Mineral

Flogopit

KMg₃(AlSi₃O₁₀)(F,OH)₂Phlogopite

Adı “ateş gibi” anlamına gelen magnezyumlu mika: ısıya dayanıklıdır ve boyu 10 metreyi bulan kristaller yapabilir.

Diğer adları: Magnezyumlu mika

  • Halk arasında: Maden ve hammadde
  • Endüstriyel
  • Türkiye’de önemli
Fotoğraf: Didier Descouens · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Flogopit, mika ailesinin magnezyum ucudur. Biyotitle bir seri oluşturur: demir arttıkça flogopit biyotite geçer. Kırmızımsı kahverengi, sarımsı kahverengi, yeşil ve beyaz renklidir; ince yapraklara ayrılır ve bu yapraklar esnek ve elastiktir. Magnezyumca zengin kayaçlarda, yani dolomitli mermerlerde, kimberlit gibi ultramafik kayaçlarda ve skarnlarda bulunur.

Görseller

Nasıl oluşur?

Flogopit, magnezyumca zengin ortamların mikasıdır. Magmanın çevresindeki kayaçları ısıttığı temas kuşaklarında, dolomitli kireçtaşlarının dönüşmesiyle oluşan mermerlerde ve skarnlarda kristallenir. Ayrıca kimberlit, lamproit ve peridotit gibi ultramafik kayaçlarda ve serpantinitlerde bulunur. Bazı yataklarda boyu metrelerle ölçülen kristaller yapar.

Ne işe yarar?

  • Yalıtkan mika: Flogopitin kullanım alanları muskovitinkine benzer: ısıya dayanıklı olması ve elektriği iletmemesi nedeniyle levha ve toz hâlinde ısı ve elektrik yalıtımında kullanılır (ayrıntı için Muskovit sayfasına bakın).
  • Yapay mika: Isıl ve elektriksel özelliklerin gerektiği yerlerde, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na (USGS) göre, yapay flor-flogopit ufalanmış doğal mikanın yerini tutabilir.
  • Koleksiyon: İri, altıgen levhalar ve iyi biçimli kristaller mineral koleksiyonlarında yer alır.

Biyotit serisinin bir ucu

Flogopit, biyotit serisinin magnezyum ucudur. Serinin demirce zengin ucu annit, aradaki koyu mikalar ise çoğunlukla “biyotit” diye anılır (ayrıntı için Biyotit sayfasına bakın).

Türkiye’de

Karadeniz bölgesinde Gümüşhane yöresindeki Camiboğazı skarnında, Eosen yaşlı Zigana Granitoidi’nin dolomitik kireçtaşıyla temasında iyi kristalleşmiş flogopit, vezüvyanit ve diyopsit bulunur.

Değerini ne belirler?

Flogopitin sanayideki değerini levhaların büyüklüğü, düzgünlüğü, lekesizliği ve saflığı belirler: büyük, düz ve temiz levhalar yalıtkan olarak aranır; ufalanmış (kırıntı ve pul) mika ise ucuz bir dolgu maddesi olarak ton hesabıyla satılır. Koleksiyonda iri, düzgün altıgen levhalar ve iyi biçimli kristaller, özellikle ünlü yataklardan gelenler, küçük bir değer kazanır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

  1. 1

    Kırmızımsı kahverengi, sarımsı kahverengi, bazen yeşil ya da beyaz, parlak levhalar; kristaller altı yüzlü, kalın tabaka biçimli ve çoğunlukla uca doğru daralır.

  2. 2

    Çok yumuşaktır (sertlik 2–3): tırnak ucuyla ya da bakır parayla çizilebilir. İnce yaprakları esnektir ve bükülüp bırakılınca eski hâline döner.

  3. 3

    Biyotitten (siyaha yakın koyu mika) rengiyle ayrılır: flogopit demir azlığından dolayı daha açık, kırmızımsı ya da sarımsı kahverengidir. İkisi bir seri oluşturduğundan aralarında kesin bir sınır yoktur.

  4. 4

    Mermer ve dolomit gibi karbonatlı kayaçlarda diyopsit, kalsit, dolomit, apatit ve vezüvyanitle birlikte; kimberlit ve peridotit gibi magnezyumca zengin kayaçlarda ise olivinle birlikte bulunur.

Sahteler ve taklitler

Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:

  • Dere kumunda ya da kayaçta parlayan sarımsı kahverengi mika pulları altınla karıştırılabilir. Mika hafiftir, iğne ucuyla yapraklara ayrılır; altın ise ağırdır ve bastırıldığında ezilip yassılır.

Yanlış bilinenler

  • YanlışDere yatağında güneşte parlayan sarımsı pullar altındır.

    DoğrusuBu pulların çoğu mika pullarıdır; flogopit ve biyotit gibi mikalar ayrışarak sarımsı ya da bronz bir renk alabilir. Altın çok ağırdır ve tavada hemen dibe çöker; mika pulları ise hafiftir, suyla kolayca sürüklenir ve iğneyle bastırıldığında yassılmak yerine yapraklara ayrılır.

  • YanlışFlogopit ve biyotit birbirinden bağımsız, iki ayrı mineraldir.

    DoğrusuFlogopit, biyotit serisinin magnezyum ucudur; demir arttıkça seri biyotitin demirli ucuna doğru geçer. Arada kalan koyu mikalar çoğunlukla “biyotit” diye anılır ve hangisine daha yakın olduğu ancak kimyasal analizle belirlenir.

Bunu biliyor muydun?

Adı Yunanca “ateş gibi” anlamına gelir ve flogopitin çoğu zaman görülen kırmızımsı rengine işaret eder.

Bilinen en büyük tek flogopit kristali, Kanada'daki Lacey madeninde bulunmuştur: yaklaşık 10 × 4,3 × 4,3 metre boyutunda ve kaynaklara göre 270–330 ton ağırlığındadır.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

  • Lacey madeni, Loughborough, Frontenac İlçesi, Ontario, Kanada · Önemli yatakKanada'nın en büyük flogopit mika madeni; bilinen en büyük tek flogopit kristali burada bulunmuştur (yaklaşık 10 × 4,3 × 4,3 m)
  • Slyudyanka, Baykal Gölü yakını, Rusya · Bilinen bulunuş yeri
  • Franklin, Sussex İlçesi, New Jersey, ABD · Bilinen bulunuş yeri
  • Campolungo, Ticino, İsviçre · Bilinen bulunuş yeri
  • Fassa Vadisi, Trentino-Alto Adige, İtalya · Bilinen bulunuş yeri
  • Camiboğazı skarn yatağı, Gümüşhane · Bilinen bulunuş yeriZigana Granitoidi'nin dolomitik kireçtaşıyla temasındaki skarnda iyi kristalleşmiş flogopit; nokta Gümüşhane yöresini gösterir

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Flogopit nedir?

Flogopit, mika ailesinin magnezyum ucudur. Biyotitle bir seri oluşturur: demir arttıkça flogopit biyotite geçer. Kırmızımsı kahverengi, sarımsı kahverengi, yeşil ve beyaz renklidir; ince yapraklara ayrılır ve bu yapraklar esnek ve elastiktir. Magnezyumca zengin kayaçlarda, yani dolomitli mermerlerde, kimberlit gibi ultramafik kayaçlarda ve skarnlarda bulunur.

Flogopit ne işe yarar?

Yalıtkan mika: Flogopitin kullanım alanları muskovitinkine benzer: ısıya dayanıklı olması ve elektriği iletmemesi nedeniyle levha ve toz hâlinde ısı ve elektrik yalıtımında kullanılır (ayrıntı için Muskovit sayfasına bakın). Yapay mika: Isıl ve elektriksel özelliklerin gerektiği yerlerde, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göre, yapay flor-flogopit ufalanmış doğal mikanın yerini tutabilir. Koleksiyon: İri, altıgen levhalar ve iyi biçimli kristaller mineral koleksiyonlarında yer alır.

Flogopit ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 2–3 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 2,78–2,85 g/cm³’tür.

Flogopit nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Lacey madeni, Loughborough, Frontenac İlçesi, Ontario, Kanada; Slyudyanka, Baykal Gölü yakını, Rusya; Franklin, Sussex İlçesi, New Jersey, ABD; Campolungo, Ticino, İsviçre; Fassa Vadisi, Trentino-Alto Adige, İtalya.

Flogopit Türkiye’de nerede bulunur?

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Camiboğazı skarn yatağı, Gümüşhane.

Flogopit gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Kırmızımsı kahverengi, sarımsı kahverengi, bazen yeşil ya da beyaz, parlak levhalar; kristaller altı yüzlü, kalın tabaka biçimli ve çoğunlukla uca doğru daralır. Çok yumuşaktır (sertlik 2–3): tırnak ucuyla ya da bakır parayla çizilebilir. İnce yaprakları esnektir ve bükülüp bırakılınca eski hâline döner. Biyotitten (siyaha yakın koyu mika) rengiyle ayrılır: flogopit demir azlığından dolayı daha açık, kırmızımsı ya da sarımsı kahverengidir. İkisi bir seri oluşturduğundan aralarında kesin bir sınır yoktur. Dere kumunda ya da kayaçta parlayan sarımsı kahverengi mika pulları altınla karıştırılabilir. Mika hafiftir, iğne ucuyla yapraklara ayrılır; altın ise ağırdır ve bastırıldığında ezilip yassılır.

Flogopit değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Flogopitin sanayideki değerini levhaların büyüklüğü, düzgünlüğü, lekesizliği ve saflığı belirler: büyük, düz ve temiz levhalar yalıtkan olarak aranır; ufalanmış (kırıntı ve pul) mika ise ucuz bir dolgu maddesi olarak ton hesabıyla satılır. Koleksiyonda iri, düzgün altıgen levhalar ve iyi biçimli kristaller, özellikle ünlü yataklardan gelenler, küçük bir değer kazanır.

Kaynaklar

  1. Handbook of Mineralogy: Phlogopite · Mineralogical Society of America
  2. Phlogopite · Webmineral
  3. Phlogopite · Wikipedia
  4. Mineral Commodity Summaries 2026: Mica (Natural) · U.S. Geological Survey, 2026
  5. Ontario Mineral Inventory: Lacey (Loughborough Township) · Ontario Geological Survey
  6. Formation of skarns at Gümüşhane (Northeastern Turkey) (Sipahi), Neues Jahrbuch für Mineralogie – Abhandlungen 188(2) · E. Schweizerbart, 2011

Dış bağlantılar

Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗

Aynı basamaktaki taşlar