dar bir renk aralığına verilen addır; ayrı bir mineral değil, bir renk tanımıdır. Adı, Sri Lanka'da konuşulan Sinhala dilinde “lotus renkli” anlamına gelen bir sözcükten türemiştir. Yüzyıllardır Sri Lanka'dan çıkarılır; son on yıllarda Madagaskar, Tanzanya ve Vietnam'da da bulunmuştur. Renkli safirlerin en değerlilerinden sayılır.

Görseller

Padparadscha örneği (2) — Fotoğraf: Alextryan · Public domain · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Padparadscha, öteki safirler gibi korindondur: alüminyum oksidin, ancak alüminyumca zengin ve silisçe fakir kayaçlarda büyüyebilen sert kristalidir. Rengi iki ayrı bileşenin karışımıdır: Vikipedi’ye göre pembe ile sarı-turuncu bileşenler kristaldeki farklı renk merkezlerinden doğabilir. Pembe tonlar safirde çoğunlukla eser miktardaki kromdan gelir. Bu iki bileşenin tam dengede olması ender bir durumdur; padparadschanın nadirliği de buradan gelir.

Sri Lanka’daki padparadschaların çoğu, ana kayaç aşındıktan sonra akarsularla taşınıp Ratnapura çevresindeki çakıl katmanlarında biriken ikincil yataklardan çıkarılır. Safir çok sert ve dayanıklı olduğu için bu taşınma sırasında yok olmaz.

Ne işe yarar?

Mücevher: Padparadscha yüzük, kolye ve küpelerde merkez taşı olarak kullanılır. Sertliği (9) ve dilinimsiz yapısı onu gündelik takıya uygun kılar.
Koleksiyon: İri, ısıtılmamış ve rengi kalıcı taşlar koleksiyoncular ve müzayedeler için en çok aranan renkli safirler arasındadır.
Gemoloji: Padparadschanın tanımı ve renk kalıcılığı, gemoloji laboratuvarlarında uzun süredir tartışılan ve araştırılan bir konudur.

Adı ve tanımı

“Padparadscha”, Sinhala dilinde “lotus renkli” anlamına gelen sözcükten gelir. Bu bir mineral adı değil, bir renk tanımıdır: GIA’dan Robert Crowningshield 1983’te adı açık ile orta tonlu pembemsi turuncu ve turuncumsu pembe safirlerle sınırladı. 2005’te laboratuvarların ortak kurulu LMHC, pastel tonlu ve düşük ile orta doygunluktaki taşları ölçüt aldı. Richard W. Hughes gibi bazı gemologlar ise koyu ve canlı tonların da tarihî olarak bu adla anıldığını savunur.

Rengi kalıcı mı?

Bazı pembemsi turuncu safirlerdeki turuncu bileşen kararsızdır: güçlü ışıkta ya da gün ışığında uzun süre kalınca soluyabilir ve taş pembeye döner. GIA bu yüzden padparadscha olabilecek safirleri birkaç saat güçlü ışık altında tutarak sınar; sınamadan sonraki renk, taşın takıldıkça göreceği gün ışığından sonraki renge çok benzer. 2022’de GIA, bazı pembe safirlerin tam tersine, ışıkta turuncu renk kazandığını da duyurdu.

Değerini ne belirler?

Padparadschanın değerini en çok renk belirler: pembe ile turuncunun dengeli, canlı ve eşit dağılmış bir karışımı en çok aranır. Renk ışık altında kalıcı olmalıdır; laboratuvar rengin solmadığını doğrulamadan taşa bu ad verilmez. Yalnızca ısıl işlem kabul edilir; ısıtılmamış taşlar, ayrıca köklü bir ünü olduğu için Sri Lanka kökenli taşlar daha değerli sayılır. İri ve temiz taşlar çok enderdir, bu yüzden boyut değeri hızla artırır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Rengi ne tam pembe ne tam turuncudur; ikisinin karışımıdır ve çoğu zaman somon rengine benzetilir. Fazla pembe olan taş pembe safir, fazla turuncu olan turuncu safir sayılır.
2
Safir olduğu için çok serttir (Mohs 9) ve boyutuna göre ağırdır; cam ve çoğu taklit ondan çok daha yumuşaktır.
3
Laboratuvarlar padparadscha adını vermeden önce taşı birkaç saat güçlü ışık altında tutarak renk kalıcılığını sınar; turuncu bileşen solup taş pembeye dönerse padparadscha sayılmaz.
4
Taşın berilyum difüzyonu görüp görmediği, sentetik olup olmadığı ve kökeni gözle anlaşılamaz; bunun için gemoloji laboratuvarı raporu gerekir.

Sahteler ve taklitler

Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:

Berilyum difüzyonu: Pembe safirler berilyumla birlikte çok yüksek sıcaklıkta ısıtılarak padparadschaya benzeyen pembemsi turuncu bir renk kazanabilir. Laboratuvar standartlarına göre böyle bir taşa padparadscha denmez.
Sentetik padparadscha: Alev füzyonu ve eriyik (flux) yöntemleriyle üretilir. Alev füzyonu taşlarında eğri büyüme çizgileri ve gaz kabarcıkları, eriyik taşlarında parmak izi benzeri kapanımlar ve metal pulcuklar görülebilir.
Işınlama: Pembe safirlere ışınlamayla sarı-turuncu bir bileşen eklenebilir; bu da kabul edilen bir padparadscha değildir. Yalnızca ısıl işlem kabul görür ve belirtilmelidir.

Yanlış bilinenler

YanlışGerçek padparadscha yalnızca Sri Lanka'dan çıkar.
DoğrusuSri Lanka tarihî kaynaktır ve bazı satıcılar adı yalnızca oranın taşlarına layık görür; ama uluslararası laboratuvar standardı (LMHC) her kökenden taşa padparadscha denmesine izin verir. Madagaskar, Tanzanya ve Vietnam'dan da padparadscha çıkmıştır.
YanlışPembemsi turuncu her safir padparadschadır.
DoğrusuBerilyum difüzyonu ya da ışınlamayla bu renge getirilmiş taşlar padparadscha sayılmaz. Ayrıca bazı pembe safirlerin turuncu bileşeni ışıkta solar; GIA, rengi bu sınamadan sonra aralık dışında kalan taşlara padparadscha demez.

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilimle çelişki:Orta: kanıtsız iddia

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

Günümüzde kristal terapi ve taş satıcısı siteleri padparadschanın yaratıcılığı ve sanatsal ifadeyi desteklediğini, aşka ve yeni ilişkilere açılmaya yardım ettiğini, çakraları dengelediğini ileri sürer.

Bilim ne diyor?

Padparadschanın yaratıcılığı artırdığına, aşk getirdiğine ya da çakraları dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın rengi, korindon kristalindeki eser elementlerden ve kristal kusurlarından oluşan renk merkezlerinden gelir; ışıkta solabilen bu turuncu bileşen, taşın fiziksel bir özelliğidir.

Bunu biliyor muydun?

Sanskritçe padmaraga (padma: lotus, raga: renk) sözcüğü eski Hint metinlerinde aslında bir yakut türü için kullanılıyordu; Richard W. Hughes, bugünkü “padparadscha” adının bu sözcüğün bozulmuş biçimi olduğunu yazar.

İngiltere Prensesi Eugenie'nin nişan yüzüğünün ortasında, International Gem Society'nin tahminine göre 3–4 karatlık bir padparadscha safir bulunur.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Ratnapura, Sabaragamuva, Sri Lanka · Önemli yatakPadparadschanın tarihî ve en ünlü kaynağı Sri Lanka'dır; Ratnapura bölgesinin değerli taş çakılları bilinen başlıca yatağıdır
Tunduru, Ruvuma Bölgesi, Tanzanya · Bilinen bulunuş yeriRichard W. Hughes, Tunduru bölgesinden çıkan kaliteli padparadschaları anar
Quỳ Châu, Nghệ An, Vietnam · Bilinen bulunuş yeriHughes'a göre bu bölgeden de kaliteli padparadscha çıkmıştır; IGS, Vietnam'dan az miktarda bildirir
Madagaskar · Bilinen bulunuş yeri1990'ların sonundan beri önemli bir kaynak; yatak adları kaynaklarda farklı geçtiği için ülke düzeyinde gösterilmiştir

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Padparadscha nedir?

Padparadscha ne işe yarar?

Mücevher: Padparadscha yüzük, kolye ve küpelerde merkez taşı olarak kullanılır. Sertliği (9) ve dilinimsiz yapısı onu gündelik takıya uygun kılar. Koleksiyon: İri, ısıtılmamış ve rengi kalıcı taşlar koleksiyoncular ve müzayedeler için en çok aranan renkli safirler arasındadır. Gemoloji: Padparadschanın tanımı ve renk kalıcılığı, gemoloji laboratuvarlarında uzun süredir tartışılan ve araştırılan bir konudur.

Padparadscha ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 9 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 3,98–4,1 g/cm³’tür.

Padparadscha nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Ratnapura, Sabaragamuva, Sri Lanka; Tunduru, Ruvuma Bölgesi, Tanzanya; Quỳ Châu, Nghệ An, Vietnam; Madagaskar.

Padparadscha gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Rengi ne tam pembe ne tam turuncudur; ikisinin karışımıdır ve çoğu zaman somon rengine benzetilir. Fazla pembe olan taş pembe safir, fazla turuncu olan turuncu safir sayılır. Safir olduğu için çok serttir (Mohs 9) ve boyutuna göre ağırdır; cam ve çoğu taklit ondan çok daha yumuşaktır. Laboratuvarlar padparadscha adını vermeden önce taşı birkaç saat güçlü ışık altında tutarak renk kalıcılığını sınar; turuncu bileşen solup taş pembeye dönerse padparadscha sayılmaz. Berilyum difüzyonu: Pembe safirler berilyumla birlikte çok yüksek sıcaklıkta ısıtılarak padparadschaya benzeyen pembemsi turuncu bir renk kazanabilir. Laboratuvar standartlarına göre böyle bir taşa padparadscha denmez.

Padparadscha değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 8. basamaktadır: Üstün değerli taş. Padparadschanın değerini en çok renk belirler: pembe ile turuncunun dengeli, canlı ve eşit dağılmış bir karışımı en çok aranır. Renk ışık altında kalıcı olmalıdır; laboratuvar rengin solmadığını doğrulamadan taşa bu ad verilmez. Yalnızca ısıl işlem kabul edilir; ısıtılmamış taşlar, ayrıca köklü bir ünü olduğu için Sri Lanka kökenli taşlar daha değerli sayılır. İri ve temiz taşlar çok enderdir, bu yüzden boyut değeri hızla artırır.

Padparadscha neye iyi gelir?

Günümüzde kristal terapi ve taş satıcısı siteleri padparadschanın yaratıcılığı ve sanatsal ifadeyi desteklediğini, aşka ve yeni ilişkilere açılmaya yardım ettiğini, çakraları dengelediğini ileri sürer. Padparadschanın yaratıcılığı artırdığına, aşk getirdiğine ya da çakraları dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın rengi, korindon kristalindeki eser elementlerden ve kristal kusurlarından oluşan renk merkezlerinden gelir; ışıkta solabilen bu turuncu bileşen, taşın fiziksel bir özelliğidir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.