Cesaret ve özgüven: hangi taşlara inanılır, bilim ne diyor?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilim ne diyor?

Bilimle çelişki: Düşük: sembolik inanış

Kanıt yoktur. Yine de anlamlı bir takı taşımak bazı insanlara güven verebilir; bu beklentinin etkisidir.

Bu alanda anılan taşlar (52)

Anortit

  • Kristal terapi siteleri anortitin kemikleri ve iskeleti güçlendirdiğini, kandaki kalsiyum dengesine, ağrıya ve yüksek tansiyona iyi geldiğini ileri sürer.
  • Aynı siteler anortitin zihinsel berraklığı, odaklanmayı ve özgüveni artırdığını, “üçüncü göz çakrasıyla” ilişkili olduğunu söyler.

Bilim ne diyor? Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Anortit kalsiyumu kristal yapısında sıkıca bağlı tutan bir silikattır; bir taşa dokunmak ya da onu taşımak vücuda kalsiyum geçirmez. Kemik sağlığı, ağrı ya da yüksek tansiyon sorunu olan biri tedavisini taşa bırakmamalı, hekime başvurmalıdır.

Lösit

  • Kristal terapi siteleri lösitin uykusuzluğa, baş ağrısına ve bağışıklık eksikliğine iyi geldiğini, hastalık ya da yaralanmadan sonra iyileşmeyi hızlandırdığını ileri sürer.
  • Aynı siteler lösitin özgüveni ve ilişkileri güçlendirdiğini, stresin yargıyı bulandırmasını önlediğini ve “tepe çakrası” için uygun bir taş olduğunu söyler.

Bilim ne diyor? Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Lösit, potasyumca zengin lavlarda bulunan sıradan bir mineraldir; bir kayaç mineralinin bedene ya da ilişkilere etkisi bilinmemektedir. Süren uykusuzluk, baş ağrısı ya da bağışıklık sorunlarında hekime başvurulmalıdır.

Ortoklaz

  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri ortoklazın stresi azalttığını, özgüven ve cesaret verdiğini, odaklanmayı ve zihinsel netliği artırdığını söyler.
  • Aynı siteler ortoklazın bağışıklığı güçlendirdiğini, mide ve bağırsak sorunlarına iyi geldiğini ve uykusuzluğu hafiflettiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Ortoklaz, yer kabuğunda çok yaygın olan potasyumlu feldispattır; seramik ve cam sanayisindeki kullanımı dışında bedene ya da ruha bir etkisi bilinmez. Süren uyku ya da sindirim sorunlarında bir hekime başvurulmalıdır.

Pirit

  • George F. Kunz'a (1913) göre bazı Kuzey Amerika yerli toplulukları pirit kristallerini muska olarak taşır, şifacılar da onları törenlerinde kullanırdı.
  • Tayland'da, özellikle ülkenin güneyinde yaygın bir inanışa göre pirit, kötülüğü, kara büyüyü ve kötü ruhları uzak tutan kutsal bir nesne sayılır.
  • Günümüzde kristal satıcıları ve feng shui uygulayıcıları piritin para ve bolluk çektiğini ileri sürer; bu yüzden iş yerlerine ve kasaların yanına konmasını önerirler.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri “aptal altını”nın özgüven ve irade verdiğini, enerjiyi artırdığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Piritin para, şans ya da korunma sağladığına dair bir kanıt yoktur; bu inanışlar büyük olasılıkla altını andıran parlak renginden doğmuştur. Pirit suya konup “taş suyu” yapılmamalıdır: nemle bozunduğunda sülfürik asit ve demir sülfatlar oluşur, bazı piritler de arsenik içerir. Piritin özgüven ya da enerji verdiğine dair de bir kanıt yoktur.

Süt kuvars

  • Kristal terapi kaynakları süt kuvarsı (“kar kuvarsı”) ruhsal arınma taşı olarak tanıtır ve bağışıklık sistemini desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı kaynaklardan bazıları taşın yeni annelerde süt salgısına yardım ettiğine inanır.
  • Bazı kristal terapi siteleri süt kuvarsın özgüveni artırdığını, zihni keskinleştirdiğini ve meditasyona yardım ettiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Süt kuvarsın bağışıklığı desteklediğine, süt salgısını artırdığına ya da özgüven verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; beyaz rengi yalnızca ışığı saçan mikroskobik kabarcıklardan gelir. Emzirme sorunları için hekime ya da ebeye, bağışıklıkla ilgili sorunlar için hekime başvurulmalıdır.

Sfalerit

  • Kristal terapi siteleri sfaleritin özgüveni ve yaratıcılığı artırdığını, tükenmişlikten sonra enerjiyi yenilediğini, çakraları dengelediğini ve sindirim organlarına iyi geldiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Bu iddiaların hiçbiri ölçümle ya da kontrollü bir çalışmayla desteklenmemiştir. Sfalerit bir çinko sülfürdür; içinde çoğu zaman kadmiyum gibi zehirli metaller bulunur, çoğu örnek de kurşun minerali galenle iç içe çıkar. Bu yüzden suya konup içilmemeli, tozu solunmamalı, elle tutulduktan sonra eller yıkanmalıdır. Sindirim şikâyetleri için bir taşa değil, hekime başvurulmalıdır.

Zoisit

  • Kristal terapi siteleri zoisitin, özellikle yakutlu zoisitin (anyolit), kalp çakrasını açtığını, sevgi ve şefkati artırdığını, eski duygusal yaraları iyileştirdiğini ve yaratıcılığı ile özgüveni güçlendirdiğini iddia eder.
  • Aynı kaynaklar zoisitin bağışıklığı ve canlılığı artırdığını, iltihabı azalttığını, vücudu “arındırdığını” ve alerjilere iyi geldiğini de ileri sürer.

Bilim ne diyor? Bu iddiaların hiçbiri ölçümle ya da kontrollü bir çalışmayla desteklenmemiştir. Zoisit iltihabı azaltmaz, bağışıklığı güçlendirmez, alerjiyi geçirmez; alerji ve süren hastalıklar için hekime başvurulmalıdır. Duygusal yaralar için de bir taşa değil, gerektiğinde ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır.

Almandin

  • Kunz, 16. yüzyıl bilgini Girolamo Cardano'ya dayanarak “karbonkl” denen kırmızı taşın (bugün çoğunlukla kabaşon kesilmiş almandin) kalbi uyardığına inanıldığını, hatta takanı öfkeli ve tutkulu yaptığı için inme (apopleksi) nöbetlerine karşı uyarıldığını aktarır.
  • Günümüzde kristal terapi siteleri almandinin kök çakrayı açtığını, cesaret, güven ve dayanıklılık verdiğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler almandinin kan dolaşımını ve dayanma gücünü desteklediğini söyler.

Bilim ne diyor? “Karbonkl” adı eskiden yakut, spinel ve granat dahil bütün parlak kırmızı taşlar için kullanıldığından bu eski kayıtların hepsi almandini anlatmaz. Almandinin kalbi uyardığına, dolaşımı ya da dayanıklılığı artırdığına, kök çakrayı açtığına dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur; kalp ya da dolaşım sorunu olan biri tedavisini taşa bırakmamalı, hekime başvurmalıdır.

Andradit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri andraditin özgüveni ve duygusal dengeyi güçlendirdiğini, korku ve kaygıyı azalttığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler siyah çeşidi melanitin insanı “topraklayıp” olumsuz etkilerden koruduğunu, andraditin bağışıklığı desteklediğini söyler.

Bilim ne diyor? Andraditin özgüveni, duygusal dengeyi ya da bağışıklığı etkilediğine, insanı “topraklayıp” koruduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Süren korku ya da kaygı için taş değil, bir hekim ya da ruh sağlığı uzmanı aranmalıdır.

Aventurin

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları aventurine “şans taşı” der; taşın şans ve bolluk getirdiğini ileri sürer.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri, aventurinin kalp çakrasını dengelediğini, öfkeyi yatıştırdığını ve cesaret verdiğini söyler; Amazon kadınlarının savaşlarda bu taşı güçlerini artırmak için kullandığını da anlatır.
  • Türkiye'de bazı haber ve kristal terapi siteleri, aventurinin tansiyonu düşürdüğünü, uykuya yardımcı olduğunu ve “elektromanyetik kirliliği” azalttığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Aventurinin şans getirdiğine, tansiyonu düşürdüğüne ya da elektromanyetik “kirliliği” azalttığına dair bilimsel bir kanıt yoktur; taşın pırıltısı, içindeki mika pullarının ışığı yansıtmasından doğan fiziksel bir etkidir. Yüksek tansiyon ya da uykusuzluk için bir hekime başvurulmalı, ilaç bir taş uğruna bırakılmamalıdır.

Beril

  • Orta Çağ yazarı Arnoldus Saxo (13. yüzyıl), berilin taşıyanı savaşta ve davada düşmanlarına karşı yenilmez kıldığına, zekâyı açıp tembelliği giderdiğine inanıldığını yazar.
  • Konrad von Megenberg'in 14. yüzyılda yazdığı “Doğa Kitabı”nda berilin evli çiftlerin sevgisini yeniden canlandırdığı ileri sürülür.
  • Kristale bakarak gelecekten haber verdiklerini söyleyen falcılar, cilalı beril kürelerini sık sık kaya kristaline yeğlerdi; berilin daha çok “görüntü” gösterdiğine inanırdı.
  • Türkiye'de taş siteleri ve bazı haber siteleri, özellikle mavi-yeşil berilin sakinlik verdiğini, iletişimi güçlendirdiğini ve sözlü sınavdan önce taşınırsa başarıyı artırdığını söyler.
  • Aynı kaynaklar berilin boğaz çakrasıyla uyumlu olduğunu ve tiroid sorunlarına destek olduğunu iddia eder.

Bilim ne diyor? Berilin bu güçlere sahip olduğuna, sınav başarısını artırdığına, bir çakrayla uyumlu olduğuna ya da tiroid sorunlarına iyi geldiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; tiroid şikâyetlerinde hekime başvurmak gerekir. Parlak bir küreye uzun süre bakan kişinin gördüğü “görüntüler” taştan değil, kişinin kendi zihninden kaynaklanan yanılsamalardır.

Granat

  • Kan rengini andıran granat gibi kırmızı taşların, taşıyanı yaralanmaya karşı koruduğuna inanılırdı.
  • Orta Çağ'da “karbonkl” adı verilen kırmızı taşların (granat ve yakut) karanlıkta kendi ışığıyla parladığına inanılırdı.
  • Ocak ayının doğum taşı sayılan granatın, o ay doğanlara sadakat ve dostluk getirdiğine inanılır.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve bazı haber siteleri granatın enerji verdiğini, stresi ve ağrıyı hafiflettiğini, kalp rahatsızlıklarına ve hormon dengesine iyi geldiğini yazar.
  • Aynı kaynaklar granatın hafızayı güçlendirdiğini, sınavlarda yardımcı olduğunu ve özgüven verdiğini söyler.

Bilim ne diyor? Granat kendi ışığıyla parlamaz, yalnızca üzerine düşen ışığı yansıtır; “karanlıkta parlayan karbonkl” anlatıları efsanedir. Granatın yaralanmaya karşı koruduğuna, sadakat getirdiğine, kalbe, hormonlara ya da hafızaya iyi geldiğine dair hiçbir kanıt yoktur; kalp rahatsızlığı olan biri tedavisini taşa bırakmamalıdır.

Güneş taşı

  • Kunz, olağanüstü ışık etkileri gösteren taşların (kedi gözü, yıldızlı safir gibi) Doğu halklarınca talih getirdiğine inanıldığını yazar; bu taşları haftanın günlerine paylaştırırken pazar gününü güneş taşına verir.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları güneş taşının neşe, canlılık ve iyimserlik verdiğini, özgüveni ve liderlik yeteneğini artırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevrelerde güneş taşının şans ve bolluk getirdiği söylenir.
  • Bazı kaynaklar güneş taşının mevsimsel duygu bozukluğuna, depresyona ve umutsuzluğa iyi geldiğini, kaygı, korku ve öfkeyi emdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Güneş taşının neşe, şans, canlılık ya da cesaret getirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Mevsimsel duygu bozukluğu ve depresyon tıbbi sorunlardır; bunlar için taş yerine bir hekime başvurulmalıdır. Taşın “güneş” benzetmesi, içindeki metalik pulların ışığı yansıtmasından gelir; taşın kendisinden ışık ya da enerji çıkmaz.

Kaplan gözü

  • Göze benzeyen ışık bandı nedeniyle kaplan gözünün, öteki kedi gözü taşları gibi, nazara ve kötü bakışlara karşı koruduğuna inanılır.
  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları kaplan gözünün özgüven ve cesaret verdiğini, kararlılığı artırdığını ileri sürer.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri kaplan gözünün odaklanmayı artırdığını, karar vermeyi kolaylaştırdığını ve olumsuz enerjilere karşı kalkan olduğunu iddia eder.
  • Aynı kaynaklar kaplan gözünün baş ağrısına, migrene ve mide-sindirim sorunlarına iyi geldiğini, çocukların kâbuslarını önlediğini de söyler.

Bilim ne diyor? Kaplan gözünün gözü andıran parıltısı, birbirine paralel liflerin ışığı yansıtmasından doğan fiziksel bir etkidir; taşın koruyucu bir gücü olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur. Ham kaplan gözü asbest lifleri içerdiğinden evde kesilmemeli ya da zımparalanmamalıdır. Taşın baş ağrısını, migreni ya da sindirim sorunlarını giderdiği gösterilmemiştir; süren şikâyetler için hekime başvurulmalıdır.

Karneol

  • Doğu'da insanların kıskançlıktan korktuğu, karneolün üzerine kazınan bir duayla taşıyanı kıskançların ve şeytanın kötülüğünden koruyacağına inanıldığı anlatılır.
  • İslam dünyasında karneolün tılsım sayılması, Peygamber'in sağ elinin küçük parmağında karneol mühürlü bir gümüş yüzük taşıdığı anlatısına bağlanır; imam Cafer'in de taşı taşıyanın bütün dileklerinin yerine geleceğini söylediği aktarılır.
  • Eski çağlarda karneolün boyunda ya da parmakta taşınınca kanı serinletip öfkeyi dindirdiğine inanılırdı; Kral X. Alfonso'nun taş kitabı, sesi zayıf ya da konuşmada çekingen olanlara, sıcak renkli taşın cesaret vereceği gerekçesiyle karneol önerir.
  • Türkiye'de bazı haber ve kristal terapi siteleri karneolün kan dolaşımını düzenlediğini, düşük tansiyonu dengelediğini, böbrekleri temizlediğini ve yaşam enerjisiyle özgüveni artırdığını ileri sürer.

Bilim ne diyor? Karneolün nazara karşı koruduğuna, öfkeyi dindirdiğine, kan dolaşımını düzenlediğine ya da tansiyonu dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; taşa rengini veren demir oksit, taşın bedende böyle bir etkisi olduğu anlamına gelmez. Tansiyon ve böbrek sorunları hekim denetimi gerektirir; bir taş tedavinin yerine geçmez.

Labradorit

  • Günümüz kristal terapi kaynakları labradoritin auranın “koruyucusu” olduğunu, sezgiyi güçlendirdiğini ve hayattaki değişim dönemlerinde destek verdiğini ileri sürer.
  • Türkiye'de bazı yaşam siteleri ve kristal terapi kaynakları labradoritin göz sağlığına ve gece görüşüne, eklem ağrılarına, romatizmaya ve yüksek tansiyona iyi geldiğini iddia eder.
  • Aynı kaynaklar labradoritin zihni sakinleştirdiğini, kaygıyı ve stresi azalttığını, özgüveni artırdığını söyler.

Bilim ne diyor? Labradoritin gizemli görünen parıltısı, taşın içindeki çok ince feldispat katmanlarında ışığın girişime uğramasıyla oluşan fiziksel bir etkidir; taşın sezgiyi güçlendirdiğine ya da kişiyi koruduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Göz, eklem ya da tansiyon için iddia edilen yararların da kanıtı yoktur; bu rahatsızlıklarda taşa güvenip doktora gitmeyi ertelemek asıl risktir.

Oniks

  • Orta Çağ'da ve Arap geleneğinde oniksin hüzün, korkulu rüyalar ve kavga getirdiğine inanılırdı; Arapçada taşın adı “hüzün” anlamına da gelirdi.
  • Hindistan'da boyna takılan oniksin aşk tutkusunu yatıştırdığına inanıldığı aktarılır; buna bağlı olarak oniksin sevgilileri ayırdığı da düşünülürdü.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri oniksin ağrıyı ve migreni dindirdiğini, kemik kırıklarının iyileşmesini hızlandırdığını, bağışıklığı güçlendirdiğini, uykuya iyi geldiğini; stresi ve depresyonu azalttığını iddia eder.
  • Aynı siteler oniksin nazara ve kötü enerjiye karşı koruduğunu, özgüven ve sabır verdiğini, ilişkilerde denge sağladığını söyler; yani eski kaynaklardaki uğursuzluk inanışının tersini.

Bilim ne diyor? Oniksin uğursuzluk getirdiğine ya da duyguları etkilediğine dair bir dayanak yoktur; bu inanışın siyah ve beyaz katmanların keskin zıtlığından doğmuş olabileceği düşünülür. Oniks, kuvars ailesinden kimyasal olarak dayanıklı bir taştır; bilinen bir zehirliliği yoktur. Ağrıyı, migreni, bağışıklığı ya da kemik kırığının iyileşmesini etkilediğine dair de bir kanıt yoktur; kırık ve süren ağrılar bir hekim gerektirir.

Rodonit

  • Türkiye'deki bazı haber ve yaşam siteleri rodonitin kalp çakrasını dengelediğini, kalp kırıklığını ve geçmişten gelen duygusal yaraları iyileştirdiğini, öfke ve kini yatıştırdığını, öz sevgiyi ve özgüveni artırdığını ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar rodonitin stresi azalttığını ve kalp ile dolaşım sistemi üzerinde olumlu etkileri olduğunu da söyler.

Bilim ne diyor? Rodonitin duyguları iyileştirdiğine, öfkeyi yatıştırdığına ya da kalp ve dolaşım sistemine iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; kalp ya da dolaşım şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi mangan elementinden gelir; ruh hâline etkisi gösterilmemiştir.

Sardoniks

  • Yunan ve Roma askerlerinin, üzerine Mars gibi simgeler ya da portreler kazınmış sardonyx tılsımlar taşıdığı ve taşın savaşta güç, cesaret ve koruma verdiğine inandığı anlatılır.
  • Rönesans Avrupa'sında sardonyx takmanın konuşana belagat verdiğine inanılırdı.
  • Geleneksel Fars inanışına göre sardonyx sara hastalığına iyi gelirdi; İngiliz ebelerin doğumu kolaylaştırmak için taşı annenin göğüsleri arasına koyduğu anlatılır.
  • Günümüzde taşın dürüstlüğü, açık iletişimi ve ömür boyu mutluluğu desteklediğine, kalıcı ilişkileri simgelediğine inanılır.

Bilim ne diyor? Sardonyxin savaşta cesaret ya da koruma verdiğine, konuşmayı güçlendirdiğine, sara hastalığına iyi geldiğine ya da doğumu kolaylaştırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Sara hastalığı ve doğum tıbbi gözetim gerektirir; bir taş tedavinin ya da doğum bakımının yerine geçmez.

Sitrin

  • Eskiden sitrinin, uzun süre karıştırıldığı topazla aynı güçlere sahip olduğuna, öfkeyi yatıştırıp taşıyanı sakinleştirdiğine inanılırdı.
  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları sitrinin bolluk, başarı ve para getirdiğini ileri sürer; bu yüzden bazı esnaf onu kasasına koyar ve taşa “tüccar taşı” da denir.
  • Aynı çevrelerde sitrinin olumsuz enerjiyi üzerinde tutmadığı, bu yüzden hiç “temizlenmesi” gerekmediği ileri sürülür.
  • Türkiye'deki bazı haber ve kristal terapi siteleri, sitrinin kalp, karaciğer, böbrek ve sindirim sistemi gibi iç organlara, baş ağrısına ve kas ağrısına iyi geldiğini, kötü alışkanlıkları ve bağımlılıkları bırakmayı kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Aynı siteler, sitrinin elektronik cihazların yaydığı radyasyondan koruduğunu, korkuları gidererek cesaret verdiğini, çocuğun yastığının altına konunca kâbusları önlediğini ve evin enerjisini düzenlediğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Sitrinin sakinleştirdiğine, bolluk ya da para getirdiğine, iç organlara iyi geldiğine, radyasyondan koruduğuna ya da kâbusları önlediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren bir rahatsızlık için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Üstelik piyasada sitrin diye satılan taşların çoğu fırında ısıtılmış ametisttir; yani bu inanışların dayandığı “güneş rengi” çoğu zaman insan eliyle elde edilmiştir.

Sodalit

  • Türkiye'deki bazı haber siteleri sodalitin zihni berraklaştırdığını, odaklanmayı artırdığını, özgüveni güçlendirdiğini, heyecanı bastırdığını ve kişinin duygu ve düşüncelerini rahatça ifade etmesini sağladığını ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar sodalitin boğaz şişliği, ağrısı ve iltihabına, yolculuk ya da başka nedenlerle oluşan mide bulantısına iyi geldiğini, depresyondaki kişilere ve madde bağımlılarına yardımcı olduğunu da iddia eder.
  • Kristal terapi kaynakları sodalitin boğaz çakrasını desteklediğini, sezgiyi ve “psişik yetenekleri” güçlendirdiğini ileri sürer; Türkiye'de sodalit Yay burcunun taşı olarak da bilinir.

Bilim ne diyor? Sodalitin zihni berraklaştırdığına, odaklanmayı artırdığına, boğaz iltihabına, mide bulantısına ya da depresyona iyi geldiğine, bağımlılıktan kurtardığına ya da sezgiyi güçlendirdiğine dair bilimsel kanıt yoktur; boğaz ağrısı, depresyon ya da bağımlılık için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın mavi rengi ise bu iddialardan bağımsız, kristal yapısındaki kükürt kümelerinden gelir.

Thulit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları thulitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, özgüveni ve topluluk önünde konuşma cesaretini artırdığını, neşe ve tutku getirdiğini, ilişkilerde sevgiyi ve anlayışı desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler thulitin kötü alışkanlıkları bırakmaya ve bağımlılıkla mücadeleye yardım ettiğini de iddia eder.

Bilim ne diyor? Thulitin özgüveni, neşeyi ya da sevgiyi artırdığına, bağımlılıkla mücadelede yardımcı olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur; bağımlılık için bir hekime ya da uzman bir destek hizmetine başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi yalnızca kristaldeki manganezden gelir.

Varisit

  • Türkiye'deki bazı haber siteleri varisitin “cesaret taşı” olduğunu, kullanana cesaret ve özgüven verdiğini, kalbe huzur ve uyum getirdiğini, olumsuz durumlardan koruduğunu yazar.
  • Aynı yazılar taşın sinirliliği ve stresi azalttığını, umudu artırdığını, gerginlikten uyuyamayanlara yastığın altına konunca uyku getirdiğini söyler.
  • Aynı yazılar varisitin mide rahatsızlıklarına ve şişkinliğe iyi geldiğini, erkeklerin bazı sorunlarında olumlu etkisi bulunduğunu ileri sürer; kristal terapi uygulayıcıları ise onu kalp çakrasıyla ilişkilendirir.

Bilim ne diyor? Varisitin cesaret, özgüven ya da uyku verdiğine, mideye ya da başka bir organa iyi geldiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; mide rahatsızlıkları, uykusuzluk ve cinsel sorunlar bir hekim tarafından değerlendirilmelidir. Taşı suya koyup içmenin de hiçbir yararı yoktur.

Akuamarin

  • MS 3. ya da 4. yüzyıldan kaldığı düşünülen bir Yunan taş kitabında, denizcilerin taktığı muskalardan birindeki deniz yeşili berilin (büyük olasılıkla akuamarin) korkuyu giderdiğine inanıldığı yazılıdır.
  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları akuamarinin sakinleştirdiğini ve kişinin kendini ifade etmesini kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Türkiye'de kristal terapi siteleri ve bazı haber siteleri, akuamarinin boğaz çakrasıyla uyumlu olduğunu, tiroid sorunlarına ve boğaz ağrısına iyi geldiğini söyler.
  • Aynı kaynaklar akuamarini ilişkilerde sadakat ve güvenin simgesi sayar ve evlilik mutluluğu için nişan ya da yıldönümü hediyesi olarak önerir.

Bilim ne diyor? Bu inanışlar büyük ölçüde taşın deniz suyunu andıran renginden ve adından beslenir; akuamarinin korkuyu ya da kaygıyı azalttığına, boğaz ve tiroid rahatsızlıklarına iyi geldiğine ya da bir çakrayı güçlendirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; boğaz ağrısı ya da tiroid şikâyetleri sürüyorsa bir hekime başvurulmalıdır. Sadakat simgesi olması ise taşın değil, hediye geleneğinin gücüdür.

Ateş akiği

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ateş akiğinin taşıyanın çevresinde koruyucu bir kalkan oluşturduğunu ve kötülüğü geri yansıttığını ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar taşın cesaret ve özgüven verdiğini, canlılığı artırdığını, hatta bedeni gençleştirdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Ateş akiği kimyasal olarak etkisiz silisten ve çok az demir oksitten oluşur; renkleri ince katmanlarda ışığın girişime uğramasından doğar. Taşın koruduğuna, cesaret ya da canlılık verdiğine veya bedeni gençleştirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Ateş akiği ancak 20. yüzyılın ortasında tanındığı için eski çağlardan gelen bir inanç geleneği de yoktur.

Ateş opali

  • Günümüz kristal terapi kaynakları ateş opalinin yaşama coşkusunu ve yaratıcılığı canlandırdığını, cesaret ve özgüven verdiğini ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar taşın kök ve sakral çakrayı harekete geçirdiğini söyler.
  • Türkiye'de bazı haber siteleri, ateş opalinin de aralarında sayıldığı opal çeşitlerinin göz sağlığına ve eklem ağrılarına iyi geldiğine, böbrek rahatsızlığı olanlara yararlı olduğuna inanıldığını yazar.

Bilim ne diyor? Ateş opalinin sıcak rengi taşın yapısındaki demir gibi eser maddelerle ilgilidir; Gümüldür opalleri üzerine bir çalışmaya göre renk, artan demir miktarıyla ilişkilidir. Taşın yaratıcılığı, cesareti ya da enerjiyi artırdığına, bir çakrayı harekete geçirdiğine ya da göz, eklem ve böbrek rahatsızlıklarına iyi geldiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; böyle bir şikâyet varsa bir hekime başvurulmalıdır.

Kondrit

  • 1492'de Alsas'taki Ensisheim kasabasına (bugün Fransa) düşen LL6 kondriti, Habsburg hükümdarı Maximilian ve danışmanlarınca Fransa'ya karşı savaşta zafer getirecek iyi bir alamet sayılmış; taş, onun emriyle kasaba kilisesinde zincirle asılarak saklanmıştır.
  • Günümüzde bazı kristal terapi uygulayıcıları ve satıcılar, kondrit gibi meteoritlerin “kozmik” bir enerji taşıdığını, olumsuz enerjiyi temizlediğini ve korkuları azalttığını ileri sürer.

Bilim ne diyor? Kondritler, Güneş Sistemi'nin ilk malzemesinden oluşmuş taşlardır; içlerindeki olivin, piroksen ve demir-nikel taneleri Dünya'daki minerallerden farklı bir “enerji” yaymaz ve taşıyanı etkilediklerine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Ayrıca “meteor taşı” diye satılan taşların pek çoğu meteorit bile değildir.

Lapis lazuli

  • Eski Mısır'da kalbi koruduğuna inanılan muskalar lapis lazuliden yapılır, üzerlerine Ölüler Kitabı'nın belirli bölümleri kazınırdı; altınla süslenmiş lapis göz biçimli muskalar da çok güçlü sayılırdı.
  • Eski taş kitaplarında lapisin hüzne (melankoliye) ve birkaç günde bir yinelenen ateşli hastalıklara iyi geldiğine inanılırdı.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları lapisin “boğaz çakrasıyla” ilişkili olduğunu, iletişimi ve bilgeliği güçlendirdiğini ileri sürer.
  • Türkiye'de bazı yaşam siteleri ve kristal terapi kaynakları lapis lazulinin hafızayı güçlendirdiğini, zihinsel netlik sağlayıp doğru karar vermeye yardım ettiğini söyler.
  • Aynı kaynaklar lapisin stresi azalttığını, özgüveni artırdığını, böbrek ve kemik ağrılarına iyi geldiğini ve cilde temas edecek biçimde taşındığında kaygıya bağlı uykusuzluğa fayda sağladığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Lapisin hüzne, ateşli hastalıklara, iletişim becerisine, hafızaya, böbrek ve kemik ağrılarına, stres ve uykusuzluğa bir etkisi olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Süren kaygı ya da uykusuzluk tıbbi bir sorundur; taşa güvenip doktora gitmeyi ertelemeyin. Piyasadaki lapislerin bir kısmı boyalı olduğundan, taş suda bekletildiğinde boya suya geçebilir; “taş suyu” hazırlanmamalı, taş ya da tozu ağza alınmamalıdır.

Oltu taşı

  • Türkiye'de Oltu taşı tespih çekenlerin vücutlarında biriken statik elektriği attıklarına ve böylece stresten kurtulduklarına inanılır.
  • Roma döneminde jet, nazara karşı koruduğuna inanılan muska ve kolyelerde kullanılırdı.
  • Romalı yazar Plinius, jet yakıldığında çıkan dumanın yılanları kaçırdığını yazmıştır.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve bazı yaşam siteleri Oltu taşının stresi ve öfkeyi azalttığını, depresyon belirtilerini hafiflettiğini, özgüven ve cesaret verdiğini, unutkanlığa iyi geldiğini söyler.
  • Aynı kaynaklar taşın migrene, boğaz ve tiroid rahatsızlıklarına, saç dökülmesine iyi geldiğini ve “antiseptik” etki gösterip enfeksiyonları önlediğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Oltu taşı elektriği iletmeyen (yalıtkan) bir maddedir; sürtününce elektriklenmesi de bundandır. Bu yüzden vücuttaki statik elektriği “çekip atması” mümkün değildir; tespih çekmenin bir rahatlatıcı etkisi varsa, bu tespihin hangi maddeden yapıldığına bağlı değildir. Oltu taşının depresyona, migrene, tiroide ya da enfeksiyonlara iyi geldiğini gösteren bir çalışma da yoktur; bu durumlarda doktora başvurulmalıdır.

Opal

  • Orta Çağ'da opalın göz hastalıklarına iyi geldiğine ve sahibini görünmez yapabildiğine inanılırdı; bu yüzden opal “hırsızların koruyucusu” diye de anılırdı.
  • Eski Yunanlıların opalın sahibine kehanet yeteneği verdiğine ve onu hastalıklardan koruduğuna inandığı aktarılır.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları opalın duyguları güçlendirdiğini ve yaratıcılığı artırdığını ileri sürer.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri opalin göz sağlığına, eklem ağrılarına ve böbrek rahatsızlıklarına iyi geldiğini, bağışıklığı güçlendirdiğini, ağır metalleri ve zehirleri bedenden attığını söyler; taşa halk arasında “panzehir taşı” da denir.
  • Aynı siteler opalin stresi azalttığını, özgüven ve yaratıcılık verdiğini, umut ve sevgi aşıladığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Opalın renkleri, içindeki minicik silis kürelerinin ışığı kırınıma uğratmasından gelir; gözleri iyileştirdiğine ya da hastalıklardan koruduğuna dair bir kanıt yoktur. Göz şikâyetlerinde bir göz hekimine başvurulmalıdır. Opalin böbrek ya da eklem rahatsızlıklarına iyi geldiği, bedenden ağır metal ve zehir attığı iddiaları da kanıtsızdır; gerçek bir zehirlenmede taşın hiçbir koruyuculuğu yoktur, hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bazı opaller suyu emdiği için “taş suyu” yapmak amacıyla suda bekletilmesi taşa da zarar verebilir.

Spessartin

  • Günümüzde kristal terapi siteleri spessartinin yaratıcılığı ve iyimserliği artırdığını, cesaret ve güven verdiğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler spessartinin kırık ilişkileri onardığını, hüzün ve depresyona iyi geldiğini söyler.

Bilim ne diyor? Spessartinin yaratıcılığı, cesareti ya da ilişkileri etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Depresyon tıbbi bir durumdur; süren hüzün ya da çökkünlük için taş değil, bir hekim ya da ruh sağlığı uzmanı aranmalıdır.

Sugilit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları sugilitin üçüncü göz ve taç çakralarıyla ilişkili olduğunu, meditasyona yardımcı olduğunu, “olumsuz enerjiyi emdiğini”, zor dönemlerde destek olduğunu, kâbussuz uyku getirdiğini ve özgüveni ve hayal gücünü artırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler sugilitin baş, diş ve sırt ağrısını dindirdiğini, bağışıklığı ve kalbi güçlendirdiğini, kan dolaşımını düzenleyip vücut sıvılarını “arındırdığını” ve yara izlerinin iyileşmesine yardım ettiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Sugilitin ağrıyı dindirdiğine, bağışıklığı ve kalbi güçlendirdiğine, yara izlerini iyileştirdiğine, “enerji emdiğine” ya da uykuyu düzelttiğine dair bilimsel kanıt yoktur; ağrı, uykusuzluk ya da kalp şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın moru, yapısındaki yaklaşık %1–3 mangan oksitten gelir.

Mandalina granatı

  • Günümüz kristal terapi siteleri mandalina granatını turuncu rengi nedeniyle sakral çakrayla ilişkilendirir; neşe, yaratıcılık, canlılık ve özgüven verdiğini ileri sürer.
  • Aynı siteler taşın metabolizmayı ve kan dolaşımını desteklediğini, bağışıklığı güçlendirdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Mandalina granatının neşe ya da özgüven verdiğine, metabolizmayı, dolaşımı ya da bağışıklığı etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; sağlık sorunlarında bir hekime başvurulmalıdır. Taş 1991'de bulunmuş çok yeni bir taştır; eskiye dayanan bir inanç geleneği yoktur, turuncu rengi yalnızca içindeki manganın sonucudur.

Tanzanit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları tanzanitin sezgiyi güçlendirdiğini ve “ruhsal farkındalığı” artırdığını ileri sürer.
  • Kristal terapi siteleri tanzanitin boğaz, üçüncü göz ve taç çakralarını açtığını, iletişimi kolaylaştırdığını ve korkuyu yenmeye yardım ettiğini iddia eder.
  • Kristal terapi siteleri ayrıca tanzanitin bağışıklığı güçlendirdiğini, kanı “arındırdığını” ve migreni ve stresi hafiflettiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Tanzanit ancak 1967'de bulunduğu için hakkında eski bir gelenek yoktur; bu iddiaların hepsi yenidir ve hiçbirinin bilimsel bir dayanağı yoktur. Piyasadaki taşların renginin çoğunlukla ısıl işlemle elde edildiği de unutulmamalıdır. Tanzanit bağışıklığı güçlendirmez, kanı arındırmaz, migreni tedavi etmez; tekrarlayan baş ağrıları için hekime başvurmak gerekir.

Kırmızı beril

  • Günümüz kristal terapi kaynakları kırmızı berilin kök ve kalp çakralarını dengelediğini, sevgiyi ve tutkuyu canlandırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevrelerde kırmızı berilin canlılığı ve dayanıklılığı artırdığı, kalp, akciğer, karaciğer ve böbrek gibi organlara iyi geldiği söylenir.
  • Bazı kaynaklar taşın güvenlik duygusu, cesaret ve irade gücü verdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Kırmızı beril 1904'te bulunmuş, çok yeni ve çok nadir bir taştır; eski lapidaryumlarda ya da halk geleneğinde ona ait bir inanış yoktur, yani anlatılanlar yakın tarihlidir. Taşın sevgiyi, canlılığı ya da herhangi bir organı etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren şikâyetlerde taş yerine hekime başvurulmalıdır.

Yakut

  • Eski Hint taş kitaplarında yakut “değerli taşların kralı” (ratnaraj) sayılır; kusursuz bir yakuta sahip olanın düşmanları arasında bile güvende olacağına inanılırdı.
  • Sir John Mandeville'e atfedilen 14. yüzyıl metnine göre parlak bir yakutun sahibini bütün tehlikelerden koruduğuna, evini ve bağını fırtınadan sakındığına inanılırdı.
  • Myanmar'da (Burma) deri altına yerleştirilen bir yakutun, sahibini mızrağa, kılıca ve kurşuna karşı yaralanmaz kıldığına inanılırdı.
  • Hint astrolojisinde yakut Güneş'in taşı sayılır; bugün de Güneş'in etkisini güçlendirdiği düşüncesiyle yüzüğe takılması önerilir.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri yakutun kalbe ve kan dolaşımına iyi geldiğini, cesaret, tutku ve enerji verdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Yakutun koruyucu ya da yaralanmazlık veren bir gücü olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur; bu inanışlar büyük ölçüde taşın ateşi ve kanı andıran renginden doğmuştur. Taşın deri altına yerleştirilmesi gibi uygulamalar ciddi enfeksiyon riski taşır. Yakutun kalbe, kan dolaşımına iyi geldiğini ya da insana cesaret ve enerji verdiğini gösteren bir çalışma da yoktur.

Lav taşı (volkan taşı)

  • Günümüzün kristal satıcıları ve kristal terapisi yazarlarına göre lav taşı, yerin derinliklerindeki ateşten doğduğu için insanı “topraklar”, sakinleştirir ve öfkeyi yatıştırır.
  • Aynı kaynaklar lav taşının taşıyana güç, cesaret ve canlılık verdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Lav taşının insanı sakinleştirdiğine, güç ya da cesaret verdiğine dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur; lav taşı, gaz kabarcıklarıyla delik deşik olmuş sıradan bir volkanik kayaçtır. Boncukların tek gerçek özelliği gözenekli olmalarıdır: üzerlerine damlatılan esans yağını emip bir süre koku yayarlar. Esans yağlarının ciltte tahrişe ve alerjiye yol açabileceği de unutulmamalıdır.

Markazit

  • Mücevher satıcıları ve kristal terapi siteleri markaziti bilgelik, cesaret ve kendini ifade etmeyle ilişkilendirir.
  • Aynı kaynaklar markazitin meditasyona güç kattığını ve sanatta yaratıcılığı artırdığını söyler.

Bilim ne diyor? Markazitin bilgelik, cesaret ya da yaratıcılık verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. “Markazit” adıyla satılan takı taşları çoğunlukla pirit olduğundan, bu iddialar çoğu zaman gerçekte pirit için de ileri sürülür. Gerçek markazit nemli ortamda bozunarak sülfürik asit oluşturur: suya konup “taş suyu” ya da “iksir” yapılmamalı, ağza alınmamalıdır.

Çılgın dantel akik

  • Günümüzde kristal terapi siteleri çılgın dantel akiği “kahkaha taşı” ya da “mutlu dantel” diye tanıtır; neşe, iyimserlik ve hayata karşı olumlu bir bakış getirdiğini ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar taşın duygusal dengeyi sağladığını, insana özgüven verdiğini ve değişimlere uyum sağlamayı kolaylaştırdığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Çılgın dantel akik kimyasal olarak etkisiz silisten oluşur; neşe getirdiğine, duygusal dengeyi sağladığına ya da özgüveni artırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. “Kahkaha taşı” yakıştırması, taşın kendi bir etkisinden değil, oynak ve kıvrımlı deseninden doğar.

Hemimorfit

  • Kunz, Meksika'nın Sonora ve Chihuahua eyaletlerinde madenlerde çalışan yerli işçilerin, çalıştıkları yerde kurdukları küçük haç ve mum sunağının yanına mavi bir kalamin (hemimorfit) parçası koyduğunu aktarır; bunun taşın güzel rengine ya da onu turkuaz sanmalarına bağlı olabileceğini söyler.
  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları hemimorfitin boğaz çakrasıyla ilişkili olduğunu, iletişimi ve duyguları ifade etmeyi kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler taşın üzüntüyü işlemeye yardım ettiğini, özgüveni ve neşeyi artırdığını, melekler ve ruh rehberleriyle bağ kurmayı kolaylaştırdığını söyler.

Bilim ne diyor? Hemimorfitin iletişimi, özgüveni ya da ruh hâlini etkilediğine, ruhsal varlıklarla bağ kurdurduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kunz'un anlattığı uygulama bir dinî davranıştır; taşın kendisinde bir güç olduğunu göstermez. Hemimorfit çinko içerir: taş suya konup “iksir” olarak içilmemeli, tozu solunmamalıdır.

Pirop

  • Bohemya granatlarını anlatan yazılarda, Nuh'un gemisini karanlıkta granattan yapılmış bir kandilin aydınlattığı ve şövalyelerin silahlarını koruyucu güç umuduyla granatla süslediği anlatılır.
  • Aynı anlatılarda Bohemya granatının dostluğu koruduğu, cesaret, güven ve canlılık verdiği söylenir.
  • Günümüzde kristal terapi siteleri piropun kök çakrayı enerjiyle doldurduğunu, tutku ve yaratıcılık verdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Granatın Nuh'un gemisini aydınlattığına dair anlatı bir efsanedir; granat kendi ışığıyla parlamaz, yalnızca üzerine düşen ışığı yansıtır. Piropun dostluğu koruduğuna, cesaret, canlılık ya da tutku verdiğine, çakraları dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur.

Pietersit

  • Kristal terapi kaynakları pietersitin “cennetin krallığının anahtarlarını” taşıdığını ileri sürer; bu sözler Namibya'da yayımlanan bir dergi yazısında da aktarılır.
  • Aynı kaynaklar taşın iradeyi desteklediğini, kişinin iç sesini ve gerçeği tanıma yeteneğini güçlendirdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Pietersitin iradeyi, sezgiyi ya da manevi bir bilgiyi güçlendirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; “fırtınalı” görünüşü, farklı yönlere dizilmiş asbest liflerinin ışığı yansıtmasından doğar. Ham taş asbest lifleri içerdiğinden evde kesilmemeli ya da toz hâline getirilmemelidir.

Rubellit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları rubellitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, sevgiyi ve tutkuyu artırdığını, duygusal yaraları sardığını, duyguları dengelediğini ve özgüveni güçlendirdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Rubellitin sevgiyi artırdığına, duyguları dengelediğine ya da özgüveni güçlendirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın kırmızı rengi, kristal yapısındaki eser miktardaki manganezden ve doğal ışınımın oluşturduğu renk merkezlerinden gelir; bu, taşın fiziksel bir özelliğidir.

İmparator topazı

  • Günümüz kristal terapi siteleri imparator topazının sakral ve solar pleksus çakralarıyla ilişkili olduğunu, özgüven, kararlılık ve yaratıcılık verdiğini, bolluk çektiğini ileri sürer.
  • Aynı siteler taşın stresi ve kaygıyı azalttığını, duygusal iniş çıkışları dengelediğini söyler.

Bilim ne diyor? İmparator topazının özgüven, yaratıcılık ya da bolluk getirdiğine, stresi azalttığına dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren kaygı ve duygu durum sorunlarında bir hekime başvurulmalıdır. Taşın sıcak rengi, kristaldeki eser miktarda kromdan ve kristal yapısındaki küçük kusurlardan gelir.

Spinel

  • Kunz'un aktardığı 17. yüzyıldan kalma bir kayda göre, Hindistan'da toz hâline getirilip bir içeceğe katılan “lal”in, yani balas yakutunun (kırmızı spinel), karamsar düşünceleri dağıttığına ve neşe verdiğine inanılırdı.
  • Günümüzde kristal terapi siteleri spinelin yorgunluğu atıp enerjiyi yenilediğini, umut ve cesaret verdiğini, çakraları dengelediğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Eski kayıtlarda “lal” ya da “balas yakutu” diye anılan taşların hepsi spinel değildi, çünkü o dönemde kırmızı taşlar birbirinden kesin olarak ayırt edilemiyordu. Spinelin ruh hâlini etkilediğine dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur; taş tozu yutulmamalıdır. Enerji, cesaret ya da çakra dengesi gibi günümüzdeki iddialar ise ölçülemez; süren bir yorgunluğun nedenini bir taş değil, hekim araştırır.

Helidor

  • Kunz'un aktardığı “isim taşı” geleneğinde heliodor, Hugh adıyla eşleştirilirdi; ad taşı, doğum taşı ve koruyucu aziz taşının aynı olmasının çok iyi bir uğur sayıldığı yazılır.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları heliodorun neşe verdiğini, olumsuz duyguları dağıttığını ve umutlu bir bakış getirdiğini ileri sürer.
  • Aynı çevrelerde heliodorun kararlılığı ve cesareti güçlendirdiği, belirsizlik karşısında soğukkanlı kalmaya yardım ettiği söylenir.

Bilim ne diyor? Heliodorun şans, neşe ya da cesaret getirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. “Güneş” benzetmesi taşın adından ve rengindendir: Sarı rengi, kristale karışan eser miktardaki demirden gelir.

Demir meteorit

  • ABD'nin Oregon eyaletindeki Clackamas halkı ve onların torunları, Tomanowos adını verdikleri Willamette demir meteoritini kutsal sayar; savaşçılar oklarını taşın çukurlarında biriken yağmur suyuna batırırlarsa savaşta başarılı olacaklarına inanırdı.
  • Günümüzde bazı satıcılar, meteorit parçalarının “uzaydan gelen” özel bir güç taşıdığını ve taşıyanı koruduğunu ileri sürer.

Bilim ne diyor? Meteoritlerin taşıyana güç ya da koruma sağladığına dair hiçbir kanıt yoktur; bilim için değerleri, Güneş Sistemi'nin ilk dönemine ait bilgi taşımalarından gelir. “Meteorit” diye satılan parçaların bir kısmı cüruf ya da sanayi demiridir; güvenilir bir kaynaktan ve resmî kaydı olan örnekler tercih edilmelidir.

Ensisheim meteoriti

  • Kral Maximilian ve danışmanları, Fransa'ya karşı sefere çıkarken düşen meteoriti iyiye işaret saydı; Sebastian Brant da bildirilerinde onu kralın Fransa'ya karşı kazanacağı zaferlerin habercisi olarak anlattı.
  • Maximilian'ın isteğiyle taş, Ensisheim kilisesinde “bir zincirle asılı” olarak saklandı ve yüzyıllar boyunca orada kaldı.

Bilim ne diyor? Meteoritin bir savaşın sonucunu önceden bildirdiğine dair bilimsel bir dayanak yoktur; bu inanış dönemin siyasi propagandasında kullanıldı. Bilimsel olarak Ensisheim, bir asteroitten kopmuş sıradan bir LL kondrittir.

Krizopras

  • Volmar'a göre idama ya da başının kesilmesine mahkûm edilen bir hırsız ağzına krizopras koyarsa cellatlarından hemen kurtulurdu; Kunz, bunun taşın görünmezlik verdiğine inanılmasından kaynaklanmış olabileceğini söyler.
  • Albertus Magnus, İskender'in savaşlarda kuşağında “prase” adlı bir taş taşıdığını ve bir yılanın taşı ısırıp Fırat'a düşürdüğünü anlatır; Kunz bu taşa “zafer taşı” der.
  • Hıristiyan yorumcular krizoprası kutsal anlamlarla ilişkilendirdi: bir yazara göre krizopras şehitlerin işini ve ödülünü, bir diğerine göre günahkârlara karşı sertliği simgeler.

Bilim ne diyor? Krizoprasın idamdan kurtardığına, savaşta zafer ya da koruma getirdiğine dair bir kanıt yoktur; bunlar eski anlatılardır. Kunz, ortaçağ yazarlarının “prase” adını çok gevşek kullandığını, anlatılan taşın zümrüt ya da yeşim de olabileceğini belirtir.

Willamette meteoriti

  • Clackamas Chinook halkı meteoriti kutsal sayardı ve ona “ruh gücü” anlamına gelen t’əmanəwas (Tomanowos) adını verdi; Grand Ronde Konfedere Kabileleri bu adı bugün de kullanır.
  • Mahkemede tanıklık eden yerlilere göre, karanlık gecelerde taşın yanına gönderilmek gençler için bir erginlenme ayiniydi; savaşçılar ise savaşta başarı dileyerek oklarını taşın oyuklarında biriken yağmur suyuna batırırdı.

Bilim ne diyor? Bunlar yaşayan bir kültürün kutsal gelenekleridir, sağlık iddiası değildir. Kabile üyeleri bugün de yılda bir kez müzede meteoritin başında özel bir tören yapar. Jeolojik açıdan oyuklardaki su, meteoritteki troilitin aşınmasıyla asitleşir; bu suyun içilmemesi gerekir.

Yıldız safir

  • Mineralog George F. Kunz'a (1913) göre Sri Lankalılar, yüzeyde kayan yıldızın her türlü büyüye karşı koruduğuna inanırdı.
  • Kunz'un aktardığına göre yıldız safirdeki üç çizginin inanç, umut ve kaderi temsil ettiğine inanılır, taş kötü alamete ve nazara karşı takılırdı; etkisini taş el değiştirse bile ilk sahibi üzerinde sürdürdüğü söylenirdi.
  • Kunz, gezgin Sir Richard Burton'ın büyük bir yıldız safiri tılsım olarak taşıdığını, onun kendisine şans ve iyi ağırlanma getirdiğine inandığını anlatır; 17. yüzyılda Anselmus de Boot'a göre Almanlar bu taşa “zafer taşı” (Siegstein) derdi.

Bilim ne diyor? Yıldız safirin büyüye ya da nazara karşı koruduğuna, şans veya zafer getirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Yıldız, ışığın taşın içinde üç yönde dizilmiş ince rutil iğnelerinden yansımasıyla oluşan tamamen fiziksel bir görüntüdür; aynı etki laboratuvarda da üretilebilir.

Elmas

  • Orta Çağ Avrupası'nda elmasın, sertliği yüzünden taşıyana güç, cesaret ve zafer kazandırdığına inanılırdı; 11. yüzyılda Marbodus, altına takılıp sol kolda taşınan elmasın gece hayaletlerini uzaklaştırdığını yazmıştır.
  • Elmasın karı koca arasındaki sevgiyi artıran bir “barışma taşı” olduğuna da inanılırdı.
  • Eski Hint taş kitaplarında elmasın, rengine göre sahibine güç, dost, zenginlik ve şans getirdiğine inanılırdı.

Bilim ne diyor? Elmas, kimyasal olarak çok kararlı saf karbondan oluşan bir mineraldir; taşıyana cesaret, şans ya da güç verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kunz'un da belirttiği gibi bu inanışların çoğu, taşın olağanüstü sertliğinden ve berraklığından türetilmiştir.

Çerez politikası