Petit granit

Nasıl oluşur?

Petit granit, Karbonifer döneminin başlarında, Turnesiyen katının sonlarında (yaklaşık 350 milyon yıl önce) oluştu. O zamanlar bugünkü Belçika’nın güneyi sığ ve sıcak bir denizin altındaydı. Deniz tabanında, sapları ve kollarıyla çiçeğe benzeyen deniz zambakları (krinoidler) çayırlar gibi yayılmıştı. Bu hayvanlar öldükçe kalkerli iskeletleri küçük halkalara ayrıldı. Brakiyopod kabukları, yosun hayvancıkları ve mercan parçalarıyla birlikte kalın katmanlar hâlinde birikti.

Parçaların arası, çok ince dağılmış karbon taşıyan kireç çamuruyla doldu; çamur sertleşince kırıntılar birbirine sıkıca bağlanarak sık bir kireçtaşına dönüştü. Taşa mavi-siyah rengini veren bu karbondur. Krinoid parçalarının her biri tek bir kalsit kristali gibi davrandığı için, taş kırıldığında bunların dilinim yüzeyleri ışıkta parıldar.

Ne işe yarar?

• Mimari: Orta Çağ’dan bu yana Belçika’nın pek çok yapısında, özellikle Brüksel’de kullanılmıştır. Seneffe Şatosu, Mons’taki Sainte-Waudru Kilisesi ve Brüksel’deki Saint-Joseph Kilisesi bunlardandır. Taş yurt dışında da kullanılmıştır: Paris’teki Panthéon ve Notre-Dame Katedrali, Aachen’daki St. Michael Kilisesi ve Madeira’daki Funchal Katedrali bu yapılardandır. Liège’deki Guillemins Garı gibi çağdaş yapılarda da kullanılır.
• Cephe ve döşeme: Kaplama levhası, pencere ve kapı denizlikleri, sütun, merdiven, iç ve dış döşeme, mutfak tezgâhı ve şömine yapımında kullanılır.
• Bahçe ve kent mobilyası: Kaldırım taşı, bordür, duvar başlığı, çeşme ve bank yapımında tercih edilir.
• Heykel ve anıt: Kolay işlenmesi ve cilalanınca siyah parlaması nedeniyle heykelciler ve mezar taşı ustaları onu çok kullanır. Käthe Kollwitz’in “Yas Tutan Anne Baba” heykeli ile Liège’in 1592 tarihli arması bu taştandır.

Nerede bulunur?

Petit granit yalnızca Belçika’da, Valonya bölgesinde çıkarılır. En eski ve ünlü havza, Hainaut ilindeki Soignies ve Écaussinnes çevresidir. Soignies’deki ocak kayıtları yaklaşık 1400 yılına kadar gider ve buradaki Gauthier-Wincqz ocağında 17. yüzyıldan beri kesintisiz taş çıkarılmaktadır. Liège ilinde, Ourthe vadisi ile Condroz yöresinde Sprimont, Anthisnes ve Ouffet çevresindeki ocaklar da aynı yaşta taş üretir. Sprimont’taki 1904 tarihli eski santral binası bugün bir taş müzesidir. Bölgede bugün 15 kadar ocak çalışmaktadır.