İmparator topazı

İmparator topazı, turuncu, kırmızımsı turuncu, pembe ve kırmızı renkteki doğal topaza verilen ticari addır. GIA'ya göre ticari ölçekte bilinen tek kaynağı Brezilya'nın Minas Gerais eyaletindeki Ouro Preto yöresidir; bölgede topaz 200 yılı aşkın süredir çıkarılır. Pembe, kırmızı ve morumsu tonlar kristaldeki eser miktarda kromdan, sarı ve turuncular ise kristal yapısındaki “renk merkezi” denen kusurlardan gelir. Adın kesin bir standardı yoktur; GIA'nın deyişiyle topaza değer veren “imparator” sözcüğü değil, renktir.

Takı: Sert ve parlak olduğu için yüzük, kolye ve küpelerde değerli taş olarak kullanılır. Ticari boyuttaki taşlar çoğunlukla 2–8 karattır; 20–30 karatlık taşlar enderdir. Müze ve koleksiyon: İri ve iyi renkli taşlar müzelerde sergilenir. Smithsonian Enstitüsü 2018'de 48,86 karatlık, canlı kırmızı “Whitney Flame” topazını koleksiyonuna katmıştır. Tarih: Ouro Preto taşları 18. yüzyılın ortalarında Portekiz'de kilise ve saray mücevherlerinde kullanıldı; 19. yüzyılda Avrupa taş pazarında tanınan bir ürün oldu.

Mohs sertlik ölçeğinde 8 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 3,49–3,57 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Capão madeni, Rodrigo Silva, Ouro Preto, Minas Gerais, Brezilya; Vermelhão (Saramenha) madeni, Ouro Preto, Minas Gerais, Brezilya; Ural Dağları, Rusya; Ghundao Tepesi, Katlang, Mardan, Pakistan; Nijerya.

Topaz olduğu için çok serttir (8): kuvarsı çizer. Ama tabana paralel mükemmel bir dilinimi vardır; sert bir darbeyle düzgün bir yüzey boyunca ayrılabilir. Rengi bakış yönüyle değişebilir (pleokroizma): aynı taşta sarı, sarımsı turuncu ve kırmızımsı pembe tonlar görülebilir; bu yüzden kesimci taşı en iyi rengi verecek yönde keser. Özgül ağırlığı yaklaşık 3,5'tir; aynı boydaki sitrinden (yaklaşık 2,65) belirgin biçimde ağır gelir. Isıl işlemli pembe topaz: Bazı kahverengimsi sarı ya da turuncu topazlar yaklaşık 565 °C'de ısıtılınca şeftali rengine ya da pembeye döner. Bu, yaygın ve kabul gören bir işlemdir; ama doğal pembe taşlardan daha ucuza satılır ve belirtilmesi gerekir.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 7. basamaktadır: Değerli taş. İmparator topazının değerini en çok renk belirler: doygun kırmızımsı turuncu, “şeri” kırmızısı ve doğal pembe tonlar en çok aranır; soluk sarı ve kahverengimsi taşlar daha ucuzdur. Karat başına değer, taş 2, 5 ve 10 karatı geçtikçe belirgin biçimde artar; iri ve temiz kırmızı taşlar çok enderdir. Isıl işlemle pembeye döndürülmüş taşlar doğal pembelerden daha düşük değerlidir ve satışta belirtilmelidir. “İmparator” adının resmî bir tanımı olmadığından, satıcının ad yerine taşın gerçek rengini ve işlem görüp görmediğini belgelemesi önemlidir.

Günümüz kristal terapi siteleri imparator topazının sakral ve solar pleksus çakralarıyla ilişkili olduğunu, özgüven, kararlılık ve yaratıcılık verdiğini, bolluk çektiğini ileri sürer. Aynı siteler taşın stresi ve kaygıyı azalttığını, duygusal iniş çıkışları dengelediğini söyler. İmparator topazının özgüven, yaratıcılık ya da bolluk getirdiğine, stresi azalttığına dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren kaygı ve duygu durum sorunlarında bir hekime başvurulmalıdır. Taşın sıcak rengi, kristaldeki eser miktarda kromdan ve kristal yapısındaki küçük kusurlardan gelir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.