Mineral
Ojit (piroksen)
(Ca,Na)(Mg,Fe,Al,Ti)(Si,Al)₂O₆Augite (pyroxene)
Bazaltı ve gabroyu koyulaştıran en yaygın piroksen: göze çarpmayan ama yer kabuğunun en önemli yapı taşlarından biri.
- Halk arasında: Sıradan taş
Kısaca
Ojit; kalsiyum, magnezyum, demir, silisyum ve oksijen içeren koyu yeşil ya da siyah bir mineraldir. Piroksen denen mineral grubunun en yaygın üyesidir. Bazalt ve gabro gibi koyu renkli kayaçlardaki koyu tanelerin çoğu ojittir.
Görseller
Nasıl oluşur?
Ojit, magmanın soğuması sırasında kristalleşir. Silisyumca fakir, magnezyum ve demirce zengin bazaltik magmalarda bol bulunur; bu yüzden bazalt ve gabronun ana minerallerinden biridir. Bazaltın ince taneli hamuru içinde, gözle görülebilen iri ojit kristalleri sık rastlanan bir manzaradır. Yüksek sıcaklıkta oluşmuş bazı metamorfik kayaçlarda da bulunur.
Ne işe yarar?
Ojitin tek başına ekonomik bir değeri yoktur, ama içinde bulunduğu kayaçlar işe yarar: bazalt yol yapımında kırmataş ve yapı taşı olarak, gabro ise “siyah granit” adıyla döşeme ve kaplama taşı olarak kullanılır.
Piroksenler ve amfiboller
Ojit, piroksen grubunun en yaygın üyesidir. Piroksenlerde silisyum-oksijen dörtyüzlüleri tek sıralı zincirler hâlinde dizilir; hornblend gibi amfibollerde ise bu zincirler çift sıralıdır. Bu yapı farkı dilinim açılarına da yansır: piroksenler neredeyse dik açıyla, amfiboller ise yaklaşık 56° ve 124° açıyla ayrılır. Arazide bu iki koyu minerali ayırt etmenin en iyi yolu, büyüteçle dilinim yüzeylerine bakmaktır.
Değerini ne belirler?
Ojit, kayaçlarda çok yaygın bulunan bir mineraldir; tek başına işletilmez ve ticari bir değeri yoktur. Yalnızca iyi biçimli, parlak ve hasarsız kristaller, özellikle Vezüv ya da Etna gibi ünlü volkanik yataklardan gelenler, koleksiyon ve eğitim örneği olarak küçük bir değer kazanır. İçinde bulunduğu bazalt ve gabro ise yapı taşı ve kırmataş olarak değerlendirilir.
Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.
Nasıl tanınır?
- 1
Koyu yeşil, kahverengi ya da siyah, kısa ve kalın prizmalar oluşturur; kristal kesitleri kareye ya da sekizgene benzer.
- 2
İki dilinim düzlemi neredeyse dik açıyla (yaklaşık 87° ve 93°) kesişir; hornblendde bu açılar yaklaşık 56° ve 124°'tür.
- 3
Çizgi rengi grimsi yeşildir. Sertliği 5,5–6 olduğu için çelik bıçak onu ancak güçlükle çizer.
- 4
Bazalt, gabro ve andezit gibi koyu renkli magmatik kayaçlarda, çoğu zaman olivin ve plajiyoklazla birlikte bulunur.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Taş ticaretinde “siyah granit” diye satılan gabro ve diyabaz gibi kayaçların koyu rengi büyük ölçüde ojit gibi piroksenlerden gelir; bu kayaçlar bilimsel anlamda granit değildir.
- Ojit; hornblend, siyah turmalin ve biyotitle karıştırılabilir. Dilinim açısı en güvenilir ipucudur; kesin tanı için mikroskopta ince kesit incelemesi gerekir.
Yanlış bilinenler
Yanlış“Siyah granit” diye satılan taşlar granittir.
DoğrusuBu adla satılan levhaların çoğu gabro, diyabaz ya da bazalt gibi koyu kayaçlardır. Koyu renklerini ojit gibi piroksenlerden alırlar ve granitin ana minerallerinden kuvarsı neredeyse hiç içermezler.
YanlışKayaçlardaki siyah, parlak tanelerin hepsi aynı mineraldir.
DoğrusuBu taneler ojit, hornblend, biyotit ya da siyah turmalin olabilir. Ojit neredeyse dik açıyla kesişen iki dilinim düzleminden, biyotit ise ince ve esnek yapraklara ayrılmasından tanınır.
Bunu biliyor muydun?
Adı Yunanca “parlaklık” anlamındaki sözcükten gelir ve dilinim yüzeylerinin ışıltısına gönderme yapar.
Okyanus tabanlarını oluşturan kabuk büyük ölçüde bazalt ve gabrodan yapıldığı için ojit, gezegenimizde en bol bulunan minerallerden biridir.
Belgeseller
YouTube’dan seçilmiş belgesel ve eğitim videoları. Video, oynat düğmesine basana kadar yüklenmez.
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Vezüv ve Monte Somma, Campania, İtalya · Bilinen bulunuş yeriVolkanik kayaçlarda iyi gelişmiş ojit kristalleri
- Etna Yanardağı, Sicilya, İtalya · Bilinen bulunuş yeri
- České středohoří (Bílina ve Ústí nad Labem çevresi), Çekya · Tarihî kaynakVolkanik kayaçlardan klasik ojit kristalleri
- Muhabura Yanardağı, Ruanda · Bilinen bulunuş yeriVolkanik kayaçlarda iri ojit kristalleri; koleksiyonlarda ojit örneği olarak sık görülür
- Teide, Tenerife, İspanya · Bilinen bulunuş yeriVolkanik kayaçlarında iyi biçimli ojit kristalleri bulunur
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Sık sorulan sorular
Ojit nedir?
Ojit; kalsiyum, magnezyum, demir, silisyum ve oksijen içeren koyu yeşil ya da siyah bir mineraldir. Piroksen denen mineral grubunun en yaygın üyesidir. Bazalt ve gabro gibi koyu renkli kayaçlardaki koyu tanelerin çoğu ojittir.
Ojit ne işe yarar?
Ojitin tek başına ekonomik bir değeri yoktur, ama içinde bulunduğu kayaçlar işe yarar: bazalt yol yapımında kırmataş ve yapı taşı olarak, gabro ise “siyah granit” adıyla döşeme ve kaplama taşı olarak kullanılır.
Ojit ne kadar serttir?
Mohs sertlik ölçeğinde 5,5–6 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 3,19–3,56 g/cm³’tür.
Ojit nerede bulunur?
Bilinen başlıca bulunuş yerleri: České středohoří (Bílina ve Ústí nad Labem çevresi), Çekya; Vezüv ve Monte Somma, Campania, İtalya; Etna Yanardağı, Sicilya, İtalya; Muhabura Yanardağı, Ruanda; Teide, Tenerife, İspanya.
Ojit gerçek mi, nasıl anlaşılır?
Koyu yeşil, kahverengi ya da siyah, kısa ve kalın prizmalar oluşturur; kristal kesitleri kareye ya da sekizgene benzer. İki dilinim düzlemi neredeyse dik açıyla (yaklaşık 87° ve 93°) kesişir; hornblendde bu açılar yaklaşık 56° ve 124°'tür. Çizgi rengi grimsi yeşildir. Sertliği 5,5–6 olduğu için çelik bıçak onu ancak güçlükle çizer. Taş ticaretinde “siyah granit” diye satılan gabro ve diyabaz gibi kayaçların koyu rengi büyük ölçüde ojit gibi piroksenlerden gelir; bu kayaçlar bilimsel anlamda granit değildir.
Ojit değerli mi?
“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 2. basamaktadır: Tonla ölçülen hammadde. Ojit, kayaçlarda çok yaygın bulunan bir mineraldir; tek başına işletilmez ve ticari bir değeri yoktur. Yalnızca iyi biçimli, parlak ve hasarsız kristaller, özellikle Vezüv ya da Etna gibi ünlü volkanik yataklardan gelenler, koleksiyon ve eğitim örneği olarak küçük bir değer kazanır. İçinde bulunduğu bazalt ve gabro ise yapı taşı ve kırmataş olarak değerlendirilir.
Kaynaklar
- Handbook of Mineralogy: Augite · Mineralogical Society of America
- Augite · Encyclopaedia Britannica
- Augite · Wikipedia
- Mount Muhabura · Wikipedia
Dış bağlantılar
İncelendiSon kontrol: 4 Ekim 2026Hata bildir
Aynı basamaktaki taşlar

Aktinolit
Yeşil, ışın gibi uzayan amfibol: nefrit yeşimin ve kedi gözü taşının ham maddesi; lifli türü ise asbesttir.

Amfibolit
Koyu, ağır, tuz-karabiber benekli başkalaşım kayacı: bazalt ve gabro gibi kayaçların derinde dönüşmüş hâli; Neolitik baltaların taşı.

Anataz
Rutilin kardeşi titanyum dioksit: sivri, uzamış çift piramit kristalleri ısıtılınca rutile dönüşür.