Meteorit

Hoba meteoriti

Hoba meteorite

Dünyadaki en büyük tek parça meteorit: Namibya'da bir tarlada, düştüğü yerde duran 60 tonu aşkın demir-nikel kütlesi.

Halk arasında: Göktaşı

Hoba meteoriti, düştüğü yerde, çevresindeki taş oturma basamaklarıylaFotoğraf: Eugen Zibiso · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Kimlik kartı

Sertlik (Mohs)4–5,5

Özgül ağırlık7–8 g/cm³

Renkler

koyu kahverengi (paslanmış kabuk)
siyahımsı gri
çelik grisi (kesilmiş yüzey)

Bileşim: Demir-nikel alaşımı (ferronikel): yaklaşık %84 demir ve %16 nikel, iz miktarda kobalt. Yüzeyini havayla aşınma sonucu oluşmuş bir demir hidroksit kabuğu örter.
Doku: Masif metal; nikelce zengin IVB grubundan bir ataksit. Ataksitlerde Widmanstätten deseni gözle görülmez. Kütle, iki ana yüzü düz olan yassı bir levha biçimindedir (2,7 × 2,7 × 0,9 m).
Parlaklık: Metalik
Saydamlık: Opak

Değer merdivenindeki yeri

Basamak 6/9 ·Seçkin süs ve koleksiyon taşı

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Kısaca

Hoba meteoriti, Namibya'nın Otjozondjupa bölgesinde, Grootfontein yakınındaki Hoba West çiftliğinde bulunan bir demir meteorittir. Ağırlığı 60 tonun üzerinde tahmin edilir; bilinen en büyük tek parça meteorit ve yeryüzünde doğal olarak bulunan en büyük demir kütlesidir. Çok ağır olduğu için düştüğü yerden hiç kaldırılmamıştır. Adı, Khoekhoe dilinde “armağan” anlamına gelen bir sözcükten gelir.

Görseller

Koruma altına alınmadan önce meteoritten parça kesilmesinin bıraktığı izlerFotoğraf: Compl33t · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Nasıl oluşur?

Hoba gibi demir meteoritler, Güneş Sistemi’nin erken döneminde erimiş ve katmanlaşmış küçük gezegenlerin (asteroitlerin) metal çekirdeklerinden gelir. Bu cisimler çarpışmalarla parçalandığında, metal parçalar uzayda dolaşmaya başladı ve bazıları Dünya’ya düştü.

Hoba’nın Dünya’ya 80.000 yıldan daha kısa bir süre önce düştüğü düşünülür. Atmosfere tipik olarak saniyede 10 kilometreyi aşan bir hızla giren cismin, hava sürtünmesiyle saniyede yaklaşık 2,75 kilometreye kadar yavaşladığı hesaplanmıştır. Bu yüzden yere bütün hâlde ulaştı ve çok az kazı yaptı.

Ne işe yarar?

Hoba bir müze nesnesi ve bilimsel örnektir. Demir meteoritler, asteroitlerin metal çekirdeklerinin nasıl oluştuğunu anlamak için incelenir; Hoba’nın yüksek nikel oranı onu IVB grubundaki ender ataksitlerden biri yapar. Bugün Namibya’nın önemli turistik yerlerinden biridir ve eğitim amacıyla ziyarete açıktır.

Tarihçe

Meteorit 1920’de bulundu ve aynı yıl yayımlanan Brits’in raporu bugün Grootfontein Müzesi’nde görülebilir. Uzun yıllar korumasız kaldığı için ziyaretçiler hatıra olarak parçalar kesti; erozyon ve bilimsel örnekleme de kütlesini azalttı. 15 Mart 1955’te dönemin Güney Batı Afrika (bugünkü Namibya) hükûmeti meteoriti ulusal anıt ilan etti. 1987’de çiftlik sahibi meteoriti ve bulunduğu alanı eğitim amacıyla devlete bağışladı; açılan ziyaretçi merkeziyle birlikte parça kesme sona erdi.

Değerini ne belirler?

Hoba'nın kendisi satılamaz: 1955'ten beri ulusal anıttır ve 1987'den beri devlete aittir. Değeri bilimsel ve kültüreldir; her yıl binlerce ziyaretçi onu görmeye gelir. Koruma altına alınmadan önce yasa dışı olarak kesilen parçalar hâlâ el değiştirmektedir; bir meteorit parçasının değerini kaynağının belgelenmesi ve yasallığı da belirler.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

Nasıl tanınır?

1
Yassı, levha biçiminde bir metal kütlesidir: yaklaşık 2,7 × 2,7 metre boyunda ve 0,9 metre kalınlığındadır; iki ana yüzü düzdür.
2
Yüzeyi, havayla aşınma sonucu oluşan kahverengi bir demir hidroksit kabuğuyla kaplıdır.
3
Nikel oranı yüksek (%16) bir ataksittir; kesilip asitle dağlandığında bile birçok demir meteoritte görülen iri Widmanstätten deseni görülmez.

Yanlış bilinenler

YanlışHoba yere çarptığında büyük bir krater açmıştır.
DoğrusuHoba'nın çevresinde korunmuş bir krater yoktur. Atmosferin onu yavaşlattığı, yere görece düşük bir hızla çarptığı ve bu yüzden çok az toprak yerinden oynattığı düşünülür; bulunuşu da tamamen tesadüftür.
YanlışMüzelerde “Hoba” diye sergilenen her parça Hoba'dan gelir.
DoğrusuEtiketler yanılabilir. İngiltere'deki Tatton Park'ta “Hoba” diye sergilenen 166 kg'lık bir meteoritin aslında Namibya'nın başka bir demir meteoriti olan Gibeon olduğu anlaşılmıştır.

Bunu biliyor muydun?

Meteorit 1920'de, çiftliğin sahibi Jacobus Hermanus Brits öküzle tarla sürerken bulundu: saban yüksek, metalik bir sürtünme sesiyle aniden durdu.

Hoba'nın yaklaşık 2,75 km/s hıza kadar yavaşlayıp yere düştüğü, bu yüzden parçalanmadığı ve neredeyse hiç krater açmadığı düşünülür.

Hoba, Cape York meteoritinin 31 tonluk Ahnighito parçası ve Campo del Cielo'nun 31 tonluk Gancedo parçasının yaklaşık iki katı ağırlığındadır.

Nerede bulunur?

Harita yükleniyor…

Hoba West çiftliği, Grootfontein yakını, Otjozondjupa, Namibya · Tip lokaliteMeteorit hâlâ düştüğü yerde durur. 1955'te ulusal anıt ilan edildi; 1987'den beri devlete aittir ve bir ziyaretçi merkezi vardır.

Konumlar korunma amacıyla yaklaşık gösterilir. Kırmızı noktalar Türkiye’deki yerlerdir. Büyük haritada aç →

Sık sorulan sorular

Hoba meteoriti nedir?

Hoba neden hiç taşınmadı?

60 tonu aşkın ağırlığı onu taşınamaz kılar. Ayrıca 1955'te ulusal anıt ilan edilerek yerinden kaldırılması önlendi. Bugün çevresinde taş oturma basamakları olan bir ziyaretçi alanı vardır.

Hoba meteoriti ne işe yarar?

Hoba bir müze nesnesi ve bilimsel örnektir. Demir meteoritler, asteroitlerin metal çekirdeklerinin nasıl oluştuğunu anlamak için incelenir; Hoba'nın yüksek nikel oranı onu IVB grubundaki ender ataksitlerden biri yapar. Bugün Namibya'nın önemli turistik yerlerinden biridir ve eğitim amacıyla ziyarete açıktır.

Hoba meteoriti ne kadar serttir?

Mohs sertlik ölçeğinde 4–5,5 değerindedir. Tırnakla çizilemez ama çelik bir bıçak onu çizer. Özgül ağırlığı 7–8 g/cm³’tür.

Hoba meteoriti nerede bulunur?

Bilinen başlıca bulunuş yerleri: Hoba West çiftliği, Grootfontein yakını, Otjozondjupa, Namibya.

Hoba meteoriti gerçek mi, nasıl anlaşılır?

Yassı, levha biçiminde bir metal kütlesidir: yaklaşık 2,7 × 2,7 metre boyunda ve 0,9 metre kalınlığındadır; iki ana yüzü düzdür. Yüzeyi, havayla aşınma sonucu oluşan kahverengi bir demir hidroksit kabuğuyla kaplıdır. Nikel oranı yüksek (%16) bir ataksittir; kesilip asitle dağlandığında bile birçok demir meteoritte görülen iri Widmanstätten deseni görülmez.

Hoba meteoriti değerli mi?

“Sokaktan Elmasa” değer merdiveninde dokuz basamaktan 6. basamaktadır: Seçkin süs ve koleksiyon taşı. Hoba'nın kendisi satılamaz: 1955'ten beri ulusal anıttır ve 1987'den beri devlete aittir. Değeri bilimsel ve kültüreldir; her yıl binlerce ziyaretçi onu görmeye gelir. Koruma altına alınmadan önce yasa dışı olarak kesilen parçalar hâlâ el değiştirmektedir; bir meteorit parçasının değerini kaynağının belgelenmesi ve yasallığı da belirler.