Mineral
Azurit
Cu₃(CO₃)₂(OH)₂Azurite
Orta Çağ ve Rönesans ressamlarının en önemli mavi boyası olan, derin mavi renkli bakır minerali.
Diğer adları: Chessylite (eski ad)
- Süs taşı
- Cevher
Kısaca
Azurit, bakır içeren koyu mavi bir mineraldir. Malakit gibi bakır yataklarının yüzeye yakın kısımlarında oluşur ve çoğunlukla onunla birlikte bulunur. Parlak, koyu mavi kristalleri koleksiyoncuların en sevdiği örnekler arasındadır.
Nasıl oluşur?
Azurit, bakır yataklarının yüzeye yakın ayrışma zonunda, bakırca zengin suların karbonatlı kayaçlarla tepkimeye girmesiyle oluşur. Oluşması için malakite göre daha fazla karbondioksit gerekir. Bu yüzden azurit, yüzey koşullarında malakitten daha az kararlıdır ve zamanla ona dönüşme eğilimindedir. Mavi azurit ile yeşil malakitin birlikte bulunduğu taşlar “azurmalakit” adıyla süs taşı olarak kullanılır.
Tarih
Azurit, Orta Çağ ve Rönesans boyunca Avrupa resim sanatının en önemli mavi boyasıydı. Mineral öğütülüp yıkanarak toz boya hâline getirilir, gökyüzü ve giysi gibi mavi alanlarda kullanılırdı.
Bakım
Azurit yumuşak ve kırılgandır; ısıya ve asitlere duyarlıdır. Malakite dönüşmeyi yavaşlatmak için karanlıkta, serin bir yerde saklanmalıdır. Yalnızca nemli, yumuşak bir bezle silinmeli; ultrasonik ve buharlı temizleyiciler kullanılmamalıdır.
Nasıl tanınır?
- 1
Derin, gök mavisi ile lacivert arası rengi neredeyse kendine özgüdür.
- 2
Sırsız porselen üzerinde açık mavi çizgi bırakır.
- 3
Sertliği 3,5–4'tür; çelik bıçak onu çizer. Seyreltik asitle köpürür.
- 4
Sık sık yeşil malakitle iç içe bulunur; bazı kristallerin yüzeyi yeşile dönmüştür.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Ucuz “azurit” ürünlerinin önemli bir kısmı, öğütülmüş azuritin reçine gibi bir bağlayıcıyla karıştırılmasıyla yapılan bileşik malzemedir; içine krizokol ya da malakit de katılabilir.
- Doğal azurit, dayanıklılığını artırmak için sık sık reçineyle emdirilerek sağlamlaştırılır (stabilize edilir). Bu işlem satıcı tarafından açıklanmalıdır.
- Boyanmış taşlar ve mavi plastikler de azurit taklidi olarak kullanılabilir; şüpheli durumlarda gemoloji laboratuvarına başvurulmalıdır.
Güvenlik
Azurit bir bakır mineralidir. Elde tutmak zararsızdır; ancak kesme ve parlatma sırasında oluşan toz yutulmamalı ve solunmamalıdır. Taş ıslak işlenmeli ve toz maskesi kullanılmalıdır.
Bunu biliyor muydun?
Adı, mavi rengi anlatan Farsça “lajvard” sözcüğünden gelir. Türkçedeki “lacivert” sözcüğü de aynı kökten türemiştir.
Azurit, havadaki nemle yavaş yavaş malakite dönüşebilir. Bazen bir azurit kristalinin biçimi korunurken içi tamamen yeşil malakite dönüşür (psödomorf).
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Tsumeb, Namibya · Önemli yatakDünyanın en ünlü azurit kristallerinden bazıları
- Chessy-les-Mines, Rhône, Fransa · Tarihî kaynakKlasik azurit yatağı; minerale eski “chessylite” adını vermiştir
- Bisbee, Arizona, ABD · Bilinen bulunuş yeri
- Touissit, Oujda yakını, Fas · Bilinen bulunuş yeriİri azurit kristalleri
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Kaynaklar
- Handbook of Mineralogy: Azurite · Mineralogical Society of America
- Azurite: The blue gem material, ore of copper, and pigment (H. M. King) · Geology.com
Dış bağlantılar
Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗
Aynı basamaktaki taşlar
Akik
Kalsedonun bantlı çeşidi: volkanik kayaç boşluklarında katman katman büyür, her kesildiğinde başka bir desen gösterir.
Ametist
Kuvarsın mor çeşidi: rengini kristaldeki eser miktarda demir ile doğal radyasyonun ortak etkisinden alan bir süs taşı.
Aytaşı
Yüzeyinde ay ışığı gibi süzülen mavimsi bir parıltı taşıyan feldispat; bu ışık, taşın içindeki ince katmanlardan saçılır.