Fulgurit

Fulgurit, yıldırımın yere çarptığı yerde kumu, toprağı ya da kayayı eritip kaynaştırmasıyla oluşan doğal bir camdır. Kumda çoğunlukla içi boş, dışı kumla kaplı, dallanan borular hâlinde bulunur. Adı Latincede “yıldırım” anlamına gelen fulgur sözcüğünden gelir. Kırılgan oldukları için büyük fulguritleri bütün olarak çıkarmak zordur.

Geçmişin iklimi: Fulguritler geçmişte yıldırımların nerede ve ne sıklıkla düştüğünü gösterir; bilim insanları bu “eski yıldırım” izlerini geçmiş iklimi anlamak için kullanır. Bilim: İçlerinde şok geçirmiş kuvars ve yeryüzünde nadir görülen bileşikler bulunduğu için, aşırı sıcaklık ve basıncın maddeyi nasıl değiştirdiğini incelemeye yarar. Müze ve koleksiyon: Uzun ve bütün örnekler müzelerde sergilenir; küçük parçalar koleksiyonlarda ilginç doğa örnekleri olarak saklanır.

Mohs sertlik ölçeğinde 6,5 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 2,5–2,65 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Drigg, Cumbria, İngiltere; Winans Gölü, Livingston County, Michigan, ABD.

Kumda çoğunlukla dallanan, içi boş borular hâlindedir; bazen yumru ya da kabuk biçiminde de olabilir. Dış yüzeyi yapışmış kum taneleri ve küçük taşlarla pürüzlüdür; iç yüzeyi ise camsı ve düzgündür ya da ince kabarcıklarla kaplıdır. Rengi beyazdan siyaha kadar değişir; demirli kumda oluşanlar koyu kahverengimsi yeşildir. Elektrik hatlarının toprağa değmesi ya da yüksek gerilim deneyleri de kumu eritip benzer camlar oluşturabilir. Elektrik hattı kazalarında oluşanlar içlerine karışan bakır yüzünden çoğu zaman parlak renklidir; doğal fulguritlerde böyle canlı renkler beklenmez.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Fulgurit pahalı bir taş değil, ilgi çekici bir doğa olayının izidir. Değerini uzunluğu, bütünlüğü (kırılgan olduğu için uzun ve kırılmamış parçalar nadirdir), dallanmasının güzelliği ve bulunuş yerinin belgelenmiş olması belirler. Elektrik kazasıyla oluşmuş “fulguritler” doğal sayılmaz.