Tüm taşlar
Bir tür ya da etiket seçerek süz. Kartlar değer merdivenine göre sıralı.
108 taş
Andezit
Yanardağ zincirlerinin kayacı: adını And Dağları'ndan alan, Ankara Kalesi'nin pembe-gri taşı.
Bazalt
Okyanus tabanlarının ve Ay'daki koyu düzlüklerin kayacı: yeryüzünde en yaygın volkanik kayaç.
Biyotit
Granitteki siyah, parlak pullar: ince yapraklara ayrılan ve ayrıştıkça altın gibi parlayabilen koyu renkli mika.
Breş
Kırılıp yeniden yapışmış kayaç: keskin köşeli parçaları heyelanları, fayları, yanardağları ve göktaşı çarpmalarını anlatır.
Çakmaktaşı (çört)
Taş Devri'nin çeliği: kırıldığında jilet keskinliğinde kenarlar veren, çeliğe vurulunca kıvılcım saçan sert silis taşı.
Dasit
Andezit ile riyolit arasında: lav kubbeleri yapan ve patlayıcı püskürmeleriyle bilinen kuvarslı volkanik kayaç.
Dolomit
Kalsitin magnezyumlu kardeşi: koca dağ sıralarını oluşturan, ama asitte zar zor köpüren karbonat minerali.
Halit (kaya tuzu)
Sofra tuzunun mineral hâli: suda eriyen, küp küp kırılan ve kalın katmanlar hâlinde yeraltında biriken yumuşak bir mineral.
Hornblend (amfibol)
Granitteki siyah tanelerin ve andezitteki koyu çubukların çoğunun sahibi: kayaçlarda en sık görülen koyu renkli amfibol.
Jips (alçıtaşı)
Tırnakla çizilebilecek kadar yumuşak, alçının ve alçıpanın hammaddesi olan mineral; Naica'da 11 metrelik dev kristaller oluşturur.
Kiltaşı
Taşlaşmış kil: tuğlaya hammadde olabilen, suyu neredeyse hiç geçirmediği için radyoaktif atık depoları için incelenen kayaç.
Kireçtaşı
Deniz canlılarının kavkılarından doğan taş: piramitlerin, mağaraların ve çimentonun ortak kaynağı.
Konglomera
Taşlaşmış bir çakıl yatağı: eski nehirlerin ve kıyıların yuvarlak çakıllarını doğal bir çimentoyla bir arada tutan kayaç.
Kömür
Taşlaşmış bataklık ormanları: Sanayi Devrimi'ni başlatan, bugün de elektrik ve çelik üretiminde yakılan yanıcı kayaç.
Krizotil (beyaz asbest)
Isıya dayanıklı lifleri yüzünden bir asır boyunca her yerde kullanılan, ama solunduğunda kansere yol açan beyaz asbest; bugün pek çok ülkede yasak.
Ojit (piroksen)
Bazaltı ve gabroyu koyulaştıran en yaygın piroksen: göze çarpmayan ama yer kabuğunun en önemli yapı taşlarından biri.
Peridotit
Ayaklarımızın çok altındaki dünyanın asıl malzemesi: üst mantoyu oluşturan, olivince zengin yeşil kayaç.
Pomza
Suda yüzen taş: yanardağ patlamasında gazla köpürüp donan, delik deşik volkanik cam.
Riyolit
Granitin volkanik ikizi: silisçe zengin, ağdalı lavdan doğan, çoğu zaman pembe ve bantlı bir kayaç.
Şeyl
Yeryüzünün en yaygın tortul kayacı: yaprak yaprak ayrılan sıkışmış çamur; içinde fosil, petrol ve doğal gaz saklayabilir.
Şist
Pul pul parıldayan başkalaşım kayacı: mika levhacıkları ışığı yakalar, kızıl granat kristalleri üzerine serpiştirilmiş gibi durur.
Talk
Mohs ölçeğinin en yumuşak minerali: tırnakla çizilir, ele sabun gibi kaygan gelir ve plastikten seramiğe pek çok üründe kullanılır.
Apatit
Dişlerimizin ve kemiklerimizin mineral akrabası, gübrelerdeki fosforun kaynağı ve Mohs ölçeğinin 5 numarası.
Arduvaz
İnce levhalara ayrılan, suya dayanıklı taş: yüzyıllardır çatıları örten, okul tahtalarına ve bilardo masalarına dönüşen arduvaz.
Barit
Açık renkli olmasına karşın elde şaşırtıcı derecede ağır gelen baryum minerali; adı da Yunanca “ağır” sözcüğünden gelir.
Diyorit
Siyah-beyaz benekli, “tuz-biber” desenli bir derinlik kayacı: bileşimi granit ile gabro arasında yer alır.
Epidot
Fıstık yeşili rengiyle tanınan, ısı, basınç ve sıcak sularla değişmiş kayaçların sık rastlanan, parlak prizmalı minerali.
Gabro
Okyanus kabuğunun derinlerdeki yapı taşı: bazaltın yavaş soğumuş, iri kristalli ikizi.
Gnays
Açık ve koyu bantlarıyla çizgili, kıtaların temelini oluşturan kayaç: bilinen en yaşlı kayaçlar arasında 4 milyar yıllık gnayslar var.
Götit (limonit)
Pasın, sarı aşı boyasının ve kahverengi toprakların rengini veren demir minerali; adını bir şairden alır.
Grafit
Kurşun kalemin “kurşunu”: elmasla aynı elementten, karbondan oluşan ama ondan çok farklı, yumuşak ve kaygan bir mineral.
Granit
Mutfak tezgâhından anıtlara: yerin derinliklerinde yavaşça soğuyan magmadan doğan, iri kristalli ve dayanıklı bir kayaç.
İgnimbirit
Yamaçlardan çığ gibi inen kızgın kül bulutlarının bıraktığı kayaç: Ahlat'ın Selçuklu mezar taşlarının taşı.
Kalsit
Kireçtaşının, mermerin ve mağara sarkıtlarının ana minerali; asitle köpürür ve berrak kristalleri her şeyi çift gösterir.
Kaolinit
Porselenin beyaz kili: adını Çin'deki Gaoling tepesinden alan, seramikten kâğıda pek çok ürünün hammaddesi olan mineral.
Kumtaşı
Taşa dönüşmüş kum: Petra'nın oyma cephelerinden yeraltı suyunu ve petrolü saklayan katmanlara kadar her yerde.
Kuvars
Kumun, camın ve ametistin ortak kökü: yer kabuğunda en bol bulunan minerallerden biri.
Kuvarsit
Kumtaşının çeliğe dönüşmüş hâli: neredeyse saf kuvarstan oluşan, aşınmaya inatla direnen kayaç.
Kükürt
Yanardağ bacalarının çevresinde parlak sarı kristaller hâlinde biriken, mavi alevle yanan hafif ve yumuşak element.
Muskovit
Kâğıttan ince, saydam ve esnek yapraklara ayrılan beyaz mika; bir zamanlar Rusya'da pencere camı yerine kullanılırdı.
Olivin
Yer mantosunun üst kısmını büyük ölçüde oluşturan zeytin yeşili mineral; berrak ve güzel kristallerine peridot denir.
Ortoklaz
Mohs ölçeğinde 6'yı tanımlayan potasyumlu feldispat: pek çok granite pembe rengini verir, cam ve seramiğin de hammaddesidir.
Pirit
“Aptal altını”: altına benzeyen ama ondan çok daha sert, kırılgan ve hafif olan, dünyanın en yaygın sülfür minerali.
Plajiyoklaz
Yer kabuğunun en bol minerallerinden: albitten anortite uzanan, dilinim yüzeylerindeki ince paralel çizgileriyle tanınan feldispat dizisi.
Serpantinit
Yılan derisini andıran desenli yeşil kayaç: su ile dönüşen manto kayacı; içinde asbest de saklayabilir.
Tüf
Taşlaşmış volkanik kül: Kapadokya'nın peribacalarını ve kaya kiliselerini mümkün kılan yumuşak kayaç.
Antimonit (stibnit)
Antimonun ana cevheri: kılıç gibi uzun, boyuna çizgili ve metal parlaklığında kristaller oluşturan yumuşak, kurşun grisi bir mineral.
Bakır
İnsanlığın işlediği ilk metallerden: doğada bazen saf hâlde, kırmızımsı ve kolayca dövülebilen kütleler ve dallar olarak bulunur.
Boraks (tinkal)
Suda çözünen, havada beyaz toza dönüşen sodyumlu bor minerali; dünyanın en önemli tinkal yataklarından biri Eskişehir'deki Kırka'dadır.
Galen
Kurşunun ana cevheri: küp küp kırılan, kurşun grisi parlaklığında ve elde şaşırtıcı derecede ağır gelen bir mineral.
Hematit
Siyah ve metal gibi parlak görünse bile çizgisi kan kırmızısı olan, dünyanın en önemli demir cevherlerinden biri.
Kalkopirit
Dünyadaki bakırın en önemli kaynağı: altına benzeyen, pirinç sarısı, yüzeyi zamanla gökkuşağı renklerine bürünen bir sülfür minerali.
Kalsedon
Gözle görülemeyecek kadar küçük kuvars kristallerinden oluşan mumsu parlak taş: akik ile oniksin ve daha birçok süs taşının ortak adı.
Kiyanit (disten)
Sertliği yöne göre değişen mavi bıçak kristaller: uzunlamasına çelikle çizilir, enine ise çizilemez.
Kolemanit
Türkiye'nin bor zenginliğinin bel kemiği: ısıya dayanıklı cam ve cam elyafı üretiminde kullanılan kalsiyumlu bor minerali.
Korindon
Mohs sertlik ölçeğinde 9'un referansı olan alüminyum oksit: kırmızısına yakut, diğer renklerine safir denir.
Kromit
Paslanmaz çeliğin temel bileşeni olan kromun tek önemli cevheri; Türkiye bu cevherin dünyadaki başlıca üreticilerinden.
Manyetit
Mıknatısa yapışan siyah demir minerali: doğal olarak mıknatıslanmış parçaları, insanlığın tanıdığı ilk mıknatıslardı.
Mermer
Isı ve basınçla yeniden doğan kireçtaşı: binlerce yıldır heykeltıraşların ve mimarların gözdesi.
Sfalerit
Çinkonun ana cevheri: bal sarısından kömür karasına uzanan renkleriyle tanıması en zor yaygın minerallerden biri.
Sölestin
Adını gökyüzünden alan, çoğu zaman soluk mavi kristaller oluşturan stronsiyum minerali; havai fişeklerdeki kırmızının kaynağı.
Traverten
Sıcak su kaynaklarının taşa dönüşen izi: Pamukkale'nin bembeyaz basamaklarından Kolezyum'un duvarlarına uzanan kayaç.
Uraninit
Uranyumun başlıca cevheri: siyah, çok ağır ve radyoaktif; Curie'lerin radyum ile polonyumu keşfettiği pişblend.
Üleksit
Bir yazının üzerine konduğunda yazıyı yüzeyine taşıyan doğal fiber optik: “televizyon taşı” olarak bilinen bor minerali.
Zinober
Cıvanın ana cevheri: kan kırmızısı rengiyle binlerce yıl boya olarak kullanılmış, ama içerdiği cıva nedeniyle dikkat isteyen bir mineral.
Zoisit
Tanzanitin, pembe thulitin ve yakutlu yeşil süs taşının ortak minerali: çoğu zaman sade gri-yeşil, bazen göz alıcı renkli.
Akik
Kalsedonun bantlı çeşidi: volkanik kayaç boşluklarında katman katman büyür, her kesildiğinde başka bir desen gösterir.
Ametist
Kuvarsın mor çeşidi: rengini kristaldeki eser miktarda demir ile doğal radyasyonun ortak etkisinden alan bir süs taşı.
Aytaşı
Yüzeyinde ay ışığı gibi süzülen mavimsi bir parıltı taşıyan feldispat; bu ışık, taşın içindeki ince katmanlardan saçılır.
Azurit
Orta Çağ ve Rönesans ressamlarının en önemli mavi boyası olan, derin mavi renkli bakır minerali.
Beril
Zümrüdün ve akuamarinin ana minerali: renksizden yeşile, maviden pembeye uzanan bir değerli taş ailesi ve berilyum cevheri.
Dumanlı kuvars
Kuvarsın kahverengiden siyaha uzanan çeşidi: rengini çevresindeki kayaçlardan gelen doğal radyasyona borçludur.
Fluorit
Mohs sertlik ölçeğinin 4 numarası ve “floresan” sözcüğüne adını veren, mordan yeşile neredeyse her renkte bulunabilen mineral.
Granat
Tek bir mineral değil, kalabalık bir aile: en çok kırmızısıyla tanınan, zımpara kâğıdından mücevhere kadar her yerde karşımıza çıkan granatlar.
Kaplan gözü
Üzerinde ipeksi bir ışık bandı kayan altın-kahverengi taş: kuvars ile ince asbest liflerinin birlikte büyümesinden doğar.
Labradorit
Koyu gri bir feldispat; doğru açıdan bakınca mavi, yeşil ve altın sarısı renklerde birden parlar.
Malakit
Açık ve koyu yeşil halkalarıyla tanınan bakır minerali; binlerce yıldır boya, süs eşyası ve takı taşı olarak kullanılıyor.
Obsidiyen
Yanardağların doğal camı: Taş Devri'nin en keskin bıçaklarını veren parlak, siyah taş.
Oniks
Siyah ve beyaz düz bantlı kalsedon. Türkiye'de “oniks” diye satılan hediyelik eşyaların çoğu ise aslında bantlı kalsittir.
Pembe kuvars
Kuvarsın bulanık pembe çeşidi: rengini gözle görülemeyecek kadar ince liflerden alır.
Sitrin
Kuvarsın sarı-turuncu çeşidi: doğada nadirdir, piyasada görülenlerin çoğu ısıtılmış ametisttir.
Tektit
Meteorit değil: Dev göktaşı çarpmalarında eriyip havaya savrulan Dünya kayaçlarından oluşan doğal cam parçaları.
Zirkon
Dünya'nın en yaşlı tanıklarından: 4,4 milyar yıllık taneleri olan, elmasa benzer ışıltılı doğal bir mineral. Kübik zirkonya ile karıştırılmamalı!
Akuamarin
Adını deniz suyundan alan, beril ailesinin mavi üyesi: çoğu zaman iri, berrak ve kusursuza yakın kristaller hâlinde bulunur.
Demir meteorit
Parçalanmış asteroitlerin çekirdeğinden gelen, asitle dağlanınca yüzeyinde eşsiz bir kristal deseni beliren demir-nikel kütleleri.
Gümüş
Elektriği ve ısıyı en iyi ileten metal; doğada bazen saf hâlde, kıvrım kıvrım teller gibi büyür.
Kehribar
Ağaçlardan sızan reçinenin milyonlarca yılda fosilleşmesiyle oluşan, bazen içinde tarih öncesi böcekleri saklayan hafif ve sıcak bir organik taş.
Kondrit
Güneş Sistemi'nin ilk günlerinden kalma, içi minik taş damlacıklarıyla dolu ve Dünya'ya en sık düşen meteorit türü.
Lapis lazuli
Altın benekli gece mavisi bir kayaç: binlerce yıl boyunca mühürlerde, takılarda ve ressamların ultramarin boyasında kullanıldı.
Lületaşı
Kuruyken suda yüzebilecek kadar hafif, kolay oyulan beyaz taş: Eskişehir'in ünlü pipolarının hammaddesi lületaşı.
Mercan
Denizin derinliklerinde yaşayan minik hayvanların kırmızı kalker iskeleti: çok yavaş büyüdüğü için korunması gereken organik bir taş.
Oltu taşı
Erzurum'un siyah hazinesi: kömürleşmiş ağaçtan oluşan, tespihleriyle ünlü bir jet türü.
Opal
Su içeren, kristal yapısı olmayan silis: değerli türü, içindeki minik kürelerin ışığı kırması sayesinde gökkuşağı renkleriyle parıldar.
Peridot
Yerin derinliklerinden, çok ender olarak da uzaydan gelen yeşil taş: olivin mineralinin değerli taş kalitesindeki çeşidi.
Topaz
Mohs ölçeğinde 8 numaranın referans minerali: sert ve parlak bir değerli taş; ama mavi rengi neredeyse her zaman insan eliyle verilir.
Turkuaz
Adı “Türk taşı” anlamına gelen, binlerce yıldır süs taşı olarak kullanılan mavi-yeşil bir bakır alüminyum fosfat.
Turmalin
Gökkuşağının hemen her rengini, hatta tek kristalde birkaç rengi birden gösterebilen ve ısıtılınca elektriklenen bir değerli taş ailesi.
Yeşim
Aslında iki ayrı taşın ortak adı: binlerce yıldır alet, takı ve sanat eseri yapılan, kırılmaya son derece dayanıklı nefrit ve jadeit.
Altın
Doğada saf hâlde bulunabilen, hiç paslanmayan, dövülüp tel çekilebilen ağır ve parlak sarı metal.
Diaspor
Gün ışığında yeşilimsi, akkor lamba altında pembemsi görünen; mücevher kalitesindekiler neredeyse yalnızca Muğla'dan çıkan nadir bir mineral.
İnci
İstiridye ve midyelerin içinde katman katman büyüyen, kesilip yontulmadan da ışıldayan organik bir değerli taş.
Pallasit
Parlak demir-nikel metalinin içine gömülü altın sarısı ve yeşil olivin kristalleriyle en güzel meteoritlerden sayılan nadir bir taşlı-demirli meteorit.
Spinel
Yüzyıllarca yakutla karıştırılan taş: İngiliz tacındaki ünlü “Kara Prens Yakutu” bile aslında bir spineldir.
Tanzanit
Ticari olarak yalnızca Tanzanya'daki küçük bir alandan çıkan, bakış yönüne göre mavi ya da mor görünen zoisit.
Elmas
Saf karbondan oluşan, bilinen en sert doğal mineral: yerin yaklaşık 150–200 km derininde oluşup volkanik patlamalarla yüzeye taşınır.
Safir
Kırmızı dışında hemen her renkte olabilen korindon; en ünlüsü, demir ve titanyumun maviye boyadığı safirdir.
Yakut
Kromun kırmızıya boyadığı korindon: morötesi ışık altında kızıl ışıldayabilen, dünyanın en ünlü değerli taşlarından biri.
Zümrüt
Krom ve vanadyumun yeşile boyadığı beril: içi neredeyse her zaman kapanımlarla dolu, dünyanın en ünlü yeşil değerli taşı.