Krizokol

Krizokol, bakır, silisyum ve su içeren mavi ya da mavi-yeşil renkli bir taştır. Düzgün bir kristal yapısı çoğu zaman yoktur: genellikle camsı, opalimsi ya da emaye gibi görünen, gözle görülmeyecek kadar ince kristalli ya da amorf kütleler hâlinde bulunur; bu yüzden bazı kaynaklar onu mineraloit sayar. Bakır yataklarının oksitlenme bölgesinde oluşur ve turkuaza benzeyen rengi yüzünden antik çağlardan beri süs taşı olarak kullanılır.

Süs taşı ve takı: Antik çağlardan beri oymalar, boncuklar ve kabaşonlar yapılır; kolay işlenir. Gümüşçülükte ve kuyumculukta çoğunlukla turkuazın yerine kullanılır. Gem silica: Kalsedonun içine ince dağılmış krizokol, Arizona'daki bakır madenlerinden gelen canlı mavi ve yarı saydam bir süs taşı verir; kalsedon sertliğinde (yaklaşık 7) olduğundan takıya uygundur. Bakır cevheri: Küçük bir bakır cevheridir; ama bakırın önemli kaynakları başka minerallerdir.

Mohs sertlik ölçeğinde 2–4 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 1,9–2,4 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Globe-Miami bölgesi, Arizona, ABD; Nizhni Tagil, Ural Dağları, Rusya; Timna Vadisi, Eilat, İsrail; Katanga (Lubumbashi, Likasi), Kongo Demokratik Cumhuriyeti; Chuquicamata, Antofagasta, Şili.

Rengi mavi, gökyüzü mavisi ya da mavi-yeşildir; kabuk, üzüm salkımı biçimli yumru ya da damar dolgusu olarak görülür. Kirli taşlar kahverengimsi siyaha döner. Sertliği değişkendir: silis oranına göre yaklaşık 2 ile 4 arasındadır, bıçakla çizilir. Silisleşmiş türü (krizokol kalsedonu) ise 7'ye kadar sertleşebilir. Özgül ağırlığı düşüktür (yaklaşık 1,9–2,4); kırık yüzeyi pürüzsüz, midye kabuğu gibi kıvrımlıdır (konkoidal). Turkuaz yerine kullanılır: Krizokol, gümüşçülükte ve kuyumculukta turkuazın yerine sık kullanılan bir taştır; ikisi renk bakımından benzeşir, ama krizokol silikat, turkuaz ise fosfattır.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Değerini rengin canlılığı (saf gökyüzü mavisi en çok aranır), taşın sertliği ve iyi cila tutması belirler. Yumuşak krizokol kolay çizilir ve aşınır, bu yüzden takıda zor dayanır; silisle sertleşmiş (krizokol kalsedonu) taşlar çok daha dayanıklıdır. Kalsedonun içinde ince ve eşit dağılmış canlı mavi krizokol bulunan “gem silica”, kalsedonun en değerli çeşidi sayılır. Taşa uygulanan işlemlerin satıcı tarafından açıklanması gerekir.

Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları krizokolün kalp ve boğaz çakralarıyla ilişkili olduğunu, sakinleştirdiğini ve duygusal dengeyi sağladığını ileri sürer. Türkiye'deki bazı haber siteleri krizokolün motivasyonu ve canlılığı artırdığını, “gençleştirdiğini” ve beden ile zihni dengelediğini yazar. Aynı yazılar taşın temas ettiği kişilerin duygu ve düşüncelerini üzerinde sakladığını, bu yüzden düzenli olarak güneş ışığında bırakılarak ya da toprağa gömülerek “temizlenmesi” gerektiğini söyler. Krizokolün canlılık, sakinlik ya da motivasyon verdiğine, taşın duygu ve düşünceleri üzerinde sakladığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Krizokol bakır içerir: taş suya konup “iksir” olarak içilmemeli, tozu solunmamalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Krizokol bakır içerir. Cilalı taşı elde tutmak ya da takmak sorun yaratmaz; ancak kesme, zımparalama ve parlatma sırasında oluşan toz solunmamalı ya da yutulmamalıdır. Taş ıslak işlenmeli, toz maskesi kullanılmalı ve taş suya konup içilecek bir sıvı yapımında kullanılmamalıdır.