Sodalit

Sodalit, adını içerdiği sodyumdan alan mavi bir mineraldir. En çok bilinen hâli, beyaz damarlı kraliyet mavisi kütlelerdir; bunlardan kabaşon, boncuk ve süs levhaları yapılır. Lapis lazuliye benzer, ama çoğu zaman pirit içermez ve çizgi rengi mavi değil beyazdır. Işığa maruz kalınca rengi değişen çeşidine hackmanit denir.

Takı: Düzgün mavi sodalit kabaşon ve boncuk olarak işlenir. Kaplama ve kakma: Daha düşük kaliteli malzeme çoğunlukla bina ve eşya kaplamalarında ve kakma işlerinde kullanılır. Bilim: Sodalitin zeolite benzeyen kafesli yapısı bazı iyonları tutabildiği için, benzeri yapay malzemeler nitrat ve iyodür gibi iyonları barındırmak üzere incelenir.

Mohs sertlik ölçeğinde 5,5–6 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,27–2,33 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Ilímaussaq kompleksi, Narsaq, Grönland; Bancroft (Princess Sodalite Madeni), Ontario, Kanada; Vezüv Yanardağı, Campania, İtalya; Mont Saint-Hilaire, Quebec, Kanada; Ice River kompleksi (Golden yakını), Britanya Kolumbiyası, Kanada.

Rengi koyu kraliyet mavisidir ve çoğunlukla beyaz damarlar ya da lekelerle bezelidir. Mavisi, lapisin ultramarin tonundan çok geleneksel kraliyet mavisine yakındır. Çizgi rengi (toz rengi) mavi değil beyazdır; lapis lazulide ise mavidir. Lapisin tipik altın sarısı pirit benekleri sodalitte nadiren görülür. Lapis lazuli adıyla satılan sodalit: Daha değerli lapise benzediği için bazen lapis diye satılır; oysa çizgi rengi beyazdır ve pirit beneği genellikle yoktur.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Sodalitin değerini en çok mavinin koyuluğu ve eşitliği belirler: Mavisi doygun, beyaz damarları az ve düzenli olan malzeme boncuk ve kabaşon için aranır; daha düşük kaliteli malzeme çoğunlukla kaplama ve kakma işlerinde kullanılır. Çatlaksız, iri ve iyi parlayan parçalar daha değerlidir. Kaliteli sodalit yalnızca birkaç yerde bulunduğundan, taşın hangi yataktan geldiği de önemlidir. Sodalit lapis lazuliden ayrı bir taştır; lapis adıyla satılması aldatmacadır.

Türkiye'deki bazı haber siteleri sodalitin zihni berraklaştırdığını, odaklanmayı artırdığını, özgüveni güçlendirdiğini, heyecanı bastırdığını ve kişinin duygu ve düşüncelerini rahatça ifade etmesini sağladığını ileri sürer. Aynı kaynaklar sodalitin boğaz şişliği, ağrısı ve iltihabına, yolculuk ya da başka nedenlerle oluşan mide bulantısına iyi geldiğini, depresyondaki kişilere ve madde bağımlılarına yardımcı olduğunu da iddia eder. Kristal terapi kaynakları sodalitin boğaz çakrasını desteklediğini, sezgiyi ve “psişik yetenekleri” güçlendirdiğini ileri sürer; Türkiye'de sodalit Yay burcunun taşı olarak da bilinir. Sodalitin zihni berraklaştırdığına, odaklanmayı artırdığına, boğaz iltihabına, mide bulantısına ya da depresyona iyi geldiğine, bağımlılıktan kurtardığına ya da sezgiyi güçlendirdiğine dair bilimsel kanıt yoktur; boğaz ağrısı, depresyon ya da bağımlılık için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın mavi rengi ise bu iddialardan bağımsız, kristal yapısındaki kükürt kümelerinden gelir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.