Şahin gözü

Şahin gözü, koyu maviden mavi-gri ve mavimsi yeşile kadar renkli, lifli bir kuvars çeşididir. Kaplan gözüyle aynı yataklarda, aynı yolla oluşur; tek farkı, içindeki krokidolit (mavi asbest) liflerindeki demirin paslanmamış olmasıdır. Bu yüzden altın sarısı değil, krokidolitin özgün mavimsi rengindedir. Kubbe biçiminde kesilip parlatıldığında yüzeyinde, bir yırtıcı kuşun gözünü andıran, kayan bir ışık bandı görülür. En çok Güney Afrika'nın Kuzey Kap eyaletinden çıkar.

İkisi de aynı yataklarda oluşan, krokidolit lifli kuvarstır. Liflerdeki demirin bir bölümü paslandığında taş altın sarısı ve kahverengi kaplan gözüne dönüşür; demir paslanmadan kalırsa mavi-gri şahin gözü oluşur.

Takı: Işık bandını en iyi göstermek için çoğunlukla kabaşon kesilir; yüzük taşı, kolye ucu ve boncuk yapılır. Aksesuar: Broş ve kravat iğnesi gibi küçük süs eşyalarında da kullanılır. Tamburlanmış taş: Döner tamburda parlatılmış küçük çakıllar olarak satılır. Başka taşların içinde: Şahin gözü ve kaplan gözü parçalarının kırılıp yeniden çimentolanmasıyla oluşan pietersit adlı taşta da görülür.

Mohs sertlik ölçeğinde 7 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 2,65–2,66 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Asbestos Dağları (Prieska ile Griquatown arası), Kuzey Kap, Güney Afrika; Batı Avustralya; Namibya.

Rengi koyu mavi, mavi-gri ya da mavimsi yeşildir; ışık altında çevrildiğinde yüzeyde ipeksi, parlak bir ışık bandı kayar. Aynı taşta altın sarısı ya da kahverengi kaplan gözü bantları bulunabilir; mavi ile altın rengi bölgeler arasındaki geçiş, iki taşın aynı malzeme olduğunu gösterir. Kuvars kadar serttir (6,5–7): camı çizer, çelik bıçak onu çizmekte zorlanır. Fiber optik cam: Şahin gözüne benzeyen ışık bandı gösterir ve pek çok renkte üretilir; yandan bakıldığında lifler çok düzenli, petek benzeri bir desen oluşturur.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Şahin gözü bol bulunan bir süs taşıdır. Değerini en çok ışık bandının keskinliği ve parlaklığı, mavi rengin derinliği ve eşitliği, liflerin düzgünlüğü ve taşın lifler tabanına paralel olacak biçimde kubbe şeklinde kesilip iyi cilalanması belirler. Doğal renkli, işlem görmemiş taşlar asitle açılmış, boyanmış ya da ısıtılmış taşlardan daha değerlidir. Mavi ve altın rengi bantları birlikte gösteren çarpıcı parçalar da aranır.

Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları şahin gözünü “görme ve sezgi taşı” diye tanıtır; odaklanmayı ve sezgiyi güçlendirdiğini ileri sürer. Aynı kaynaklar taşın yolcuları koruduğunu, uçma korkusunu ve kaygıyı hafiflettiğini iddia eder. Şahin gözünün sezgiyi güçlendirdiğine, yolcuları koruduğuna ya da kaygıyı hafiflettiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; göze benzeyen parıltısı, paralel liflerin ışığı yansıtmasından doğan fiziksel bir etkidir. Ham taş asbest lifleri içerdiğinden evde kesilmemeli ya da toz hâline getirilmemelidir. Görme sorunları için göz hekimine başvurulmalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Şahin gözü, bir asbest minerali olan krokidolitin liflerini içerir. Lifler sert kuvarsın içine hapsolduğu için cilalı taşı takmak ve elle tutmak zararsızdır. Ham taşın kesilmesi, taşlanması ya da zımparalanması sırasında oluşan toz ise solunmamalıdır: ıslak yöntemle çalışılmalı ve uygun bir toz maskesi kullanılmalıdır.