Mineral

Rodonit

(Mn,Fe,Mg,Ca)SiO₃Rhodonite

Siyah mangan damarlı gül pembesi taş: Rus saraylarının süs taşı ve ABD'nin Massachusetts eyaletinin resmî değerli taşı.

Halk arasında: Yarı değerli taş
Süs taşı

Fotoğraf: CarlesMillan · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Rodonit, mangan içeren pembe-kırmızı bir silikat mineralidir. Gül rengini mangandan alır ve çoğu zaman siyah mangan oksit damarları ya da lekeleriyle bezelidir. Genellikle kütle hâlinde bulunur; kesilip parlatılarak kabaşon, boncuk, küçük oymalar ve süs levhaları yapılır. Adı Yunanca “gül” anlamına gelen rhodon sözcüğünden gelir.

Görseller

Rodonit örneği (2) — Fotoğraf: Didier Descouens · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Rodonit, mangan bakımından zengin yataklarda oluşur: Sıcak sıvıların, magmanın ısısının ya da bölgesel metamorfizmanın mangan içeren kayaçları dönüştürmesiyle, bazen de tortul süreçlerle ortaya çıkar. Gül pembesi rengi iki değerlikli mangandan (Mn²⁺) gelir. Taşın yüzeyi hava ve suyla temas ettiğinde mangan oksitlenir ve kahverengiye ya da siyaha döner; bu yüzden rodonit çoğunlukla siyah damarlı ve lekeli görünür. Demirin, magnezyumun, kalsiyumun ve bazen çinkonun mangan yerine geçmesiyle bileşim değişir; çinkolu çeşidine fowlerit denir.

Ne işe yarar?

Süs taşı: Kütle hâlindeki rodonit kabaşon, boncuk, küçük oymalar ve süs levhaları olarak işlenir. İspanya’nın Tarragona bölgesindeki Serrana madeninde, rodonit ve piroksmangit karışımı süs levhaları ve kabaşon için çıkarılır.
Mimari ve anıt: 19. yüzyılda Ural Dağları’ndaki yataklar süs taşı olarak işletilmiştir; Çariçe Maria Aleksandrovna’nın mezarı bu bölgeden çıkan bir bloktan yapılmıştır.
Koleksiyon: Broken Hill, Brezilya’nın Morro da Mina yatağı ve Peru gibi yerlerden çıkan saydam, parlak pembe kristaller koleksiyoncular için değerlidir.

Değerini ne belirler?

Rodonitin değerini en çok pembe rengin canlılığı ve doygunluğu ile siyah damarların deseni belirler; kahverengiye dönmüş ya da siyah oksitlerin baskın olduğu taşlar daha az aranır. Pürüzsüz parlayan, çatlaksız ve iri parçalar süs taşı olarak değerlidir. Kesilebilecek kadar saydam kırmızı kristaller çok daha nadirdir; ancak bunlar yumuşak olduğu ve mükemmel dilinimi bulunduğu için kolay hasar görür, bu yüzden daha çok koleksiyon örneği olarak aranır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Gül pembesinden kırmızımsı kahverengiye uzanan rengi ve siyah mangan oksit damarları ya da lekeleri tipiktir; yüzey oksidasyonu rengi kahverengiye ya da siyaha çevirebilir.
2
Pembe mangan minerali olan rodokrozitten çok daha serttir: Rodonitin sertliği 5,5–6,5, rodokrozitinki 3,5–4'tür.
3
Özgül ağırlığı yaklaşık 3,6'dır; benzer görünen pembe kuvarstan (2,65) belirgin biçimde ağırdır.
4
Kristalleri nadirdir ve kalın, levhamsı bir yapı gösterir; çoğunlukla kütle hâlinde bulunur. Neredeyse dik açıyla (yaklaşık 92,5°) kesişen iki yönde mükemmel dilinimi vardır.

Yanlış bilinenler

YanlışRodonit ile rodokrozit aynı taştır.
Doğrusuİkisi de pembe mangan mineralidir ve adları benzer, ama rodonit bir silikat, rodokrozit ise bir karbonattır. Rodokrozit rodonitten belirgin biçimde daha yumuşaktır (3,5–4'e karşı 5,5–6,5).

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilimle çelişki:Yüksek: bilimle çelişir ya da zararlı olabilir

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

Türkiye'deki bazı haber ve yaşam siteleri rodonitin kalp çakrasını dengelediğini, kalp kırıklığını ve geçmişten gelen duygusal yaraları iyileştirdiğini, öfke ve kini yatıştırdığını, öz sevgiyi ve özgüveni artırdığını ileri sürer.
Aynı kaynaklar rodonitin stresi azalttığını ve kalp ile dolaşım sistemi üzerinde olumlu etkileri olduğunu da söyler.

Bilim ne diyor?

Rodonitin duyguları iyileştirdiğine, öfkeyi yatıştırdığına ya da kalp ve dolaşım sistemine iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; kalp ya da dolaşım şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi mangan elementinden gelir; ruh hâline etkisi gösterilmemiştir.

Bunu biliyor muydun?

Rus Çariçesi Maria Aleksandrovna'nın Petersburg'daki Petro ve Pavel Katedrali'nde bulunan, 1906'da tamamlanan mezarı, Yekaterinburg çevresindeki yataklardan çıkan bir rodonit bloğundan yapılmıştır.

Rodonit, 1979'da ABD'nin Massachusetts eyaletinin resmî değerli taşı ilan edildi.

George F. Kunz 1913 tarihli kitabında, ülkeleri temsil eden taşlar listesinde Rusya için rodonit'i gösterir.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Yekaterinburg çevresi, Ural Dağları, Rusya · Tarihî kaynak19. yüzyılda süs taşı olarak işletilen başlıca yataklar buradaydı; Petersburg'daki Çariçe Maria Aleksandrovna'nın mezarı bu bölgeden çıkan bir bloktan yapıldı
Långban, Värmland, İsveç · Tarihî kaynakPajsberg ve Långban demir-mangan madenlerinde küçük, parlak ve yarı saydam kristaller çıkar
Franklin, New Jersey, ABD · Bilinen bulunuş yeriFowlerit denen çinkolu rodonit, kireçtaşında franklinit ve çinko cevherleriyle birlikte iri, pürüzlü kristaller oluşturur
Broken Hill, Yeni Güney Galler, Avustralya · Bilinen bulunuş yeriDeğerli taş kalitesinde kristaller
Conselheiro Lafaiete (Morro da Mina), Minas Gerais, Brezilya · Bilinen bulunuş yeriDeğerli taş kalitesinde kristaller
Huallanca (Chiurucu), Ancash, Peru · Bilinen bulunuş yeriSan Martín madeninden çıkan, saydam, keskin hatlı parlak pembe kristaller
Noda, Iwate Eyaleti, Japonya · Bilinen bulunuş yeriNoda-Tamagawa madeni; Japonya'da rodonit çıkan pek çok yerden biri
El Molar, Tarragona, İspanya · Bilinen bulunuş yeriSerrana madeninden süs levhaları ve kabaşon için rodonit ve piroksmangit karışımı çıkarılır
Butte, Silver Bow İlçesi, Montana, ABD · Bilinen bulunuş yeriHandbook of Mineralogy'de anılan rodonit yeri

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Rodonit nedir?

Rodonit ne işe yarar?

Süs taşı: Kütle hâlindeki rodonit kabaşon, boncuk, küçük oymalar ve süs levhaları olarak işlenir. İspanya'nın Tarragona bölgesindeki Serrana madeninde, rodonit ve piroksmangit karışımı süs levhaları ve kabaşon için çıkarılır. Mimari ve anıt: 19. yüzyılda Ural Dağları'ndaki yataklar süs taşı olarak işletilmiştir; Çariçe Maria Aleksandrovna'nın mezarı bu bölgeden çıkan bir bloktan yapılmıştır. Koleksiyon: Broken Hill, Brezilya'nın Morro da Mina yatağı ve Peru gibi yerlerden çıkan saydam, parlak pembe kristaller koleksiyoncular için değerlidir.

Rodonit ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 5,5–6,5 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 3,57–3,76 g/cm³’tür.

Rodonit nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Yekaterinburg çevresi, Ural Dağları, Rusya; Långban, Värmland, İsveç; Franklin, New Jersey, ABD; Broken Hill, Yeni Güney Galler, Avustralya; Conselheiro Lafaiete (Morro da Mina), Minas Gerais, Brezilya.

Rodonit gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Gül pembesinden kırmızımsı kahverengiye uzanan rengi ve siyah mangan oksit damarları ya da lekeleri tipiktir; yüzey oksidasyonu rengi kahverengiye ya da siyaha çevirebilir. Pembe mangan minerali olan rodokrozitten çok daha serttir: Rodonitin sertliği 5,5–6,5, rodokrozitinki 3,5–4'tür. Özgül ağırlığı yaklaşık 3,6'dır; benzer görünen pembe kuvarstan (2,65) belirgin biçimde ağırdır.

Rodonit değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Rodonitin değerini en çok pembe rengin canlılığı ve doygunluğu ile siyah damarların deseni belirler; kahverengiye dönmüş ya da siyah oksitlerin baskın olduğu taşlar daha az aranır. Pürüzsüz parlayan, çatlaksız ve iri parçalar süs taşı olarak değerlidir. Kesilebilecek kadar saydam kırmızı kristaller çok daha nadirdir; ancak bunlar yumuşak olduğu ve mükemmel dilinimi bulunduğu için kolay hasar görür, bu yüzden daha çok koleksiyon örneği olarak aranır.

Rodonit neye iyi gelir?

Türkiye'deki bazı haber ve yaşam siteleri rodonitin kalp çakrasını dengelediğini, kalp kırıklığını ve geçmişten gelen duygusal yaraları iyileştirdiğini, öfke ve kini yatıştırdığını, öz sevgiyi ve özgüveni artırdığını ileri sürer. Aynı kaynaklar rodonitin stresi azalttığını ve kalp ile dolaşım sistemi üzerinde olumlu etkileri olduğunu da söyler. Rodonitin duyguları iyileştirdiğine, öfkeyi yatıştırdığına ya da kalp ve dolaşım sistemine iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; kalp ya da dolaşım şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi mangan elementinden gelir; ruh hâline etkisi gösterilmemiştir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.