VaryeteŞunun bir çeşidi: Beril
Akuamarin
Be₃Al₂Si₆O₁₈Aquamarine
Adını deniz suyundan alan, beril ailesinin mavi üyesi: çoğu zaman iri, berrak ve kusursuza yakın kristaller hâlinde bulunur.
Diğer adları: Akvamarin
- Değerli taş
Kısaca
Akuamarin, beril mineralinin mavi ile yeşilimsi mavi arasındaki renklerde olan çeşididir. Rengini kristal yapısındaki demirden alır. Zümrütle aynı mineralden oluşur, ama genellikle çok daha az kapanım içerir; bu yüzden iri ve berrak taşlar hâlinde kesilebilir.
Nasıl oluşur?
Akuamarin çoğunlukla granit pegmatitlerinde oluşur. Pegmatitler, magmanın son evresinde berilyum gibi nadir elementlerin biriktiği, çok iri kristalli damar ve ceplerdir. Bu ortamda kristallerin büyümesi için bol yer ve zaman vardır; bu yüzden akuamarin kristalleri çok büyük ve temiz olabilir. Brezilya’nın Minas Gerais eyaleti en önemli kaynaklardandır; Nijerya, Madagaskar, Mozambik ve Pakistan da akuamarin üretir.
Rengi nereden gelir?
Akuamarinin rengi kristal yapıdaki demirden gelir. Demirin farklı biçimleri farklı renkler verir: biri maviyi, diğeri sarıyı güçlendirir; ikisi birlikte bulununca taş yeşilimsi görünür. Isıtma sarı bileşeni giderir ve taşın daha saf bir maviye dönmesini sağlar. Bu nedenle piyasadaki akuamarinlerin çoğu ısıtılmıştır.
Değerini ne belirler?
En çok aranan, koyu ve doygun bir mavidir; açık renkli taşlar çok daha yaygındır. Akuamarin genellikle temiz olduğundan, gözle görülen kapanımlar değeri belirgin biçimde düşürür. Kesimin kalitesi de önemlidir: iyi kesilmiş bir taş açık rengini bile daha canlı gösterir.
Nasıl tanınır?
- 1
Rengi çoğunlukla açık, pastel bir mavi ya da yeşilimsi mavidir; koyu ve doygun mavi taşlar enderdir.
- 2
Kristalleri altı köşeli, uzun prizmalar oluşturur ve çoğu zaman berrak ve temizdir.
- 3
Sertliği 7,5–8'dir; camı ve kuvarsı çizer.
- 4
Taşı çevirdiğinizde mavi tonu biraz değişebilir: bir yönden daha mavi, başka bir yönden neredeyse renksiz görünür (pleokroizma). Mavi topazdan ve camdan kesin ayrım için gemoloji laboratuvarı gerekir.
Sahteler ve taklitler
Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:
- Isıl işlem: Yeşilimsi ya da sarımsı akuamarinler görece düşük sıcaklıkta ısıtılarak daha saf bir maviye dönüştürülür. Bu çok yaygın bir işlemdir, kalıcıdır ve genellikle tespit edilemez; yine de satıcının belirtmesi beklenir.
- Mavi topaz: Genellikle ışınlanıp ısıtılarak maviye dönüştürülen topaz, akuamarine çok benzer. Belirgin biçimde daha ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 3,5; akuamarinde 2,7 civarı) ve laboratuvarda kolayca ayırt edilir.
- Mavi cam ve sentetik mavi spinel de akuamarin taklidi olarak kullanılır; camda yuvarlak hava kabarcıkları görülebilir.
- “Santa Maria” adı aslında Brezilya'daki Santa Maria de Itabira madeninin koyu mavi taşları için kullanılmıştır; bugün çoğu zaman kaynağı ne olursa olsun koyu mavi akuamarinler için bir renk terimidir ve köken bilgisi olarak anlaşılmamalıdır.
Bunu biliyor muydun?
Dünyanın en büyük kesilmiş akuamarini olan “Dom Pedro”, 10.363 karat ağırlığında ve yaklaşık 36 cm boyunda bir dikilitaştır; 2012'den beri Washington'daki Smithsonian Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenir.
Adı Latince “aqua marina”, yani “deniz suyu” sözünden gelir.
Nerede bulunur?
Harita yükleniyor…
- Pedra Azul, Minas Gerais, Brezilya · Önemli yatakMinas Gerais pegmatitleri akuamarinin başlıca kaynaklarındandır; dünyanın en büyük kesilmiş akuamarini “Dom Pedro” bu bölgeden çıkmıştır
- Santa Maria de Itabira, Minas Gerais, Brezilya · Tarihî kaynakKoyu mavi taşları için kullanılan “Santa Maria” ticari adı buradan gelir
- Mount Antero, Colorado, ABD · Bilinen bulunuş yeriYüksek dağ pegmatitlerinde akuamarin kristalleri; akuamarin 1971'de Colorado'nun eyalet taşı seçildi
- Shigar vadisi, Gilgit-Baltistan, Pakistan · Bilinen bulunuş yeriKarakurum pegmatitlerinden çıkan iri, iyi biçimli kristaller
Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →
Ailesi
Kaynaklar
- Aquamarine Description (Gem Encyclopedia) · GIA
- Dom Pedro Aquamarine to Go on View at the Smithsonian’s Natural History Museum · Smithsonian Insider, 2012
- Colorado State Gemstone: Aquamarine · State Symbols USA
- Handbook of Mineralogy: Beryl · Mineralogical Society of America
Dış bağlantılar
Taslak: uzman incelemesi bekliyorHata bildir ↗
Aynı basamaktaki taşlar
Demir meteorit
Parçalanmış asteroitlerin çekirdeğinden gelen, asitle dağlanınca yüzeyinde eşsiz bir kristal deseni beliren demir-nikel kütleleri.
Gümüş
Elektriği ve ısıyı en iyi ileten metal; doğada bazen saf hâlde, kıvrım kıvrım teller gibi büyür.
Kehribar
Ağaçlardan sızan reçinenin milyonlarca yılda fosilleşmesiyle oluşan, bazen içinde tarih öncesi böcekleri saklayan hafif ve sıcak bir organik taş.