Anhidrit

Anhidrit, kalsiyum, kükürt ve oksijenden oluşan bir mineraldir (kalsiyum sülfat, CaSO₄). Kimyasal olarak jipsten tek farkı kristal suyunun bulunmamasıdır; adı da Yunanca “susuz” sözcüğünden gelir. Tuzlu suların buharlaşmasıyla oluşan tortul katmanların önemli bir mineralidir. Nemli ortamda su alıp jipse dönüşür. Peru'dan gelen açık mavi-gri, yarı saydam türü “anjelit” ticari adıyla süs taşı olarak satılır.

Çimento: Öğütülmüş anhidrit ya da jips, Portland çimentosunun priz süresini ayarlayan bir katkıdır. Yapı malzemeleri: Sıva ve alçı ürünlerinde, harç ve yapı malzemelerinde kullanılır. Tarım ve kimya: Toprak düzeltici ve gübre olarak, ayrıca sülfürik asit üretiminde değerlendirilir. Dolgu maddesi: Boya, plastik, kauçuk ve kaplamalarda dolgu olarak kullanılır. Süs taşı: Mavi-gri, yarı saydam “anjelit” cabochon ve boncuk olarak işlenir. Yumuşak olduğundan çabuk çizilir.

Mohs sertlik ölçeğinde 3–3,5 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 2,95–2,98 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Hall in Tirol, Tirol, Avusturya; Carlsbad potas bölgesi, Eddy County, New Mexico, ABD; Sivas Havzası; Staßfurt-Leopoldshall, Saksonya-Anhalt, Almanya; Hallein, Salzburg, Avusturya.

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Sivas Havzası.

Kırılınca birbirine dik üç yönde ayrılır ve küp benzeri parçalar verir. Jipsten daha serttir (sertlik 3–3,5): jips tırnakla çizilirken anhidrit çizilmez. Özgül ağırlığı (yaklaşık 2,97) jipsinkinden (yaklaşık 2,3) yüksektir. Renksiz, beyaz, soluk mavi ya da mor tonlardadır; dilinim yüzeyleri sedefimsi, öteki yüzeyleri camsı ya da yağımsı parlar. “Anjelit” (angelite) adıyla satılan taş, Peru kökenli açık mavi-gri anhidrittir; bir ticari addır, ayrı bir mineral değildir. Sölestinle karıştırılmamalıdır.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Sanayide anhidritin değerini kalsiyum sülfat oranı (saflık), yatağın kalınlığı ve büyüklüğü, çimento fabrikaları gibi kullanıcılara uzaklığı ve işletme maliyeti belirler. Süs taşı olarak “anjelit” için rengin düzgünlüğü, yarı saydamlık ve parlatma kalitesi önemlidir; yumuşak olduğundan takıda dikkatli kullanılmalıdır. Koleksiyonda Simplon Tüneli gibi yerlerden gelen berrak, iyi biçimli kristaller aranır.

Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları, “anjelit” adıyla satılan mavi anhidritin sakinleştirdiğini, korku, öfke ve kaygıyı yatıştırdığını ileri sürer. Aynı çevreler anjelitin ruhsal farkındalığı artırdığını ve kişinin kendini ifade etmesini kolaylaştırdığını söyler. Anjelit, Peru'dan gelen mavi-gri anhidrite verilen bir ticari addır; sakinleştirdiğine ya da ruhsal farkındalığı artırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Süren kaygı ya da öfke sorunlarında bir uzmana başvurulmalıdır. Anhidrit zehirli bir mineral değildir; ama suyla temas edince jipse dönüşmeye başlar ve bozunur, bu yüzden taş suya konmamalı, “taş suyu” hazırlamak için kullanılmamalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.