Sanidin

Sanidin, potasyum, alüminyum, silisyum ve oksijenden oluşan bir feldispat mineralidir (KAlSi₃O₈). Aynı bileşimdeki ortoklaz ve mikroklinden farkı, atomlarının dizilişi ve oluştuğu sıcaklıktır: sanidin yüksek sıcaklıkta oluşur ve lav ya da kül hızla soğuduğu için bu düzenini korur. Bu yüzden riyolit ve trakit gibi volkanik kayaçlarda beyaz, tabla biçimli kristaller (fenokristaller) hâlinde görülür. Potasyumca zengin olduğu için volkanik patlamaların yaşını belirlemede de kullanılır.

Yaş belirleme: Potasyumca zengin olan sanidin, radyoaktif potasyum-40'ın argon-40'a dönüşmesi sayesinde volkanik patlamaların yaşını çok duyarlı biçimde ölçmeye olanak tanır. USGS'ye göre Yellowstone ve Valles Kalderası gibi yerlerde riyolit kül ve lav akıntılarında bol bulunan sanidin, argon tarihlemesi için idealdir. Feldispat kaynağı: Trakitler, potasyumlu feldispat için seramik ve cam sanayisine alternatif bir kaynaktır. Sanidin, ortoklaz ve mikroklin gibi potasyumlu feldispatlarla aynı kullanım alanına girer.

Mohs sertlik ölçeğinde 6 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,52–2,62 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Drachenfels, Siebengebirge, Kuzey Ren-Vestfalya, Almanya; Laacher See çevresi (Mendig, Mayen), Eifel, Almanya; Puy de Sancy, Monts Dore, Auvergne, Fransa; Vezüv ve Monte Somma, Campania, İtalya; Monte Cimino, Lazio, İtalya.

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Kınık, Dinar, Afyonkarahisar.

Volkanik kayaçların (trakit, riyolit) içinde, hamurdan belirgin biçimde ayrılan, renksiz ya da beyaz, camsı parlak tabla biçimli kristaller olarak görülür. Camı çizer, çelik bıçağı hemen hemen çizemez (sertlik 6); birbirine dik iki yönde düz yüzeyler boyunca yarılır ve bu yüzeyler ışıkta ayna gibi parlar. Kristalleri sık sık Karlsbad ikizi yapar: iki kristal, biri ötekine göre yarım tur döndürülmüş gibi birbirine kaynaşmıştır. Sanidin; ortoklaz, mikroklin ve plajiyoklazla karıştırılır. Hangi feldispat olduğunu kesin olarak ancak laboratuvar belirler.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Sanidin esas olarak bir süs taşı değil, kayaç yapıcı bir mineraldir ve tek başına bir fiyatı olmaz. İri, berrak ve hasarsız kristaller ile Karlsbad ikizi gibi iyi gelişmiş ikizler koleksiyonda aranır; kesilmiş taşlar çok nadirdir. Sanayide ise potasyumlu feldispat olarak kullanılabilmesi, K₂O ve Na₂O oranına, demir gibi renk bozan safsızlıkların azlığına, tane boyuna ve kayaçtan ayrılma maliyetine bağlıdır.

Kristal terapi siteleri sanidinin kaygıyı, üzüntüyü ve öfkeyi yatıştırdığını, duygusal blokajları çözdüğünü ileri sürer. Aynı siteler sanidinin adet ağrısına, dolaşıma, sinir sistemine ve cilt tahrişlerine iyi geldiğini söyler. Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Sanidin, volkanik kayaçlarda çok yaygın olan sıradan bir potasyumlu feldispattır. Bir rahatlama hissi varsa, bu taşa bakıp dokunarak sakin bir an geçirmekten gelir. Şiddetli adet ağrısı, dolaşım ya da cilt sorunları olan biri hekime başvurmalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.