Heliotrop

Heliotrop, yaygın adıyla bloodstone, koyu yeşil renkli kalsedon ile içinde kırmızı benekler taşıyan jasperin karışımından oluşan bir süs taşıdır. Yeşil renk çok ince mineral kapanımlarından, kırmızı benekler ise büyük olasılıkla hematit gibi demir oksit minerallerinin topluluklarından gelir. Gerçek Hint heliotropu başlıca Hindistan'ın Dekkan Trapları'nda bulunur. Türkiye'de “kan taşı” sözü sözlükte hematit için geçer; heliotrop ondan farklı bir taştır.

Takı: İyi parçalar kabaşon olarak kesilip yüzük ve kol düğmesi yapılır; düşük kaliteli malzeme yuvarlanıp cilalanarak (tamburlanarak) satılır. Tarih: Heliotrop yaklaşık iki bin yıldır beğenilen bir taştır. Kırmızı beneklerin İsa'nın başından akan kan damlalarını canlandıracak biçimde yerleştirildiği oymalar yapılmıştır.

Mohs sertlik ölçeğinde 6,5–7 değerindedir. Camı ve çeliği çizer; çelik bıçak onu çizemez. Özgül ağırlığı 2,6–2,7 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Dekkan Trapları, Hindistan; Rùm Adası, İskoçya; Madagaskar; Brezilya; Avustralya.

Koyu yeşil zeminde dağınık, parlak kırmızı benekler vardır; ad bu kan lekesi görünümünden gelir. Sertliği 6,5–7'dir: camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Opak ile yarı saydam arasındadır; cilalanınca camsı bir parlaklık alır, kırık yüzeyi midye kabuğu gibi (konkoidal) kıvrımlıdır. Setonite (“Afrika bloodstone”): kırmızı jasper, gri kalsedon ve piritten oluşan bir süs taşıdır; heliotrop değildir.

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 5. basamaktadır: Süs taşı. Heliotropun değerini yeşil zeminin koyuluğu ve eşitliği, kırmızı beneklerin canlılığı ve dağılımı, taşın temizliği ve cilasının kalitesi belirler. İyi parçalar kabaşon olarak kesilip yüzük ve kol düğmesi yapılır; düşük kaliteli malzeme çoğunlukla yuvarlanıp cilalanarak (tamburlanarak) satılır. Bol bulunan bir süs taşıdır.

Yaşlı Plinius'a göre büyücüler heliotropu görünmezlik taşı olarak kullanırdı; 4. yüzyılda Damigeron, taşın yağmur ve güneş tutulması getirdiğini, kehanete yaradığını ve taşıyanın sağlığını ve gençliğini koruduğunu yazar. Eski Romalı askerlerin taşı kanamayı yavaşlatacağına inanarak taşıdığı anlatılır; Hindistan'da da kanamayı durdurmak için soğuk suya batırılmış taşın yaraya konduğu bildirilir. Hıristiyan geleneğe göre taşın kırmızı benekleri, İsa'nın çarmıhta yaralanırken taşın üzerine damlayan kanından kalmıştır; bu yüzden taş Hıristiyan tılsımı sayılırdı. Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları heliotropu güç ve dayanıklılık veren bir şans tılsımı sayar; sporcuların tuttuğu söylenir. Heliotropun kanamayı durdurduğuna, sağlığı ve gençliği koruduğuna ya da güç verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. George F. Kunz'a göre soğuk herhangi bir nesne de kanı pıhtılaştırabilirdi; taşla ilgisi yoktur. Kırmızı benekler kan değil demir oksittir. Ciddi bir kanama tıbbi yardım gerektirir; taş uygulaması müdahaleyi geciktirebilir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.