VaryeteŞunun bir çeşidi: Kuvars

Süt kuvars

SiO₂Milky quartz

Kuvarsın en sıradan ve en bol hâllerinden biri: içindeki sayısız mikroskobik kabarcık yüzünden süt gibi bulutlu görünen beyaz kuvars.

Diğer adları: Sütlü kuvars · Beyaz kuvars

  • Halk arasında: Maden ve hammadde
Fotoğraf: Jan Helebrant · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Süt kuvars, süt beyazı, bulutlu, yarı saydamdan donuğa kadar değişen bir kuvars çeşididir; “beyaz kuvars” ya da “sütlü kuvars” diye de bilinir. Kimyasal olarak berrak dağ kristaliyle aynıdır (SiO₂). Tek farkı, kristal büyürken içine hapsolmuş, gözle görülemeyecek kadar küçük sayısız sıvı ve gaz kabarcığıdır: bu kabarcıklar ışığı saçar ve taşı beyaz gösterir. Doğada çok bol bulunur ve çoğunlukla kayaçları kesen damarlar hâlinde görülür.

Görseller

Nasıl oluşur?

Süt kuvars çoğunlukla kayaçlardaki çatlakları dolduran sıcak, silisçe zengin sulardan çöker. Arkansas’taki Ouachita Dağları’nda süt kuvars damarları, dağ oluşumunun son evrelerinde, yaklaşık 280–245 milyon yıl önce açık çatlakların sıcak sularla dolmasıyla oluşmuştur. Kristal büyürken içinde, sıvı ya da gazla dolu sayısız mikroskobik boşluk hapsolur. Arkansas Jeoloji Araştırmaları’na göre süt kuvarsı berrak dağ kristalinden ayıran asıl fark budur: bu boşluklar, normalde kristalin içinden geçip gidecek ışığı saçar ve taşı beyaz gösterir.

Bu sıcak su damarlarında kuvarsın yanında bazen altın ve galen, pirit gibi metal mineralleri de çöker. Bu yüzden süt kuvars damarları zaman zaman altınla birlikte bulunur. Kaliforniya’daki Mother Lode kuşağında damar kuvarsı yaklaşık 320 °C sıcaklıktaki sulardan çökelmiştir ve bu damarlar altın taşır.

Ne işe yarar?

  • Sanayi: Ankara Üniversitesi ders notlarına göre süs taşı olarak pek kullanılmaz, ama seramik ve porselen yapımında geniş bir kullanım alanı vardır. Rusya’nın Kutup Uralları’ndaki saf damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitme için değerlendirilir.
  • Süs ve takı: Oymalarda, boncuklarda, tezgâh yüzeylerinde ve dekoratif karolarda kullanılır.
  • Maden arama: Altın arayıcıları, altının sık sık bu damarlarla birlikte bulunması nedeniyle süt beyazı kuvars damarlarını izler.
  • Koleksiyon: İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde altın görülen parçalar koleksiyonlarda yer alır.

Dağ kristaliyle farkı

Dağ kristali, ametist, sitrin, dumanlı kuvars ve pembe kuvars gibi süt kuvars da gözle görülebilir kristallerden oluşan iri taneli bir kuvars çeşididir; hepsi aynı iç yapıya sahiptir, yalnızca renkleri farklıdır. Süt kuvars bunların içinde çok bol bulunduğu için en az değerli olanlardandır. Berrak kuvars için kristal ve necef taşı, kuvarsın genel özellikleri için kuvars, sık karıştırılan kayaç için kuvarsit sayfasına bakabilirsiniz.

Değerini ne belirler?

Süt kuvars çok bol bulunduğu için öteki kuvars çeşitlerinden daha az değerlidir. Değeri çoğunlukla sanayi hammaddesi olarak saflığından gelir: seramik ve porselen yapımında, ayrıca yüksek saflıktaki damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitmede kullanılır. Süs taşı olarak rengin eşit beyazlığı, çatlaksızlık ve cila önemlidir. İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde görünür altın bulunan parçalar koleksiyonda daha çok aranır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

  1. 1

    Süt beyazı ya da bulutlu beyazdır; ışığı az geçirir, içinden bakıldığında arkası görülmez.

  2. 2

    Parlaklığı camsıdır, ama içindeki kabarcıklar ona bazen hafif yağlı bir parıltı verir.

  3. 3

    Serttir (7): camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Bu özelliğiyle bıçakla kolayca çizilen beyaz kalsit ve mermerden ayrılır.

  4. 4

    Çoğunlukla kayacı kesen beyaz damarlar ya da iri kütleler hâlinde görülür; doğada çok bol bulunur.

Yanlış bilinenler

  • YanlışSüt kuvars ile kuvarsit aynı taştır.

    DoğrusuBazı satıcılar beyaz kuvarsı “kuvarsit” diye de anar, ama ikisi farklıdır: kuvarsit, kuvars kumtaşının ısı ve basınçla dönüşmesinden oluşan bir kayaçtır; süt kuvars ise beyaz rengini içindeki mikroskobik sıvı kabarcıklarından alan kuvars kristali ya da damarıdır.

  • YanlışBeyaz kuvars damarı bulunan yerde altın vardır.

    DoğrusuSüt kuvars yalnızca zaman zaman sıcak su damarlarında altınla birlikte bulunur. Altın arayıcıları bu yüzden beyaz kuvars damarlarına bakar, ama bir damarın varlığı tek başına altın olduğu anlamına gelmez.

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

  • Kristal terapi kaynakları süt kuvarsı (“kar kuvarsı”) ruhsal arınma taşı olarak tanıtır ve bağışıklık sistemini desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı kaynaklardan bazıları taşın yeni annelerde süt salgısına yardım ettiğine inanır.
  • Bazı kristal terapi siteleri süt kuvarsın özgüveni artırdığını, zihni keskinleştirdiğini ve meditasyona yardım ettiğini iddia eder.

Bilim ne diyor?

Süt kuvarsın bağışıklığı desteklediğine, süt salgısını artırdığına ya da özgüven verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; beyaz rengi yalnızca ışığı saçan mikroskobik kabarcıklardan gelir. Emzirme sorunları için hekime ya da ebeye, bağışıklıkla ilgili sorunlar için hekime başvurulmalıdır.

Bunu biliyor muydun?

Arkansas'taki Ouachita Dağları'nda kuvarsın çoğu süt beyazı damarlar hâlindedir; bu damarlar Arkansas'ta 18 metreye, Oklahoma'da yaklaşık 30 metreye kadar kalınlaşır.

Kaliforniya'daki ünlü Mother Lode altın kuşağında altın, 15 metre kalınlığa varan, şeritli süt kuvars kütlelerinden oluşan damarlarda bulunur.

Süt kuvars ile ametist bantlarının bir arada büyümesiyle, mor ve beyaz V biçimli şeritler taşıyan “şevron ametist” adlı süs taşı oluşur.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

  • Ouachita Dağları, Arkansas ve Oklahoma, ABD · Önemli yatakBölgedeki kuvarsın çoğu süt beyazı damarlar hâlindedir; damarlar Arkansas'ta 18 m'ye, Oklahoma'da yaklaşık 30 m'ye kadar kalınlaşır
  • Mother Lode, Sierra Nevada, Kaliforniya, ABD · Önemli yatak190 km boyunca uzanan altın kuşağı; altın, 15 m kalınlığa varan, şeritli süt kuvars kütlelerinden oluşan damarlarda bulunur
  • Kutup Altı ve Kutup Uralları, Rusya · Önemli yatakGeniş süt beyazı ve saydam damar kuvarsı ile dağ kristali kaynakları; tek kristal üretimi ve cam ergitme için uygundur
  • Příbram, Orta Bohemya, Çekya · Bilinen bulunuş yeriHabsburg döneminin en kazançlı gümüş madenlerinin bulunduğu eski maden bölgesi; süt kuvars örnekleri bilinir

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Süt kuvars nedir?

Süt kuvars, süt beyazı, bulutlu, yarı saydamdan donuğa kadar değişen bir kuvars çeşididir; “beyaz kuvars” ya da “sütlü kuvars” diye de bilinir. Kimyasal olarak berrak dağ kristaliyle aynıdır (SiO₂). Tek farkı, kristal büyürken içine hapsolmuş, gözle görülemeyecek kadar küçük sayısız sıvı ve gaz kabarcığıdır: bu kabarcıklar ışığı saçar ve taşı beyaz gösterir. Doğada çok bol bulunur ve çoğunlukla kayaçları kesen damarlar hâlinde görülür.

Süt kuvars ne işe yarar?

Sanayi: Ankara Üniversitesi ders notlarına göre süs taşı olarak pek kullanılmaz, ama seramik ve porselen yapımında geniş bir kullanım alanı vardır. Rusya'nın Kutup Uralları'ndaki saf damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitme için değerlendirilir. Süs ve takı: Oymalarda, boncuklarda, tezgâh yüzeylerinde ve dekoratif karolarda kullanılır. Maden arama: Altın arayıcıları, altının sık sık bu damarlarla birlikte bulunması nedeniyle süt beyazı kuvars damarlarını izler. Koleksiyon: İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde altın görülen parçalar koleksiyonlarda yer alır.

Süt kuvars ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 7 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 2,65–2,66 g/cm³’tür.

Süt kuvars nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Ouachita Dağları, Arkansas ve Oklahoma, ABD; Mother Lode, Sierra Nevada, Kaliforniya, ABD; Kutup Altı ve Kutup Uralları, Rusya; Příbram, Orta Bohemya, Çekya.

Süt kuvars gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Süt beyazı ya da bulutlu beyazdır; ışığı az geçirir, içinden bakıldığında arkası görülmez. Parlaklığı camsıdır, ama içindeki kabarcıklar ona bazen hafif yağlı bir parıltı verir. Serttir (7): camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Bu özelliğiyle bıçakla kolayca çizilen beyaz kalsit ve mermerden ayrılır.

Süt kuvars değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Süt kuvars çok bol bulunduğu için öteki kuvars çeşitlerinden daha az değerlidir. Değeri çoğunlukla sanayi hammaddesi olarak saflığından gelir: seramik ve porselen yapımında, ayrıca yüksek saflıktaki damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitmede kullanılır. Süs taşı olarak rengin eşit beyazlığı, çatlaksızlık ve cila önemlidir. İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde görünür altın bulunan parçalar koleksiyonda daha çok aranır.

Süt kuvars neye iyi gelir?

Kristal terapi kaynakları süt kuvarsı (“kar kuvarsı”) ruhsal arınma taşı olarak tanıtır ve bağışıklık sistemini desteklediğini ileri sürer. Aynı kaynaklardan bazıları taşın yeni annelerde süt salgısına yardım ettiğine inanır. Bazı kristal terapi siteleri süt kuvarsın özgüveni artırdığını, zihni keskinleştirdiğini ve meditasyona yardım ettiğini iddia eder. Süt kuvarsın bağışıklığı desteklediğine, süt salgısını artırdığına ya da özgüven verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; beyaz rengi yalnızca ışığı saçan mikroskobik kabarcıklardan gelir. Emzirme sorunları için hekime ya da ebeye, bağışıklıkla ilgili sorunlar için hekime başvurulmalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Ailesi

Kaynaklar

  1. Quartz · Wikipedia
  2. Arkansas Quartz Crystals (J. M. Howard), Brochure Series 001 · Arkansas Geological Survey, 2008
  3. Milky Quartz · Amethyst Galleries, The Mineral Gallery
  4. Kuvars (N. Çelebioğlu, Z. Bektur, K. Türeli; MTA) · TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası
  5. Mücevher taşları (G. Gönen), ders notu · Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri
  6. Snow Quartz, Gem Notes · Fire Mountain Gems and Beads
  7. Quartzite · Wikipedia
  8. Mother Lode · Wikipedia
  9. High quality quartz raw materials of Timan North Ural region (Kuznetsov, Burtsev & Lyutoev), Gornyi Zhurnal · Ore and Metals, 2013
  10. Příbram · Wikipedia
  11. Milky quartz - SiO2 locality - Příbram, Czech Republic (J. Helebrant) · Wikimedia Commons

Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir

Aynı basamaktaki taşlar