Mineral
Epidot
Ca₂(Al₂Fe³⁺)(Si₂O₇)(SiO₄)O(OH)Epidote
Fıstık yeşili rengiyle tanınan, ısı, basınç ve sıcak sularla değişmiş kayaçların sık rastlanan, parlak prizmalı minerali.
- Süs taşı
.jpg){kind=link}
Kısaca
Epidot; kalsiyum, alüminyum, demir, silisyum, oksijen ve hidrojenden oluşan yeşil bir mineraldir. Rengi çoğu zaman fıstık yeşili ya da koyu yeşildir. Kayaçlar ısı, basınç ve sıcak sularla değiştiğinde oluşur; parlak kristalleri koleksiyoncular tarafından çok sevilir.
Nasıl oluşur?
Epidot çoğunlukla düşük ve orta dereceli metamorfizmayla oluşur. Bazalt gibi koyu renkli magmatik kayaçlar ısı ve basınç altında dönüştüğünde yeşilimsi şistler ortaya çıkar; bu kayaçlara rengini veren minerallerden biri epidottur. Epidot, sıcak suların kayaçlardaki plajiyoklaz feldispatı değiştirmesiyle (hidrotermal alterasyon) de oluşabilir. Bu nedenle bir kayaçta epidot görmek, jeologlara o kayacın geçmişte nasıl bir değişim geçirdiğine dair ipucu verir. Epidotun rengi, yoğunluğu ve optik özellikleri içerdiği demir miktarına göre değişir: demir arttıkça renk koyulaşır.
Ne işe yarar?
Epidotun sanayide önemli bir kullanımı yoktur; değeri daha çok koleksiyon örneklerinden gelir. Avusturya’daki Knappenwand’dan çıkan koyu yeşil, parlak kristaller dünyanın en ünlü epidot örnekleri arasındadır. Berrak kristaller ara sıra kesilse de koyu renkleri ve güçlü pleokroizmaları nedeniyle mücevherde nadiren kullanılır.
Epidot içeren unakit adlı kayaç ise pembe ve yeşil benekli görünümüyle boncuk, kolye ucu ve küçük süs eşyalarının yapımında yaygın olarak kullanılır.
Nasıl tanınır?
- 1
Rengi tipik olarak fıstık yeşili ya da sarımsı yeşildir; koyu renkli kristaller neredeyse siyah görünebilir.
- 2
Kristalleri boyuna derin çizgilidir ve bir yönde mükemmel dilinim gösterir.
- 3
Güçlü pleokroizma gösterir: kristal çevrildikçe yeşil, sarı ve kahverengimsi tonlar arasında renk değiştirir.
- 4
Camı çizer (sertlik 6–7). Kayaç çatlaklarında ve damarlarda sarımsı yeşil dolgular hâlinde de sık görülür.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Unakit bir mineral değil, bir kayaçtır: pembe feldispat, yeşil epidot ve kuvarstan oluşur. Süs taşı olarak yaygındır, ama “epidot” diye satılması doğru değildir.
- Koyu yeşil epidot; aktinolit, yeşil turmalin ve olivinle karıştırılabilir. Kristal biçimi, dilinimi ve pleokroizması ayırt etmeye yardımcı olur; kesilmiş taşlarda kesin tanı için laboratuvar gerekir.
Bunu biliyor muydun?
Adı Yunanca “artış” anlamına gelen epidosis sözcüğünden gelir; kristal kesitinde bir kenarın karşısındakinden daha uzun olmasına işaret eder.
Epidot, epidot grubuna adını veren mineraldir; allanit ve klinozoisit de bu gruptadır.
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Knappenwand, Untersulzbachtal, Salzburg, Avusturya · Önemli yatakOlağanüstü epidot kristalleriyle dünyaca ünlü buluntu yeri
- Prince of Wales Adası, Alaska, ABD · Bilinen bulunuş yeriSulzer çevresinden iri, parlak kristaller
- Tormiq Vadisi, Gilgit-Baltistan, Pakistan · Bilinen bulunuş yeri
- Bourg-d'Oisans, Isère, Fransa · Tarihî kaynak
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Kaynaklar
- Handbook of Mineralogy: Epidote · Mineralogical Society of America
- Epidote · Encyclopaedia Britannica
Dış bağlantılar
Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗
Aynı basamaktaki taşlar
Apatit
Dişlerimizin ve kemiklerimizin mineral akrabası, gübrelerdeki fosforun kaynağı ve Mohs ölçeğinin 5 numarası.
Arduvaz
İnce levhalara ayrılan, suya dayanıklı taş: yüzyıllardır çatıları örten, okul tahtalarına ve bilardo masalarına dönüşen arduvaz.
Barit
Açık renkli olmasına karşın elde şaşırtıcı derecede ağır gelen baryum minerali; adı da Yunanca “ağır” sözcüğünden gelir.