Sugilit

Sugilit, potasyum, sodyum ve lityum içeren nadir bir silikat mineralidir. Takı kalitesindeki canlı mor malzeme, yaklaşık %1–3 mangan oksit içeren, küçük tanelerden oluşmuş bir yığındır ve ticari miktarda yalnızca Güney Afrika'daki Wessels madeninden çıkar. Mineralin adını aldığı Japonya'daki ilk yerinde ise küçük, kahverengimsi sarı tanelerdir ve takıda kullanılmaz.

Sugilit esas olarak süs ve takı taşıdır: Kabaşon, boncuk, kolye ucu, küçük oymalar ve yüzük taşı yapılır. Kesilip oyulurken ve parlatılırken yeşime (jade) benzer davranır; kolay kırılmaz ve çatlamaz, bu da onu takıda kullanışlı kılar. Kalite sınıfları rengine (ton ve doygunluk), dokusuna, sertliğine ve yarı saydamlığına göre belirlenir.

Mohs sertlik ölçeğinde 5,5–6,5 değerindedir. Camı çizebilir; çelik bıçakla çizmek zordur. Özgül ağırlığı 2,74–2,8 g/cm³’tür.

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Iwagi adası, Ehime Eyaleti, Japonya; Wessels madeni, Hotazel, Kuzey Kap, Güney Afrika; Mont Saint-Hilaire, Quebec, Kanada; Liguria (Cerchiara madeni, Faggiona yakını), İtalya; Woods madeni, Tamworth yakını, Yeni Güney Galler, Avustralya.

Rengi mor ya da mavimsi mordur; akkor (sarı) ışıkta daha kırmızımsı görünür. Opak ile yarı saydam arasındadır ve parlaklığı camsı ya da reçinemsidir. Doku düzgün olabileceği gibi lekeli, damarlı ya da katmanlı da olabilir; mikroskopta küçük tanelerin iç içe geçtiği görülür. Sertliği 5,5–6,5'tir. Küçük tanelerden oluşan bir yığın olduğu için takıda dayanıklıdır; kolay çatlamaz ve ısıya da ışığa dayanıklıdır. Kalsedonla karışık sugilit: Wessels madeninden çıkan bazı malzeme önemli miktarda kalsedon içerir; rengi daha soluktur ve biraz daha serttir (6–6,5).

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 6. basamaktadır: Seçkin süs ve koleksiyon taşı. Sugilitin değerini en çok mor renginin doygunluğu ve eşitliği, dokunun düzgünlüğü (lekeli, damarlı ya da katmanlı olanlar daha az aranır), çatlaksız ve iri parçalar ile yarı saydamlık belirler. Ticari miktarda mor sugilit yalnızca Wessels madeninden çıktığı için arz sınırlıdır; GIA 1987'de madendeki toplam miktarı gayriresmî olarak 12–15 ton tahmin etmiştir. Bilinen bir renk geliştirme işlemi uygulanmaz.

Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları sugilitin üçüncü göz ve taç çakralarıyla ilişkili olduğunu, meditasyona yardımcı olduğunu, “olumsuz enerjiyi emdiğini”, zor dönemlerde destek olduğunu, kâbussuz uyku getirdiğini ve özgüveni ve hayal gücünü artırdığını ileri sürer. Aynı çevreler sugilitin baş, diş ve sırt ağrısını dindirdiğini, bağışıklığı ve kalbi güçlendirdiğini, kan dolaşımını düzenleyip vücut sıvılarını “arındırdığını” ve yara izlerinin iyileşmesine yardım ettiğini iddia eder. Sugilitin ağrıyı dindirdiğine, bağışıklığı ve kalbi güçlendirdiğine, yara izlerini iyileştirdiğine, “enerji emdiğine” ya da uykuyu düzelttiğine dair bilimsel kanıt yoktur; ağrı, uykusuzluk ya da kalp şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın moru, yapısındaki yaklaşık %1–3 mangan oksitten gelir. Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.