Çöl gülü

Çöl gülü, kurak ve kumlu ortamlarda, kum tanelerini içine alarak büyüyen levha biçimli kristallerin gül çiçeğine benzeyen kümesidir. Ya jipsten ya da baritten oluşur; bu sayfa jips gülünü esas alır. Kum rengindedir, demir oksit varsa paslı bir ton alır. Hediyelik eşya olarak satılır; Oklahoma'nın barit gülleri ise eyaletin resmî kayasıdır.

Hediyelik eşya ve süs: Sahra'da, örneğin Tunus'ta Chott el Djerid tuz gölünün çevresinde, yerel halk çöl güllerini çıkarıp turistlere satar; bu, yöre için sürdürülebilir bir gelir sağlar. Koleksiyon: Düzgün, sağlam ve büyük kümeler mineral koleksiyoncularınca aranır. Esin kaynağı: Katar Ulusal Müzesi'nin binası çöl gülünden esinlenerek tasarlanmıştır.

Mohs sertlik ölçeğinde 1,5–2 değerindedir. Tırnakla çizilebilecek kadar yumuşaktır. Özgül ağırlığı 2,31–2,33 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Chott el Djerid, Tozeur, Tunus; Gadames, Libya; Abqaiq, Doğu Eyaleti, Suudi Arabistan; Noble, Oklahoma, ABD; Ahumada Playa, Chihuahua, Meksika.

Gül biçimli bir kümedir: levha gibi yassı “yaprakların” arasında ve yüzeyinde kum taneleri bulunur. Boyutu bezelye iriliğinden yaklaşık 10 cm'ye kadar değişir. Jips gülü yumuşaktır, tırnakla çizilir (sertlik 1,5–2) ve hafiftir; yaprakların kenarları barit gülünden genellikle daha keskin ve belirgindir. Bu sayfadaki kimlik kartı jips gülü içindir. Barit gülü daha serttir (sertlik 3–3,5), tırnakla çizilmez ve çok daha ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 4,5); aynı büyüklükteki jips gülüne göre elde belirgin biçimde ağır gelir. Alevle beyazlatılmış kenarlar: Chihuahua'dan gelen bazı jips güllerinin kenarlarının, hasarı gizlemek için alevle ısıtılarak beyazlatıldığı belirtilir; ısı jipsin suyunu uçurduğu için kenarlar beyazlaşır. Doğal jips gülünün kenarları renksiz ya da kum renklidir.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Çöl gülünün değerini düzgün ve eksiksiz bir gül biçimi, kümenin büyüklüğü, “yaprakların” sağlamlığı ve kenar keskinliği, kumun rengi (kum, bej ya da pas tonları) ile hasarsız olması belirler. Yapraklar ince ve kırılgan olduğundan sağlam ve büyük kümeler seyrektir. Jips mi barit mi olduğu ve nereden geldiği (Sahra, Oklahoma gibi) de koleksiyonda önem taşır; kenarları alevle beyazlatılmış ya da onarılmış parçalar doğal görünümünü yitirmiştir.

Türkiye'deki bazı haber siteleri çöl gülünü selenitle bir tutar ve ona “çöl taşı” da der; bu yazılar taşın stresi, kaygıyı ve endişeyi azalttığını, huzur verdiğini, meditasyon ve yogada zihni arındırdığını, olumsuz enerjiyi uzaklaştırıp olumlu enerji verdiğini ileri sürer. Aynı yazılar çöl gülünü evde bulundurmanın bolluk ve bereket getirdiğini, kemikleri güçlendirdiğini, adet sancısını ve sırt ağrısını hafiflettiğini, uykuyu ve cildi düzelttiğini söyler. Çöl gülünün stresi azalttığına, enerji verdiğine, kemikleri ya da ağrıyı etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren ağrılar ve adet sancıları için hekime başvurulmalıdır. Bu yazılarda çöl gülü selenitle bir tutulur; oysa çöl gülü ya jipsten ya da baritten oluşan, kum katışıklı bir kristal kümesidir. Jips gülü suda yavaşça çözündüğü için suya konup bekletilmemelidir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.