VaryeteŞunun bir çeşidi: Kuvars

Turmalinli kuvars

SiO₂Tourmalinated quartz

İçinde siyah turmalin iğneleri taşıyan berrak ya da dumanlı kuvars: açık renkli kristalle kara iğnelerin keskin karşıtlığıyla aranan bir süs taşı.

Halk arasında: Yarı değerli taş

Fotoğraf: Simon · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Turmalinli kuvars, içinde turmalin kristalleri bulunan kuvarstır. İğnelerin hemen hepsi, turmalin grubunun en yaygın üyesi olan demirce zengin siyah şorldur; nadiren yeşil ya da mavi turmalin iğneleri de görülür. İğneler ince ya da kalın olabilir, birbirine paralel uzanabilir ya da gelişigüzel kesişebilir. Kuvarsta kapanımlar çoğunlukla değeri düşürürken, bu taş tam tersine kapanımlarının oluşturduğu desen için aranır.

Görseller

Turmalinli kuvars örneği (2) — Fotoğraf: James St. John · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Turmalin, özellikle siyah şorl, granitlerde, granit pegmatitlerinde (magmanın son evresinde iri kristallerin büyüdüğü kayaç damarlarında) ve yüksek sıcaklıktaki sıcak su damarlarında oluşur; bu kayaçlarda kuvarsla birlikte bulunur. Turmalin kristalleri önce ya da kuvarsla aynı anda büyürse, kuvars kristali gelişirken iğneleri çevreleyip içine alır. GIA, turmalin kapanımlarının kuvars, beril, mika ve spodumen gibi pegmatit minerallerinde zaman zaman görüldüğünü belirtir. İğneler bu yüzden kristalin ayrılmaz bir parçasıdır; yüzeye yapışmış değildir.

Ne işe yarar?

Süs taşı ve takı: Hemen yalnızca süs amacıyla kullanılır. Çoğunlukla boncuk ya da kabaşon (dışbükey, cilalı taş) olarak işlenir; fasetli (çok yüzlü) kesildiği nadirdir.
Koleksiyon: Kristalin içinde büyümüş turmalin iğneleri ya da kuvars üzerinde iyi biçimlenmiş turmalin kristalleri gösteren parçalar mineral koleksiyoncularınca aranır.
Görsel etki: Gemologlar bu taşları, saydam bir heykelin içine hapsolmuş bir sanat eseri gibi görünen desenleri için sever; siyah iğnelerle renksiz kuvars belirli bir düzen olmadan güçlü bir karşıtlık yaratır.

Nerelerde bulunur?

Turmalinli kuvarsın önemli bir kısmı Brezilya’dan gelir; Minas Gerais pegmatitleri içi siyah şorl iğneleriyle dolu berrak kuvars kristalleriyle bilinir. Namibya’daki Erongo Dağları’ndan da içinde ince turmalin iğneleri bulunan dumanlı kuvars çıkar. Kaynaklar bunların dışında Almanya, İsviçre, Hindistan, Sri Lanka, Madagaskar, Pakistan ve ABD’yi de sayar.

Turmalinli mi, rutilli mi?

Kuvars içindeki iğne kapanımları farklı minerallerden oluşabilir. Rutilli kuvarstaki iğneler genellikle altın sarısı, bakır kırmızısı ya da gümüş rengindeki rutildir; turmalinli kuvarstakiler ise çoğunlukla siyah şorldur. Siyah rutil iğneleri de bulunduğundan iki taş bazen birbirine karışır. Turmalin kristallerinin kesiti üçgene yakındır ve yüzeyleri boyuna çizgilidir; iri iğnelerde bu fark büyüteçle görülebilir. Ayrıntı için rutilli kuvars ve turmalin sayfalarına bakabilirsiniz.

Değerini ne belirler?

Turmalinli kuvars genellikle uygun fiyatlı bir süs taşıdır; çok yaygın olan siyah şorl iğneleri değeri ancak en iyi kalitede yükseltir. Değeri kuvarsın berraklığı ile iğnelerin keskinliği, sıklığı ve oluşturduğu desen belirler: berrak kuvars içinde net, parlak siyah iğneler en çok aranır. Kesilmiş taşlardan çok, kuvars kristalinin içinde büyümüş iğneleri ya da kuvars üzerinde iyi biçimlenmiş turmalin kristallerini gösteren koleksiyon örnekleri değerlidir.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Renksiz, sütlü ya da dumanlı kuvarsın içinde siyah, düz ve uzun iğneler görülür; iğneler tek tek, demet hâlinde ya da birbirini kesen çubuklar biçimindedir.
2
Taşın büyük bölümü kuvars olduğu için sertliği yaklaşık 7'dir: camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Turmalin iğneleri de benzer sertliktedir (7–7,5).
3
Turmalin kristallerinin kesiti üçgene yakındır ve yüzeyleri boyuna çizgilidir; iri iğnelerde bu, büyüteçle görülebilir.
4
Kuvarsın içindeki her kara iğne turmalin değildir: rutil, aktinolit ya da başka mineraller de benzer iğneler oluşturur. Kesin tanı için mineraloji ya da gemoloji laboratuvarı gerekir.

Yanlış bilinenler

YanlışTurmalinli kuvars ile rutilli kuvars aynı taştır.
Doğrusuİkisi de iğne kapanımlı kuvarstır, ama iğneleri farklı minerallerdir: turmalinli kuvarstaki iğneler çoğunlukla siyah turmalin (şorl), rutilli kuvarstakiler ise genellikle altın sarısı rutildir (titanyum dioksit).
YanlışKuvarsın içinde siyah iğne görülüyorsa bu taş turmalinli kuvarstır.
DoğrusuKuvarstaki düz, iğne biçimli kapanımlar çoğunlukla rutil, turmalin ya da aktinolittir ve siyah rutil iğneleri de vardır. İğnelerin hangi mineral olduğu ancak inceleme ile kesinleşir.

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilimle çelişki:Yüksek: bilimle çelişir ya da zararlı olabilir

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

Günümüzde kristal terapi siteleri turmalinli kuvarsın, içindeki siyah turmalin sayesinde kök çakrayı açtığını, insanı “topraklayıp” bilincini yükselttiğini ileri sürer.
Aynı siteler taşın olumsuz düşünceleri ve “negatif enerjiyi” dağıttığını, zihni arındırdığını söyler.

Bilim ne diyor?

Turmalinli kuvarsın bir çakrayı açtığına, “negatif enerjiyi” dağıttığına ya da zihni arındırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın içindeki iğneler, kuvarsla aynı kayaçta büyümüş sıradan turmalin kristalleridir; görünüşleri dışında taşa bir özellik kazandırmazlar.

Bunu biliyor muydun?

Şorl, doğadaki bütün turmalinin yüzde 95'inden fazlasını oluşturabilecek kadar yaygındır; turmalinli kuvarsın iğneleri de bu yüzden neredeyse hep siyahtır.

Şorl adı, 1400'lerden önce “Schorl” diye anılan ve bugün Zschorlau adını taşıyan Saksonya'daki bir köyden gelir; köyün yakınındaki kalay madeninde kalay taşıyla birlikte siyah turmalin bulunuyordu.

Gemologlar düz, iğne biçimli kapanımlar içeren kuvarslara topluca “sagenitik kuvars” der; bu iğneler çoğunlukla rutil, turmalin ya da aktinolittir.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Minas Gerais, Brezilya · Önemli yatakTurmalinli kuvarsın önemli bir kısmı Brezilya'dan gelir; Minas Gerais pegmatitlerinden içi siyah şorl iğneleriyle dolu berrak kuvars kristalleri çıkar
Erongo Dağları, Erongo, Namibya · Bilinen bulunuş yeriİçinde ince siyah turmalin (şorl) iğneleri bulunan dumanlı kuvars kristalleri
Madagaskar · Bilinen bulunuş yeriKaynaklar Madagaskar'ı Brezilya'dan sonra anılan kaynaklar arasında sayar; yerin ayrıntısı verilmez

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Turmalinli kuvars nedir?

Turmalinli kuvars ne işe yarar?

Süs taşı ve takı: Hemen yalnızca süs amacıyla kullanılır. Çoğunlukla boncuk ya da kabaşon (dışbükey, cilalı taş) olarak işlenir; fasetli (çok yüzlü) kesildiği nadirdir. Koleksiyon: Kristalin içinde büyümüş turmalin iğneleri ya da kuvars üzerinde iyi biçimlenmiş turmalin kristalleri gösteren parçalar mineral koleksiyoncularınca aranır. Görsel etki: Gemologlar bu taşları, saydam bir heykelin içine hapsolmuş bir sanat eseri gibi görünen desenleri için sever; siyah iğnelerle renksiz kuvars belirli bir düzen olmadan güçlü bir karşıtlık yaratır.

Turmalinli kuvars ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 7 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 2,65–2,66 g/cm³’tür.

Turmalinli kuvars nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Minas Gerais, Brezilya; Erongo Dağları, Erongo, Namibya; Madagaskar.

Turmalinli kuvars gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Renksiz, sütlü ya da dumanlı kuvarsın içinde siyah, düz ve uzun iğneler görülür; iğneler tek tek, demet hâlinde ya da birbirini kesen çubuklar biçimindedir. Taşın büyük bölümü kuvars olduğu için sertliği yaklaşık 7'dir: camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Turmalin iğneleri de benzer sertliktedir (7–7,5). Turmalin kristallerinin kesiti üçgene yakındır ve yüzeyleri boyuna çizgilidir; iri iğnelerde bu, büyüteçle görülebilir.

Turmalinli kuvars değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Turmalinli kuvars genellikle uygun fiyatlı bir süs taşıdır; çok yaygın olan siyah şorl iğneleri değeri ancak en iyi kalitede yükseltir. Değeri kuvarsın berraklığı ile iğnelerin keskinliği, sıklığı ve oluşturduğu desen belirler: berrak kuvars içinde net, parlak siyah iğneler en çok aranır. Kesilmiş taşlardan çok, kuvars kristalinin içinde büyümüş iğneleri ya da kuvars üzerinde iyi biçimlenmiş turmalin kristallerini gösteren koleksiyon örnekleri değerlidir.

Turmalinli kuvars neye iyi gelir?

Günümüzde kristal terapi siteleri turmalinli kuvarsın, içindeki siyah turmalin sayesinde kök çakrayı açtığını, insanı “topraklayıp” bilincini yükselttiğini ileri sürer. Aynı siteler taşın olumsuz düşünceleri ve “negatif enerjiyi” dağıttığını, zihni arındırdığını söyler. Turmalinli kuvarsın bir çakrayı açtığına, “negatif enerjiyi” dağıttığına ya da zihni arındırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın içindeki iğneler, kuvarsla aynı kayaçta büyümüş sıradan turmalin kristalleridir; görünüşleri dışında taşa bir özellik kazandırmazlar. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.