VaryeteŞunun bir çeşidi: Zoisit
Tanzanit
Ca₂Al₃(Si₂O₇)(SiO₄)O(OH)Tanzanite
Ticari olarak yalnızca Tanzanya'daki küçük bir alandan çıkan, bakış yönüne göre mavi ya da mor görünen zoisit.
Diğer adları: Mavi zoisit
- Değerli taş
Kısaca
Tanzanit, zoisit mineralinin berrak, mavi-mor renkli çeşididir. Rengini kristal yapısındaki çok az miktardaki vanadyumdan alır. Dünyada ticari olarak yalnızca tek bir yerden, Tanzanya'daki Merelani Tepeleri'nden çıkarılır. 1967'de bulunduğu için en genç ünlü değerli taşlardan biridir.
Nasıl oluşur?
Tanzanit, çok eski bir dağ oluşumu sırasında ısı ve basınçla dönüşen metamorfik kayaçlarda oluşmuştur. Merelani’deki yataklar karmaşık biçimde kıvrılmış kayaç katmanları içindedir; tanzanit kristalleri bu katmanların arasındaki damar ve ceplerde büyür. Zoisit dünyanın birçok yerinde bulunur, ama bu kadar berrak ve vanadyumla mavi-mora boyanmış zoisit başka hiçbir yerde ticari miktarda bulunmamıştır.
Tarihten
1967’de Merelani bölgesinde, toprağın yüzeyinde parlayan berrak, menekşe-mavi kristaller fark edildi ve kısa sürede bölgede çok sayıda maden ruhsatı alındı. Tiffany & Co. taşı 1968’de “tanzanit” adıyla tanıttı ve tanıtım kampanyası sayesinde taş hızla tanındı.
Değerini ne belirler?
En çok aranan, doygun ve koyu mavi-mor renktir; açık renkli taşlar daha yaygındır. Tanzanit genellikle temizdir ve iri taşlar kesilebilir; bu yüzden berraklık ve boyut da değerini etkiler. Tek bir küçük alandan çıkması, taşın gelecekteki bulunabilirliğini de belirsiz kılar.
Nasıl tanınır?
- 1
Güçlü pleokroizma gösterir: taşı çevirdikçe mavi, mor ve (ısıtılmamış taşlarda) kahverengimsi ya da sarımsı yeşil tonlar görülür.
- 2
Sertliği 6–7 arasındadır; safirden ve topazdan yumuşaktır. Tek yönde mükemmel dilinimi olduğundan darbeyle çatlayabilir; yüzüklerde dikkat ister.
- 3
Ani sıcaklık değişimlerinden ve ultrasonik temizleyicilerden uzak tutulmalı, ılık sabunlu suyla temizlenmelidir.
- 4
Benzer görünen taklitlerden, özellikle sentetik forsteritten kesin ayrım için gemoloji laboratuvarı gerekir.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Isıl işlem: Merelani'den çıkan kristallerin çoğunda kahverengimsi ya da sarımsı yeşil tonlar vardır; ısıtılınca bu tonlar kaybolur ve taş mavi-mor görünür. Piyasadaki tanzanitlerin çoğu ısıtılmıştır; işlem kalıcıdır ve genel olarak kabul görür.
- Sentetik forsterit: Laboratuvarda üretilen bu malzeme tanzanite çok benzer. Çift kırılması çok yüksek olduğundan lupla bakınca arka yüzeylerin kenarları çift görünür; tanzanitte bu belirgin değildir.
- Mor-mavi cam, sentetik korindon ve başka sentetik malzemeler de taklit olarak kullanılır.
- Yüzeyi renkli ince bir kaplamayla koyulaştırılmış taşlar da görülmüştür; kaplama zamanla aşınabilir. Satın alırken işlem bilgisini içeren laboratuvar raporu isteyin.
Bunu biliyor muydun?
Tanzanit adını, taşı 1968'de büyük bir reklam kampanyasıyla tanıtan Tiffany & Co. koymuştur; ad, taşın çıktığı ülkeden gelir.
Ticari olarak işletilen alan yalnızca yaklaşık 7 km uzunluğunda ve 2 km genişliğindedir.
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Merelani (Mererani) Tepeleri, Simanjiro, Manyara Bölgesi, Tanzanya · Önemli yatakTanzanitin ticari olarak çıkarıldığı dünyadaki tek yer; Kilimanjaro'nun güneybatısında, yaklaşık 7 km uzunluğunda ve 2 km genişliğinde bir alan
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Ailesi
.jpg){kind=link}
Kaynaklar
- Tanzanite Description (Gem Encyclopedia) · GIA
- Tanzanite History and Lore · GIA
- Handbook of Mineralogy: Zoisite · Mineralogical Society of America
Dış bağlantılar
Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗
Aynı basamaktaki taşlar
Altın
Doğada saf hâlde bulunabilen, hiç paslanmayan, dövülüp tel çekilebilen ağır ve parlak sarı metal.
Diaspor
Gün ışığında yeşilimsi, akkor lamba altında pembemsi görünen; mücevher kalitesindekiler neredeyse yalnızca Muğla'dan çıkan nadir bir mineral.
İnci
İstiridye ve midyelerin içinde katman katman büyüyen, kesilip yontulmadan da ışıldayan organik bir değerli taş.