Kum

Kum, taneleri yaklaşık 0,06 ile 2 milimetre arasında olan gevşek taş kırıntısıdır. Yani “kum” bir mineralin değil, bir tane boyunun adıdır. Kayaçlar ayrışıp ufalandıkça yumuşak mineraller kil olur ya da çözünür; sert ve kimyasal olarak dayanıklı kuvars ise geride kalır. Bu yüzden karaların ve ılıman kıyıların kumu çoğunlukla kuvarstır. Tropikal kumsalların beyaz kumu mercan ve kabuk kırıntısından, volkanik adaların siyah kumu ise bazalttan ya da manyetitten oluşur. Kum betonun, camın ve silisyumlu yongaların hammaddesidir; sıkışıp çimentolanınca kumtaşına dönüşür.

Beton ve harç: Kum, çakıl ve çimentoyla birlikte betonun ana bileşenidir; sıva ve harçta da kullanılır. Betona en uygun kum, köşeli ve temiz dere ya da ocak kumudur. Cam: Sıradan camın ana hammaddesi silisçe zengin kumdur. Silisyum: Güneş panellerinde ve elektronik yongalarda kullanılan silisyum, saf kuvars kumundan elde edilir. Döküm, filtre ve kumlama: Metal döküm kalıplarında, içme suyu filtrelerinde ve yüzey temizlemede kullanılır. Kıyı ve arazi: Kumsalların beslenmesinde ve dolgu alanlarında kullanılır.

Taneler çıplak gözle tek tek seçilir ve parmaklar arasında pürüzlü hissettirir. Silt ve kil ise tek tek görülemeyecek kadar incedir; un ya da hamur gibi kaygandır. Büyüteçle bakınca camsı, renksiz ya da süt beyazı taneler genellikle kuvarstır. Beyaz, opak ve kırık kabuk görünümlü taneler kalsiyum karbonattır; üzerine sirke damlatınca köpürür. Siyah taneleri bir mıknatısla dene: mıknatısa yapışanlar manyetittir. Yapışmayan siyah taneler çoğunlukla bazalt ya da volkanik cam kırıntısıdır. Akvaryum ve süs kumu olarak satılan renkli kumların çoğu boyanmış kuvars kumu ya da cam kırıntısıdır; doğal renkli değildir.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 1. basamaktadır: Her yerde, değersiz. Kum tonla satılan en ucuz hammaddelerdendir; fiyatının büyük bölümünü taşıma maliyeti oluşturur. İnşaat kumunda tane boyu dağılımı, temizlik (kil, silt, organik madde ve tuz içermemesi) ve tanelerin köşeliliği aranır. Cam ve silisyum üretiminde ise kumun neredeyse saf kuvars olması ve demir içeriğinin çok düşük olması gerekir; bu nitelikteki silis kumu çok daha az bulunur ve daha değerlidir.

Kuru ve ince kuvars kumu kesilir, kumlanır ya da öğütülürse solunabilir kristal silika tozu çıkar; uzun süre solunması silikoza yol açabilir. Kumlama işlerinde kuvars kumu ancak uygun koruyucu donanımla kullanılmalıdır. Kumsaldaki kum ise solunacak kadar ince olmadığından zararsızdır.