Mineral

Prehnit

Ca₂Al₂Si₃O₁₀(OH)₂Prehnite

Bazalt boşluklarında üzüm salkımı gibi büyüyen açık yeşil mineral: bir zeolit değildir ama zeolitlerle birlikte bulunur.

Halk arasında: Yarı değerli taş
Değerli taş
Süs taşı

Fotoğraf: Ivar Leidus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Prehnit, kalsiyum ve alüminyum içeren, çoğunlukla açık yeşil renkli bir silikat mineralidir. Genellikle belirgin kristaller yerine böbreğimsi, üzüm salkımı biçimli ya da küresel kümeler oluşturur. Adını, 18. yüzyılda Güney Afrika'daki Hollanda sömürgesinin komutanı olan Albay Hendrik von Prehn'den alır. Yarı saydam yeşil örnekleri kabaşon ve boncuk, nadir saydam olanları fasetli taş olarak kesilir.

Görseller

Prehnit örneği (2) — Fotoğraf: Texas Lane · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Prehnit, ikincil ya da hidrotermal bir mineraldir: Sıcak, mineralce zengin sular bazalt gibi koyu volkanik kayaçların boşluk ve çatlaklarından geçerken prehnit çökeltir. Daha az sıklıkla granit, siyenit ve gnayslarda da görülür. Düşük dereceli metamorfizmanın tipik bir ürünüdür. Çoğu zaman boşluğun duvarında üzüm salkımı, böbrek ya da damlataşı gibi yuvarlak kümeler oluşturur.

Ne işe yarar?

Takı: Yarı saydam yeşil malzeme kabaşon, boncuk ve küçük oymalar hâlinde işlenir. Saydam ve temiz örnekler fasetli taş olarak kesilir; bunlar bazen “Cape zümrütü” adıyla satılır.
Süs ve koleksiyon: Yuvarlak, açık yeşil kümeler ve iyi biçimlenmiş kristaller koleksiyoncular tarafından aranır; tumble (yuvarlanmış) taş olarak da satılır.

Değerini ne belirler?

Prehnitin değerini en çok rengi ve yarı saydamlığı belirler: Canlı, eşit dağılmış yeşil ve temiz, yarı saydam malzeme kabaşon ve boncuk için aranır. Saydam, fasetlenebilecek kadar temiz taşlar nadirdir. Kristal kümeleri ve güzel biçimli, topaklı örnekler ise koleksiyon için değerlidir. Avustralya'daki Wave Hill çevresindeki geniş yataklar takı kalitesinde malzeme sağlar.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Rengi açık yeşilden koyu yeşile, sarımsı yeşile uzanır; beyaz, gri, sarı, pembe, mavi ve nadiren turuncu örnekleri de vardır. Parlaklığı camsı ile hafif sedefimsi arasındadır.
2
Çoğunlukla belirgin kristaller yerine böbreğimsi, üzüm salkımı biçimli, damlataşı gibi ya da küresel kümeler hâlinde bulunur; iyi biçimlenmiş, kare kesitli kristalleri çok nadirdir.
3
Sertliği 6–6,5'tir; kırılgandır ve düzensiz kırılır. Çoğunlukla yarı saydamdır, nadiren saydamdır.
4
Bazalt gibi koyu volkanik kayaçların damar ve boşluklarında zeolitler, datolit, kalsit ve epidotla birlikte bulunur.

Yanlış bilinenler

YanlışPrehnit bir zeolittir.
DoğrusuPrehnit zeolit değildir; kalsiyum ve alüminyum içeren bir silikattır. Bu karışıklık, zeolitlerle aynı boşluklarda birlikte bulunmasından kaynaklanıyor olabilir.
Yanlış“Cape zümrütü” (Cape emerald) diye satılan taş zümrüttür.
Doğrusu“Cape emerald”, prehnitin temiz, fasetlenmiş örneklerine verilen bir ticari addır; zümrüt ise berilin yeşil çeşididir. Prehnit zümrütten çok daha yumuşaktır (6–6,5; zümrütte 7,5–8) ve ayrı bir mineraldir.

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilimle çelişki:Yüksek: bilimle çelişir ya da zararlı olabilir

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları prehniti “koşulsuz sevgi taşı” sayar; kalp ve solar pleksus çakralarıyla ilişkilendirir, öfkeyi yatıştırıp huzur verdiğini, bastırılmış anıları ve hoş olmayan duyguları çözdüğünü, kâbusları, fobileri ve derin korkuları azalttığını ileri sürer.
Aynı çevreler prehnitin kemik, diş, saç ve tırnak sağlığına, dolaşım sistemine, böbreklere ve akciğerlere iyi geldiğini, vücuttaki yağ ve toksinlerin atılmasını sağladığını, gut ve kan hastalıklarında yardımcı olduğunu iddia eder.

Bilim ne diyor?

Prehnitin duyguları yatıştırdığına, korkuları azalttığına ya da kemik, dolaşım, böbrek ve akciğer sağlığına iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; gut, kan hastalıkları ya da süren kaygı gibi durumlar tıbbi değerlendirme gerektirir.

Bunu biliyor muydun?

Adını, 1768–1780 arasında Hollanda'nın Ümit Burnu sömürgesinin askerî komutanı olan Albay Hendrik von Prehn'den (1733–1785) alır; mineral 1788'de Güney Afrika'da, Cradock yakınındaki Karoo dolerit kayaçlarında tanımlandı.

Nisan 2000'de Güney Afrika'nın Kalahari mangan sahalarında nadir turuncu prehnit bulundu.

Prehnit düşük dereceli metamorfizmanın göstergesidir: Prehnit-pumpellyit fasiyesi adı verilen sıcaklık ve basınç aralığını belirler.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Cradock çevresi, Doğu Kap, Güney Afrika · Tip lokalitePrehnit 1788'de buradaki Karoo dolerit kayaçlarından tanımlandı
Wave Hill Çiftliği çevresi, Kuzey Bölgesi, Avustralya · Önemli yatakBazalt platosunda geniş, takı kalitesinde prehnit yatakları
Kalahari mangan sahası (Hotazel çevresi), Kuzey Kap, Güney Afrika · Bilinen bulunuş yeriNisan 2000'de burada nadir turuncu prehnit bulundu
Jeffrey Madeni, Asbestos (Val-des-Sources), Quebec, Kanada · Bilinen bulunuş yeriKare kesitli, iyi biçimlenmiş kristalleriyle bilinir
Bakır Vadisi, Brandberg Dağları, Namibya · Bilinen bulunuş yeriHandbook of Mineralogy'nin iyi örnekler için andığı yer
Le Bourg-d'Oisans (La Combe-de-la-Selle), Isère, Fransa · Tarihî kaynakHandbook of Mineralogy'de iyi örnekler için anılan Alp yeri
Paterson, New Jersey, ABD · Tarihî kaynakHandbook of Mineralogy'de ve Britannica'da anılan klasik bir ABD yeri

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Prehnit nedir?

Prehnit ne işe yarar?

Takı: Yarı saydam yeşil malzeme kabaşon, boncuk ve küçük oymalar hâlinde işlenir. Saydam ve temiz örnekler fasetli taş olarak kesilir; bunlar bazen “Cape zümrütü” adıyla satılır. Süs ve koleksiyon: Yuvarlak, açık yeşil kümeler ve iyi biçimlenmiş kristaller koleksiyoncular tarafından aranır; tumble (yuvarlanmış) taş olarak da satılır.

Prehnit ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 6–6,5 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,8–2,95 g/cm³’tür.

Prehnit nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Cradock çevresi, Doğu Kap, Güney Afrika; Wave Hill Çiftliği çevresi, Kuzey Bölgesi, Avustralya; Le Bourg-d'Oisans (La Combe-de-la-Selle), Isère, Fransa; Paterson, New Jersey, ABD; Kalahari mangan sahası (Hotazel çevresi), Kuzey Kap, Güney Afrika.

Prehnit gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Rengi açık yeşilden koyu yeşile, sarımsı yeşile uzanır; beyaz, gri, sarı, pembe, mavi ve nadiren turuncu örnekleri de vardır. Parlaklığı camsı ile hafif sedefimsi arasındadır. Çoğunlukla belirgin kristaller yerine böbreğimsi, üzüm salkımı biçimli, damlataşı gibi ya da küresel kümeler hâlinde bulunur; iyi biçimlenmiş, kare kesitli kristalleri çok nadirdir. Sertliği 6–6,5'tir; kırılgandır ve düzensiz kırılır. Çoğunlukla yarı saydamdır, nadiren saydamdır.

Prehnit değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Prehnitin değerini en çok rengi ve yarı saydamlığı belirler: Canlı, eşit dağılmış yeşil ve temiz, yarı saydam malzeme kabaşon ve boncuk için aranır. Saydam, fasetlenebilecek kadar temiz taşlar nadirdir. Kristal kümeleri ve güzel biçimli, topaklı örnekler ise koleksiyon için değerlidir. Avustralya'daki Wave Hill çevresindeki geniş yataklar takı kalitesinde malzeme sağlar.

Prehnit neye iyi gelir?

Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları prehniti “koşulsuz sevgi taşı” sayar; kalp ve solar pleksus çakralarıyla ilişkilendirir, öfkeyi yatıştırıp huzur verdiğini, bastırılmış anıları ve hoş olmayan duyguları çözdüğünü, kâbusları, fobileri ve derin korkuları azalttığını ileri sürer. Aynı çevreler prehnitin kemik, diş, saç ve tırnak sağlığına, dolaşım sistemine, böbreklere ve akciğerlere iyi geldiğini, vücuttaki yağ ve toksinlerin atılmasını sağladığını, gut ve kan hastalıklarında yardımcı olduğunu iddia eder. Prehnitin duyguları yatıştırdığına, korkuları azalttığına ya da kemik, dolaşım, böbrek ve akciğer sağlığına iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; gut, kan hastalıkları ya da süren kaygı gibi durumlar tıbbi değerlendirme gerektirir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.