Hemimorfit

Hemimorfit, çinko, silisyum, oksijen ve su içeren bir silikat mineralidir. Adı, kristallerinin iki ucunun farklı yüzlerle sonlanmasından (hemimorfizm) gelir. Çinko yataklarının yüzeye yakın bölümünde oluşur, ağırlığının yaklaşık %54'ü çinkodur ve küçük bir çinko cevheridir. Mavi ve mavi-yeşil, yarı saydam kütleleri kabaşon ve boncuk olarak kesilir.

Çinko cevheri: Ağırlığının %54'üne kadarı çinkodur. Yüzyıllarca smitsonitle birlikte çinko ve kurşun cevherlerinin üst bölümlerinden çıkarılan “kalamin”in bir parçasıydı. Süs taşı: Mavi ve mavi-yeşil, yarı saydam kütleler kabaşon ve boncuk olarak kesilir; yumuşak olduğu için takıda özen ister. Koleksiyon: İki ucu farklı sonlanan parlak kristaller ve yelpaze biçimli demetler mineral koleksiyoncularınca aranır.

Mohs sertlik ölçeğinde 4,5–5 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 3,4–3,53 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Ojuela madeni, Mapimí, Durango, Meksika; Kelmis (La Calamine, Moresnet), Belçika; Tarnowskie Góry, Silezya, Polonya; Santa Eulalia, Chihuahua, Meksika; Padaeng, Mae Sot, Tak, Tayland.

Türkiye’deki bilinen bulunuş yerleri: Aladağlar (Yahyalı yöresi), Kayseri.

Asitle köpürmez; çok benzer görünen smitsonit ise köpürür. Sertliği 4,5–5'tir. Özgül ağırlığı yaklaşık 3,4–3,5'tir; smitsonitten (yaklaşık 4,3–4,5) belirgin biçimde hafiftir. Kristalleri ince, levha biçimlidir ve çoğunlukla yelpaze ya da horoz ibiği biçimli demetler yapar; iki ucu birbirinden farklı sonlanır. Kütle hâlinde ise üzüm salkımı, sarkıt ve kabuk biçimlidir. Smitsonit: Hemimorfite çok benzer ve aynı yataklarda bulunur; yüzyıllarca ikisine de “kalamin” denmiştir. Asitle köpürmesi ve daha ağır olmasıyla ayrılır.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Süs taşı olarak değerini rengin canlılığı (parlak mavi ve mavi-yeşil tonlar), yarı saydamlık ve dokusu belirler; renksiz ya da soluk taşlar daha az aranır. Koleksiyonda iri, parlak ve düzgün kristaller ve Ojuela ya da Santa Eulalia gibi ünlü yerlerden gelen örnekler değerlidir. Orta sertlikte (4,5–5) ve dilinimli bir taş olduğundan takıda özenle kullanılmalıdır. Çinko cevheri olarak küçük bir cevherdir; değeri tenörüne ve işletme koşullarına bağlıdır.

Kunz, Meksika'nın Sonora ve Chihuahua eyaletlerinde madenlerde çalışan yerli işçilerin, çalıştıkları yerde kurdukları küçük haç ve mum sunağının yanına mavi bir kalamin (hemimorfit) parçası koyduğunu aktarır; bunun taşın güzel rengine ya da onu turkuaz sanmalarına bağlı olabileceğini söyler. Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları hemimorfitin boğaz çakrasıyla ilişkili olduğunu, iletişimi ve duyguları ifade etmeyi kolaylaştırdığını ileri sürer. Aynı çevreler taşın üzüntüyü işlemeye yardım ettiğini, özgüveni ve neşeyi artırdığını, melekler ve ruh rehberleriyle bağ kurmayı kolaylaştırdığını söyler. Hemimorfitin iletişimi, özgüveni ya da ruh hâlini etkilediğine, ruhsal varlıklarla bağ kurdurduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kunz'un anlattığı uygulama bir dinî davranıştır; taşın kendisinde bir güç olduğunu göstermez. Hemimorfit çinko içerir: taş suya konup “iksir” olarak içilmemeli, tozu solunmamalıdır. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.