Mineral

Mimetit

Pb₅(AsO₄)₃ClMimetite

Piromorfiti öyle iyi taklit eder ki adı “taklitçi” demektir: sarı-turuncu, ağır, kurşunlu ve arsenikli bir mineral.

Diğer adları: Kampilit (fıçı biçimli kristallerine verilen ad)

  • Halk arasında: Sıradan taş
San Pedro Corralitos'tan (Meksika) mimetitFotoğraf: Ivar Leidus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Mimetit, kurşun, arsenik, oksijen ve klordan oluşan bir mineraldir (Pb₅(AsO₄)₃Cl). Soluk ya da parlak sarı, sarı-turuncu ve kahverengimsi renkli, altıgen prizma, iğne ya da fıçı biçimli kristaller oluşturur. Arsenik içeren kurşun yataklarının havayla temas eden kısımlarında yaygın olarak bulunur. Adı, Yunanca “taklitçi” anlamına gelen mimetes sözcüğünden gelir; çünkü piromorfite çok benzer. Piromorfit ve vanadinitle aynı (apatit) grubundadır.

Görseller

Nasıl oluşur?

Mimetit, arsenik içeren kurşun yataklarının yeryüzüne yakın, havayla ve suyla temas eden kısmında (oksidasyon zonunda) oluşan yaygın bir ikincil mineraldir. Bu yüzden yanında serüsit, anglezit, smitsonit, villemit, piromorfit ve vulfenit bulunur. Piromorfit ve vanadinitle aynı yapıdadır: Bu üç mineralde kurşun ve klor ortaktır; mimetitte arsenik, piromorfitte fosfor, vanadinitte vanadyum bulunur.

Handbook of Mineralogy’ye göre iyi kristalli mimetit Almanya’da Johanngeorgenstadt’tan, Çekya’da Příbram’dan, İngiltere’de Cornwall ve Cumbria’daki Caldbeck Fells’ten, İskoçya’da Leadhills’ten ve Meksika’da Santa Eulalia ile Ojuela madeninden gelir; Namibya’daki Tsumeb olağanüstü kristaller vermiştir.

Ne işe yarar?

  • Koleksiyon: Parlak sarı-turuncu kristalleri ve fıçı biçimli kampilit grupları koleksiyoncular tarafından aranır.
  • Bilim: Apatit grubunun bir üyesi olarak, aynı kristal yapısında farklı elementlerin birbirinin yerini nasıl alabildiğini gösterir.

Değerini ne belirler?

Mimetit koleksiyon minerali olarak değerlidir. Koleksiyonda canlı sarı ya da turuncu renkli, parlak ve iri kristaller, fıçı biçimli kampilit grupları ve vulfenitle birlikte bulunan örnekler aranır. Namibya'daki Tsumeb'in olağanüstü kristalleri ve Meksika örnekleri en tanınmışlarıdır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

  1. 1

    Soluk ile parlak sarı, sarı-turuncu ya da sarımsı kahverengi renklidir; bazen beyaz ya da renksizdir.

  2. 2

    Kristalleri altıgen prizma ya da iğne biçimindedir; bazen yuvarlak, fıçı biçimli kristaller (kampilit) oluşturur.

  3. 3

    Çok ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 7,2): aynı büyüklükteki bir kuvars parçasının yaklaşık üç katı gelir.

  4. 4

    Reçinemsi ile elmasımsı arası parlar; sertliği 3,5–4'tür.

  5. 5

    Bazı örnekler morötesi ışıkta kırmızımsı sarı parlayabilir.

Sahteler ve taklitler

Satış yapan sitelerin genellikle yazmadığı bilgiler:

  • Piromorfit mimetitle neredeyse aynı görünür; aradaki fark, mimetitte arsenik, piromorfitte fosfor bulunmasıdır. Kesin ayrım kimyasal analizle yapılır.
  • Vanadinit de aynı gruptandır ve benzer altıgen prizmalar oluşturur; ancak çoğunlukla parlak kırmızı ya da turuncu-kırmızıdır.

Güvenlik

Mimetit hem kurşun hem arsenik içerir. Kurşun vücutta birikerek özellikle çocuklarda beyin ve sinir sistemine kalıcı zarar verebilir; Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kurşuna maruz kalmanın zararsız kabul edilen bir düzeyi yoktur. İnorganik arsenik de insanlar için kanser yapıcıdır. Mimetit ağza götürülmemeli, öğütülmemeli ve ısıtılmamalı; tozu solunmamalı ve suya konup içilmemelidir. Dokunduktan sonra eller yıkanmalı, örnekler çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.

Yanlış bilinenler

  • YanlışSarı mimetit kristalleri kükürt ya da altın içerdiği için sarıdır.

    DoğrusuMimetit kurşun, arsenik, oksijen ve klordan oluşur; altın ya da kükürt içermez. Sarı rengi bu bileşimden gelir.

Bunu biliyor muydun?

Adını, piromorfite olan benzerliğinden alır: Mimetes Yunancada “taklitçi” demektir.

Fıçı biçimli kristallerinin yarım küre biçimli kümeler oluşturduğu türüne kampilit denir; bu ad aynı biçimdeki piromorfite de verilir.

Kristalleri 12 cm'ye kadar büyüyebilir; mimetit piezoelektriktir, yani sıkıştırılınca yüzeyinde elektrik yükü oluşur.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

  • Tsumeb, Oshikoto, Namibya · Önemli yatakHandbook of Mineralogy'ye göre olağanüstü kristaller verir
  • Ojuela madeni, Mapimí, Durango, Meksika · Bilinen bulunuş yeriMimetitin bilinen başlıca bulunuş yerlerinden
  • Johanngeorgenstadt, Saksonya, Almanya · Tarihî kaynakHandbook of Mineralogy'nin iyi kristalli mimetit için andığı eski madencilik kasabası
  • Leadhills, Lanarkshire, İskoçya · Tarihî kaynakİskoçya'nın eski kurşun madeni bölgesi
  • Broken Hill, Yeni Güney Galler, Avustralya · Bilinen bulunuş yeriDünyanın büyük kurşun-çinko-gümüş yataklarından

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Mimetit nedir?

Mimetit, kurşun, arsenik, oksijen ve klordan oluşan bir mineraldir (Pb₅(AsO₄)₃Cl). Soluk ya da parlak sarı, sarı-turuncu ve kahverengimsi renkli, altıgen prizma, iğne ya da fıçı biçimli kristaller oluşturur. Arsenik içeren kurşun yataklarının havayla temas eden kısımlarında yaygın olarak bulunur. Adı, Yunanca “taklitçi” anlamına gelen mimetes sözcüğünden gelir; çünkü piromorfite çok benzer. Piromorfit ve vanadinitle aynı (apatit) grubundadır.

Mimetit ile piromorfit nasıl ayrılır?

Gözle ayırmak çoğu zaman mümkün değildir: İkisi de aynı grupta, aynı biçimde kristallenen ağır kurşun mineralleridir. Fark bileşimdedir; mimetit arsenik, piromorfit fosfor içerir. Kesin tanı için kimyasal analiz gerekir. Mimetitin adı da bu benzerlikten, “taklitçi” anlamından gelir.

Mimetit ne işe yarar?

Koleksiyon: Parlak sarı-turuncu kristalleri ve fıçı biçimli kampilit grupları koleksiyoncular tarafından aranır. Bilim: Apatit grubunun bir üyesi olarak, aynı kristal yapısında farklı elementlerin birbirinin yerini nasıl alabildiğini gösterir.

Mimetit ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 3,5–4 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 7,24–7,26 g/cm³’tür.

Mimetit nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Tsumeb, Oshikoto, Namibya; Johanngeorgenstadt, Saksonya, Almanya; Leadhills, Lanarkshire, İskoçya; Ojuela madeni, Mapimí, Durango, Meksika; Broken Hill, Yeni Güney Galler, Avustralya.

Mimetit gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Soluk ile parlak sarı, sarı-turuncu ya da sarımsı kahverengi renklidir; bazen beyaz ya da renksizdir. Kristalleri altıgen prizma ya da iğne biçimindedir; bazen yuvarlak, fıçı biçimli kristaller (kampilit) oluşturur. Çok ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 7,2): aynı büyüklükteki bir kuvars parçasının yaklaşık üç katı gelir. Piromorfit mimetitle neredeyse aynı görünür; aradaki fark, mimetitte arsenik, piromorfitte fosfor bulunmasıdır. Kesin ayrım kimyasal analizle yapılır.

Mimetit değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 3. basamaktadır: Yapı ve endüstri taşı. Mimetit koleksiyon minerali olarak değerlidir. Koleksiyonda canlı sarı ya da turuncu renkli, parlak ve iri kristaller, fıçı biçimli kampilit grupları ve vulfenitle birlikte bulunan örnekler aranır. Namibya'daki Tsumeb'in olağanüstü kristalleri ve Meksika örnekleri en tanınmışlarıdır.

Mimetit zararlı mı?

Mimetit hem kurşun hem arsenik içerir. Kurşun vücutta birikerek özellikle çocuklarda beyin ve sinir sistemine kalıcı zarar verebilir; Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kurşuna maruz kalmanın zararsız kabul edilen bir düzeyi yoktur. İnorganik arsenik de insanlar için kanser yapıcıdır. Mimetit ağza götürülmemeli, öğütülmemeli ve ısıtılmamalı; tozu solunmamalı ve suya konup içilmemelidir. Dokunduktan sonra eller yıkanmalı, örnekler çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.

Kaynaklar

  1. Mimetite · Wikipedia
  2. Handbook of Mineralogy: Mimetite · Mineralogical Society of America
  3. Lead poisoning (fact sheet) · World Health Organization
  4. Arsenic (fact sheet) · World Health Organization

Dış bağlantılar

İncelendiSon kontrol: 4 Ekim 2026

Aynı basamaktaki taşlar