Mineral
Belirli bir kimyasal formülü ve düzenli bir kristal yapısı olan doğal katı. Kuvars, kalsit, elmas birer mineraldir.
Açık, reklamsız, satışsız
Ayağının altındaki çakıldan tacındaki elmasa.
Doğadaki taşları — nasıl oluştuklarını, nerede bulunduklarını, neden değerli olduklarını — herkesin anlayacağı dilde ve kaynaklarıyla anlatıyoruz.
6.226IMA onaylı mineral türü
3büyük kayaç ailesi
108taş sayfası, büyüyor
0reklam ve satış bağlantısı
Değer merdiveni
Sokaktan elmasa: Bir taşı ne değerli yapar?
Dokuz basamakta, ton ile satılan çakıldan müzelik elmasa tırman. Her basamakta değeri belirleyen şey değişir.
- Basamak 1
Her yerde, değersiz
Dere yatağındaki çakıl, tarladaki taş. Milyarlarca ton var ve almak için emek bile gerekmiyor. Değeri, onu bulduğun yerden taşımanın maliyetinden azdır.
- Dere çakılı
- Kum
- Basamak 4
Kaliteli blok taş ve cevher
Mermer blokları, bor ve krom cevheri. Büyük ve çatlaksız blok çıkarabilmek ya da içinden metal veya kimyasal elde edilebilmesi değeri belirler.
- Basamak 6
Seçkin süs ve koleksiyon taşı
Turkuaz, lapis lazuli, Oltu taşı. Daha nadir bulunurlar; rengin kalitesi, ustalık ve kaynağın ünü değeri yükseltir.
- Basamak 7
Değerli taş
Zümrüt, safir, zultanit. Sertlik, berraklık ve ışıkla oyun bir araya gelir; değer artık karatla (0,2 gram) ölçülür.
- Basamak 9
Müzelik nadirlik
Renkli elmaslar, tarihî mücevherler. Dünyada eşi benzeri az olan taşların değeri artık hikâyelerinden ve eşsizliklerinden gelir; çoğu müzelerde, herkesin görebileceği yerdedir.
- Renkli elmaslar
- Tarihî mücevherler
Temeller
Mineral mi, kayaç mı?
Kayaç
Minerallerin doğal karışımı. Granit; kuvars, feldispat ve mikadan oluşan bir kayaçtır.
Mineraloid ve organik
Kristal yapısı olmayan (obsidiyen, opal) ya da canlılardan gelen (kehribar, inci, Oltu taşı) taşlar.
Kayaç döngüsü
Taşlar da yaşar: Milyonlarca yıllık döngü
Hiçbir taş sonsuza dek aynı kalmaz. Magma soğur, kayaçlar aşınır, tortular sıkışır, ısı ve basınç onları dönüştürür, sonunda yeniden erirler.
Mohs sertlik ölçeği
Kim kimi çizer?
Bir mineral, kendisinden daha yumuşak olanları çizer. Mohs ölçeği 10 referans minerali sıraya dizer; tırnağın, bir bakır paranın ya da çakının da bu sırada yeri var.
Ölçek eşit aralıklı değildir: elmas, hemen altındaki korindondan birkaç kat daha serttir.
Dünya haritası
Hangi taş nerede?
Her taşın dünyadaki ve Türkiye’deki önemli bulunuş yerleri haritada. Koleksiyon yerlerini korumak için konumları bölge düzeyinde gösteriyoruz.
Anadolu’nun taşları
Türkiye’nin hikâyesini anlatan taşlar
Neolitik çağın obsidiyen ticaretinden dünyada başka yerde neredeyse hiç çıkmayan renk değiştiren diaspora kadar.
Oltu taşı
Erzurum'un siyah hazinesi: kömürleşmiş ağaçtan oluşan, tespihleriyle ünlü bir jet türü.
Oltu, Erzurum
Diaspor
Gün ışığında yeşilimsi, akkor lamba altında pembemsi görünen; mücevher kalitesindekiler neredeyse yalnızca Muğla'dan çıkan nadir bir mineral.
İlbir Dağları, Milas, Muğla · Gümüşdağ, Efes yakını
Lületaşı
Kuruyken suda yüzebilecek kadar hafif, kolay oyulan beyaz taş: Eskişehir'in ünlü pipolarının hammaddesi lületaşı.
Eskişehir
Kolemanit
Türkiye'nin bor zenginliğinin bel kemiği: ısıya dayanıklı cam ve cam elyafı üretiminde kullanılan kalsiyumlu bor minerali.
Emet, Kütahya · Bigadiç, Balıkesir
Boraks (tinkal)
Suda çözünen, havada beyaz toza dönüşen sodyumlu bor minerali; dünyanın en önemli tinkal yataklarından biri Eskişehir'deki Kırka'dadır.
Kırka, Seyitgazi, Eskişehir
Traverten
Sıcak su kaynaklarının taşa dönüşen izi: Pamukkale'nin bembeyaz basamaklarından Kolezyum'un duvarlarına uzanan kayaç.
Pamukkale, Denizli · Denizli traverten havzaları (Honaz, Kocabaş)
Tüf
Taşlaşmış volkanik kül: Kapadokya'nın peribacalarını ve kaya kiliselerini mümkün kılan yumuşak kayaç.
Göreme, Nevşehir · Derinkuyu, Nevşehir
İgnimbirit
Yamaçlardan çığ gibi inen kızgın kül bulutlarının bıraktığı kayaç: Ahlat'ın Selçuklu mezar taşlarının taşı.
Ahlat, Bitlis · Nevşehir Platosu, Kapadokya
Obsidiyen
Yanardağların doğal camı: Taş Devri'nin en keskin bıçaklarını veren parlak, siyah taş.
Nemrut Kalderası, Tatvan, Bitlis · Göllüdağ, Niğde
Mermer
Isı ve basınçla yeniden doğan kireçtaşı: binlerce yıldır heykeltıraşların ve mimarların gözdesi.
Marmara Adası (Prokonnesos), Balıkesir · İscehisar (Dokimeion), Afyonkarahisar
Bazalt
Okyanus tabanlarının ve Ay'daki koyu düzlüklerin kayacı: yeryüzünde en yaygın volkanik kayaç.
Kula-Salihli UNESCO Küresel Jeoparkı, Manisa · Diyarbakır ve Karacadağ
Kalsedon
Gözle görülemeyecek kadar küçük kuvars kristallerinden oluşan mumsu parlak taş: akik ile oniksin ve daha birçok süs taşının ortak adı.
Sarıcakaya (Mayıslar–Sündiken Dağları), Eskişehir
Kromit
Paslanmaz çeliğin temel bileşeni olan kromun tek önemli cevheri; Türkiye bu cevherin dünyadaki başlıca üreticilerinden.
Guleman (Alacakaya), Elazığ · Köyceğiz–Fethiye, Muğla
Halit (kaya tuzu)
Sofra tuzunun mineral hâli: suda eriyen, küp küp kırılan ve kalın katmanlar hâlinde yeraltında biriken yumuşak bir mineral.
Tuz Gölü · Çankırı
Opal
Su içeren, kristal yapısı olmayan silis: değerli türü, içindeki minik kürelerin ışığı kırması sayesinde gökkuşağı renkleriyle parıldar.
Simav–Şaphane çevresi, Kütahya
Andezit
Yanardağ zincirlerinin kayacı: adını And Dağları'ndan alan, Ankara Kalesi'nin pembe-gri taşı.
Ankara Kalesi, Altındağ, Ankara · Gölbaşı, Ankara
Satış yok. Reklam yok. Kaynak var.
Hiçbir sayfada satış bağlantısı, sponsorlu içerik ya da reklam yok.
Her bilgi kaynağa dayanır; sayfalar uzman incelemesinden geçer.
İçerik CC BY-SA 4.0 lisansıyla açıktır; özgürce kullanılabilir.