Meteorit

Ensisheim meteoriti

Ensisheim meteorite

1492'de Alsace'ta bir buğday tarlasına düşen, bir kralın zafer işareti sayılan ve bugün hâlâ saklanan Avrupa'nın en eski taş meteoriti.

Halk arasında: Göktaşı

Ensisheim meteoritinin ana kütlesiFotoğraf: Konrad Andrä · CC BY-SA 2.0 de · Wikimedia Commons

Kısaca

Ensisheim meteoriti, 7 Kasım 1492'de bugün Fransa'da bulunan Alsace bölgesindeki Ensisheim kasabasının dışında bir buğday tarlasına düşen bir taş meteorittir. Düştüğünde 127 kilogram ağırlığındaydı. Hâlâ bir parçası saklanan, kaydı tutulmuş en eski Avrupa taş meteorit düşüşüdür. Kral Maximilian ve danışmanları onu iyiye işaret saydı; düşüş, dönemin bildirileriyle tüm Avrupa'ya yayıldı. Ana kütle bugün Ensisheim'daki Régence Müzesi'nde görülebilir.

Görseller

Sebastian Brant'ın 1492 tarihli, Ensisheim düşüşünü anlatan Latince-Almanca bildirisiFotoğraf: Sebastian Brant · Public domain · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Ensisheim, LL grubundan bir sıradan kondrittir. Bu tür meteoritler, Güneş Sistemi’nin başında oluşmuş ve hiç erimemiş taşsı asteroitlerden gelir; içlerinde kondrül denen küçük yuvarlak taneler bulunur. “6” tipi olması, ana gövdesinde güçlü bir ısınma geçirdiğini ve kondrüllerinin büyük ölçüde silikleştiğini gösterir.

Ana cisimden kopan parça, 7 Kasım 1492’de Dünya atmosferine girdi. Bir ateş topu olarak görüldü ve Ensisheim yakınındaki bir buğday tarlasına düşerek yaklaşık 1 metre derinliğinde bir çukur açtı.

Ne işe yarar?

Ensisheim, Avrupa’da kaydı tutulmuş ve hâlâ saklanan en eski taş meteorit düşüşü olarak meteorit biliminin tarihi açısından önemlidir. 15. yüzyıla ait bildiriler ve kronikler, insanların gökten düşen taşlara nasıl baktığını gösterir. Ana kütle müzede sergilenir; parçaları araştırma ve karşılaştırma örneği olarak başka müzelerde saklanır.

Tarihçe

Düşüşten sonra kasaba halkı ve çevre köylerden gelenler taşı çukurdan çıkardı ve parçalar koparmaya başladı. Bir yerel yargıç buna engel olarak taşı Kutsal Roma İmparatoru III. Friedrich’in oğlu Kral Maximilian için korudu. Maximilian’ın emriyle taş kiliseye asıldı. İki ay sonra Maximilian, Senlis Muharebesi’nde kendisininkinden çok daha büyük bir Fransız ordusunu yendi. Taş Fransız Devrimi sırasında Colmar’a götürüldü ve küçüldü; 1896’da 54,8 kilogram geliyordu. Bugün Ensisheim’daki Régence Müzesi’ndedir.

Değerini ne belirler?

Ensisheim'ın değeri tarihî ve bilimseldir: kaydı tutulmuş en eski Avrupa taş meteorit düşüşlerinden biridir ve hâlâ saklanmaktadır. Ana kütle müzededir; Paris'teki Ulusal Doğa Tarihi Müzesi gibi kurumlarda da parçaları vardır. Bir parçanın değerini, bu tarihî düşüşten geldiğinin belgelenmesi belirler.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Dış yüzeyi koyu gri ile siyah, içi açık gri bir taştır; birçok parçası zamanla koparıldığı için bugünkü ana kütle düzensiz biçimlidir.
2
LL6 türü bir sıradan kondrittir: içindeki kondrüller ısınma nedeniyle büyük ölçüde silikleşmiştir.
3
Bir parçanın gerçekten Ensisheim'dan geldiğini yalnızca müze kayıtları ve laboratuvar analizi gösterebilir.

Yanlış bilinenler

YanlışEnsisheim meteoritinin ana kütlesi hâlâ düştüğü gibi 127 kilogramdır.
DoğrusuDüştüğü günden beri birçok parçası koparıldı ya da başka yerlere gönderildi. Fransız Devrimi sırasında Colmar'a götürüldü ve ağırlığı önemli ölçüde azaldı; 1896'da ana kütle 54,8 kilogram geliyordu.

Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilimle çelişki:Düşük: sembolik inanış

Bu taşa yüklenen anlamlar, kimin inandığıyla birlikte:

Kral Maximilian ve danışmanları, Fransa'ya karşı sefere çıkarken düşen meteoriti iyiye işaret saydı; Sebastian Brant da bildirilerinde onu kralın Fransa'ya karşı kazanacağı zaferlerin habercisi olarak anlattı.
Maximilian'ın isteğiyle taş, Ensisheim kilisesinde “bir zincirle asılı” olarak saklandı ve yüzyıllar boyunca orada kaldı.

Bilim ne diyor?

Meteoritin bir savaşın sonucunu önceden bildirdiğine dair bilimsel bir dayanak yoktur; bu inanış dönemin siyasi propagandasında kullanıldı. Bilimsel olarak Ensisheim, bir asteroitten kopmuş sıradan bir LL kondrittir.

Bunu biliyor muydun?

Düşen ateş topu, düştüğü yere 150 kilometre kadar uzaklıktan görüldü; düşüşün sesinin en az 160 kilometre uzaktan duyulduğu anlatılır.

Bir parçası, sonradan Papa III. Pius olacak olan Kardinal Piccolomini'ye, Sebastian Brant'ın yazdığı dizelerle birlikte Vatikan'a gönderildi.

Düşüş, 1493'te basılan ünlü Nürnberg Kroniği'nin 257. yaprağında da anlatılır.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Ensisheim, Alsace, Fransa · Tip lokalite7 Kasım 1492'de surlarla çevrili kasabanın dışındaki bir buğday tarlasına düştü ve 1 metre derinliğinde bir çukur açtı. Ana kütle bugün kasabanın 16. yüzyıldan kalma Régence Müzesi'nde sergilenir.

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Ensisheim meteoriti nedir?

Ensisheim meteoriti neden bu kadar ünlü oldu?

Düşüşü çok geniş bir alandan görüldü ve duyuldu. Yerel yargıç, halkın taştan parça koparmasını durdurup onu Kral Maximilian için korudu. Maximilian taşı iyiye işaret saydı ve kilisede bir zincirle asılı olarak saklanmasını istedi. Şair Sebastian Brant'ın resimli bildirileri de haberi kısa sürede Avrupa'ya yaydı.

Ensisheim meteoriti ne işe yarar?

Ensisheim, Avrupa'da kaydı tutulmuş ve hâlâ saklanan en eski taş meteorit düşüşü olarak meteorit biliminin tarihi açısından önemlidir. 15. yüzyıla ait bildiriler ve kronikler, insanların gökten düşen taşlara nasıl baktığını gösterir. Ana kütle müzede sergilenir; parçaları araştırma ve karşılaştırma örneği olarak başka müzelerde saklanır.

Ensisheim meteoriti ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 5–7 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,99–3,43 g/cm³’tür.

Ensisheim meteoriti nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Ensisheim, Alsace, Fransa.

Ensisheim meteoriti gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Dış yüzeyi koyu gri ile siyah, içi açık gri bir taştır; birçok parçası zamanla koparıldığı için bugünkü ana kütle düzensiz biçimlidir. LL6 türü bir sıradan kondrittir: içindeki kondrüller ısınma nedeniyle büyük ölçüde silikleşmiştir. Bir parçanın gerçekten Ensisheim'dan geldiğini yalnızca müze kayıtları ve laboratuvar analizi gösterebilir.

Ensisheim meteoriti değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 6. basamaktadır: Seçkin süs ve koleksiyon taşı. Ensisheim'ın değeri tarihî ve bilimseldir: kaydı tutulmuş en eski Avrupa taş meteorit düşüşlerinden biridir ve hâlâ saklanmaktadır. Ana kütle müzededir; Paris'teki Ulusal Doğa Tarihi Müzesi gibi kurumlarda da parçaları vardır. Bir parçanın değerini, bu tarihî düşüşten geldiğinin belgelenmesi belirler.

Ensisheim meteoriti neye iyi gelir?

Kral Maximilian ve danışmanları, Fransa'ya karşı sefere çıkarken düşen meteoriti iyiye işaret saydı; Sebastian Brant da bildirilerinde onu kralın Fransa'ya karşı kazanacağı zaferlerin habercisi olarak anlattı. Maximilian'ın isteğiyle taş, Ensisheim kilisesinde “bir zincirle asılı” olarak saklandı ve yüzyıllar boyunca orada kaldı. Meteoritin bir savaşın sonucunu önceden bildirdiğine dair bilimsel bir dayanak yoktur; bu inanış dönemin siyasi propagandasında kullanıldı. Bilimsel olarak Ensisheim, bir asteroitten kopmuş sıradan bir LL kondrittir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.