Mineral

Korindon

Al₂O₃Corundum

Mohs sertlik ölçeğinde 9'un referansı olan alüminyum oksit: kırmızısına yakut, diğer renklerine safir denir.

Diğer adları: Korund · Korendon · Zımpara taşı (korindonlu kayaç)

  • Halk arasında: Yarı değerli taş
Fotoğraf: Ra'ike · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Korindon, alüminyum ve oksijenden oluşan çok sert bir mineraldir. Saf hâli renksizdir; içine karışan çok az miktardaki krom onu kırmızıya (yakut), demir ve titanyum ise maviye (safir) boyar. Gösterişsiz, koyu renkli türleri ise sertlikleri sayesinde yüzyıllardır aşındırıcı olarak kullanılır.

Görseller

Nasıl oluşur?

Korindon, alüminyumca zengin ama silisyumca fakir ortamlarda oluşur. Silisyum bol olsaydı alüminyum, korindon yerine feldispat ya da mika gibi silikat minerallerinin yapısına girerdi. Mermerler, siyenit gibi bazı magmatik kayaçlar ve yüksek sıcaklıkta dönüşmüş alüminyumca zengin kayaçlar başlıca kaynaklardır. Korindon çok dayanıklı olduğundan kayaçlar aşınırken bozulmaz ve akarsu çakıllarında birikir; Sri Lanka’nın Ratnapura bölgesindeki değerli taş yatakları böyle oluşmuştur.

Ne işe yarar?

  • Aşındırıcı: Sertliği sayesinde zımpara kâğıtlarında, taşlama ve parlatma tozlarında kullanılır. Bugün bu amaçla daha çok yapay olarak üretilen alüminyum oksit kullanılır.
  • Değerli taş: Kırmızı olanına yakut, diğer bütün renklerine safir denir.
  • Teknoloji: Sentetik korindon kristalleri saat camlarında, lazerlerde ve elektronikte kullanılır.

Türkiye ve zımpara taşı

Zımpara taşı, korindonun manyetit, hematit ve spinel gibi minerallerle karıştığı koyu renkli, çok sert bir kayaçtır. Batı Anadolu’daki Menderes Masifi’nde (Aydın, İzmir, Muğla ve çevresi) önemli zımpara taşı yatakları bulunur. Türkiye ve Yunanistan (Nakşa Adası), dünyadaki doğal zımpara taşının başlıca kaynaklarıdır.

Değerini ne belirler?

Değerli taş kalitesindeki korindonun, yani yakut ve safirin değerini renk (ton, doygunluk ve eşitlik), berraklık, kesim ve karat belirler; ısıl işlem, berilyum difüzyonu ya da cam dolgu gibi işlemler değeri etkiler ve açıklanmalıdır, menşe de önemli olabilir. Sentetik korindon 1902'den beri ucuza üretildiği için doğal olduğu laboratuvarca doğrulanmış taşlar daha çok aranır. Opak, gösterişsiz korindon ve zımpara taşı ise aşındırıcı hammadde olarak değerlendirilir; bu alanda yapay alüminyum oksit yaygın olduğu için değerleri düşüktür.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

  1. 1

    Çok serttir (9): kuvarsı ve topazı çizer. Bu testi kesilmiş taşlarda yapmayın; taşlar zarar görebilir.

  2. 2

    Boyutuna göre ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 4,0).

  3. 3

    Kristalleri çoğu zaman fıçı ya da sivri, altı yüzlü piramit biçimindedir; yüzeylerinde yatay çizgiler ve altıgen desenler görülebilir.

  4. 4

    Zımpara taşı koyu gri-siyah, ağır ve ince tanelidir; içindeki manyetit nedeniyle mıknatısa çekilebilir.

Sahteler ve taklitler

Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:

  • Sentetik korindon 1902'den beri Verneuil (alev füzyonu) yöntemiyle üretilir ve kimyasal olarak doğal korindonla aynıdır. Büyütme altında kavisli büyüme çizgileri ve gaz kabarcıkları ipucu verebilir; kesin ayrım laboratuvar işidir.
  • Isıl işlem, rengi ve berraklığı iyileştirmek için çok yaygındır. Berilyum gibi elementlerin ısıyla taşın içine yayındırılması (difüzyon) gibi daha ileri işlemler de vardır; tüm işlemler satıcı tarafından açıklanmalıdır.
  • Renksiz sentetik korindon (sentetik safir) bazen elmas veya başka renksiz taşların taklidi olarak kullanılır.

Yanlış bilinenler

  • YanlışSafir yalnızca mavi olur; yakut ise ayrı bir mineraldir.

    DoğrusuYakut da safir de korindondur. Kırmızı korindona yakut denir; sarı, yeşil, mor, pembe, turuncu, gri, siyah ve renksiz olanlar da dahil öteki bütün renkleri safir sayılır.

  • YanlışMohs ölçeğinde 9 olan korindon ile 10 olan elmas arasındaki fark küçüktür.

    DoğrusuMohs ölçeği yalnızca hangi mineralin hangisini çizdiğini gösteren bir sıralamadır; basamakları eşit aralıklı değildir. Mutlak sertlik ölçümlerinde elmas, korindondan yaklaşık dört kat serttir.

  • YanlışSafir camlı saatlerin camı kırılmaz.

    DoğrusuSaatlerdeki “safir cam” laboratuvarda üretilmiş renksiz korindondur ve çizilmeye karşı çok dayanıklıdır. Ancak gevrek bir kristaldir; sert bir darbeyle çatlayabilir ya da kırılabilir.

Bunu biliyor muydun?

Çizilmeye dayanıklı “safir cam” saat camları aslında laboratuvarda üretilmiş renksiz korindondur.

Adının, yakut anlamına gelen Sanskritçe “kuruvinda” sözcüğünden Tamilce “kurundam” aracılığıyla geldiği düşünülür.

Belgeseller

YouTube’dan seçilmiş belgesel ve eğitim videoları. Video, oynat düğmesine basana kadar yüklenmez.

Understanding Coloured Gemstones - Sapphire and Ruby GeologyGeography and Spatial Sciences - Univ. of Delaware · İngilizce · YouTube’da izle ↗
Sapphires: From Ceylon to Ethiopia | GIA Knowledge Sessions Webinar SeriesGIA (Gemological Institute of America) · İngilizce · YouTube’da izle ↗

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

  • Menderes Masifi zımpara yatakları (Aydın, İzmir, Muğla) · Önemli yatakTürkiye, dünyadaki doğal zımpara taşının başlıca kaynaklarındandır
  • Nakşa (Naxos) Adası, Yunanistan · Tarihî kaynakAntik çağdan beri işletilen zımpara taşı
  • Ratnapura, Sri Lanka · Önemli yatakAkarsu çakıllarındaki değerli taş kalitesinde korindon (safir, yakut)
  • Chester, Massachusetts, ABD · Tarihî kaynakEski zımpara taşı ocakları
  • Mogok, Mandalay Bölgesi, Myanmar · Tarihî kaynakMogok ve yakın köyler çok eski çağlardan beri özellikle yakut ve safirle ünlüdür; taşlar mermerli alüvyon çakıllarından çıkarılır.
  • Ilakaka, Ihorombe, Madagaskar · Önemli yatak1998'de Ilakaka vadisinde bulunan, dünyanın bilinen en büyük alüvyal safir yataklarından biri.
  • Montepuez, Cabo Delgado, Mozambik · Bilinen bulunuş yeri2009'da bulunan yakut yatakları, 2011'den beri dünyanın en büyük yakut üreticilerinden biri sayılır.
  • Anakie, Queensland, Avustralya · Bilinen bulunuş yeriMerkez Yaylalar'daki bir safir madenciliği bölgesi.

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Korindon nedir?

Korindon, alüminyum ve oksijenden oluşan çok sert bir mineraldir. Saf hâli renksizdir; içine karışan çok az miktardaki krom onu kırmızıya (yakut), demir ve titanyum ise maviye (safir) boyar. Gösterişsiz, koyu renkli türleri ise sertlikleri sayesinde yüzyıllardır aşındırıcı olarak kullanılır.

Korindon ne işe yarar?

Aşındırıcı: Sertliği sayesinde zımpara kâğıtlarında, taşlama ve parlatma tozlarında kullanılır. Bugün bu amaçla daha çok yapay olarak üretilen alüminyum oksit kullanılır. Değerli taş: Kırmızı olanına yakut, diğer bütün renklerine safir denir. Teknoloji: Sentetik korindon kristalleri saat camlarında, lazerlerde ve elektronikte kullanılır.

Korindon ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 9 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 3,98–4,1 g/cm³’tür.

Korindon nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Menderes Masifi zımpara yatakları (Aydın, İzmir, Muğla); Ratnapura, Sri Lanka; Ilakaka, Ihorombe, Madagaskar; Nakşa (Naxos) Adası, Yunanistan; Chester, Massachusetts, ABD.

Korindon Türkiye’de nerede bulunur?

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Menderes Masifi zımpara yatakları (Aydın, İzmir, Muğla).

Korindon gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Çok serttir (9): kuvarsı ve topazı çizer. Bu testi kesilmiş taşlarda yapmayın; taşlar zarar görebilir. Boyutuna göre ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 4,0). Kristalleri çoğu zaman fıçı ya da sivri, altı yüzlü piramit biçimindedir; yüzeylerinde yatay çizgiler ve altıgen desenler görülebilir. Sentetik korindon 1902'den beri Verneuil (alev füzyonu) yöntemiyle üretilir ve kimyasal olarak doğal korindonla aynıdır. Büyütme altında kavisli büyüme çizgileri ve gaz kabarcıkları ipucu verebilir; kesin ayrım laboratuvar işidir.

Korindon değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 4. basamaktadır: Kaliteli blok taş ve cevher. Değerli taş kalitesindeki korindonun, yani yakut ve safirin değerini renk (ton, doygunluk ve eşitlik), berraklık, kesim ve karat belirler; ısıl işlem, berilyum difüzyonu ya da cam dolgu gibi işlemler değeri etkiler ve açıklanmalıdır, menşe de önemli olabilir. Sentetik korindon 1902'den beri ucuza üretildiği için doğal olduğu laboratuvarca doğrulanmış taşlar daha çok aranır. Opak, gösterişsiz korindon ve zımpara taşı ise aşındırıcı hammadde olarak değerlendirilir; bu alanda yapay alüminyum oksit yaygın olduğu için değerleri düşüktür.

Çeşitleri

Kaynaklar

  1. Handbook of Mineralogy: Corundum · Mineralogical Society of America
  2. Emery (rock) · Encyclopaedia Britannica
  3. Verneuil method · Wikipedia
  4. Mohs scale · Wikipedia
  5. Sapphire · Wikipedia
  6. Mogok · Wikipedia
  7. Ilakaka · Wikipedia
  8. Montepuez · Wikipedia
  9. Anakie Siding, Queensland · Wikipedia

Dış bağlantılar

İncelendiSon kontrol: 4 Ekim 2026Hata bildir

Aynı basamaktaki taşlar

Çerez politikası