Aşk ve ilişkiler: hangi taşlara inanılır, bilim ne diyor?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

Bilim ne diyor?

Bilimle çelişki: Düşük: sembolik inanış

Taşların sevgiyi çektiğine dair kanıt yoktur. Ancak yüzük, nişan ve hediye gelenekleri sayesinde taşlar ilişkilerde gerçek bir sembol değeri taşır.

Bu alanda anılan taşlar (38)

Lösit

  • Kristal terapi siteleri lösitin uykusuzluğa, baş ağrısına ve bağışıklık eksikliğine iyi geldiğini, hastalık ya da yaralanmadan sonra iyileşmeyi hızlandırdığını ileri sürer.
  • Aynı siteler lösitin özgüveni ve ilişkileri güçlendirdiğini, stresin yargıyı bulandırmasını önlediğini ve “tepe çakrası” için uygun bir taş olduğunu söyler.

Bilim ne diyor? Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Lösit, potasyumca zengin lavlarda bulunan sıradan bir mineraldir; bir kayaç mineralinin bedene ya da ilişkilere etkisi bilinmemektedir. Süren uykusuzluk, baş ağrısı ya da bağışıklık sorunlarında hekime başvurulmalıdır.

Manyetit

  • Antik çağdan kalma bir inanışa göre uyuyan bir kadının yastığının altına konan mıknatıs taşı, onun eşine sadık olup olmadığını ortaya çıkarırdı.
  • Büyük İskender'le ilgili Doğu efsanelerinde mıknatıs taşının cinlere ve büyüye karşı koruduğuna inanılırdı; ABD'nin güneyindeki halk büyücülüğünde de uğur ve sevgi getirmesi için muska olarak kullanılmıştır.
  • Günümüzde mıknatıslı bilekliklerin ve takıların eklem ağrısını ve romatizmayı hafiflettiği ileri sürülür.
  • Türkiye'de manyetik bileklik, diz ve bel destekleri satan firmalar bu ürünlerin kireçlenmeye, eklem ağrısına ve migrene, hatta çok daha ağır hastalıklara iyi geldiğini öne sürmüştür.

Bilim ne diyor? Kontrollü klinik çalışmaları bir araya getiren bir meta-analiz (Pittler ve arkadaşları, 2007), mıknatısların ağrıyı plasebodan daha fazla azalttığını gösterememiştir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı da 2011'de manyetik alan etkili bu tür ürünlerin iddia edilen tıbbi yararlarının klinik çalışmalardan yoksun olduğunu ve tüketiciyi yanıltıcı olduğunu açıklamıştır. Kalp pili gibi tıbbi cihaz kullananlar güçlü mıknatısları cihazın yakınında taşımamalıdır.

Zoisit

  • Kristal terapi siteleri zoisitin, özellikle yakutlu zoisitin (anyolit), kalp çakrasını açtığını, sevgi ve şefkati artırdığını, eski duygusal yaraları iyileştirdiğini ve yaratıcılığı ile özgüveni güçlendirdiğini iddia eder.
  • Aynı kaynaklar zoisitin bağışıklığı ve canlılığı artırdığını, iltihabı azalttığını, vücudu “arındırdığını” ve alerjilere iyi geldiğini de ileri sürer.

Bilim ne diyor? Bu iddiaların hiçbiri ölçümle ya da kontrollü bir çalışmayla desteklenmemiştir. Zoisit iltihabı azaltmaz, bağışıklığı güçlendirmez, alerjiyi geçirmez; alerji ve süren hastalıklar için hekime başvurulmalıdır. Duygusal yaralar için de bir taşa değil, gerektiğinde ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır.

Aytaşı

  • Hindu mitolojisinde aytaşının katılaşmış ay ışınlarından oluştuğuna inanılır; Hindistan'da kutsal sayılır ve uğur getirdiğine inanılır.
  • Eski bir inanışa göre dolunayda ağza alınan aytaşı, sevgililerin geleceklerini görmelerini sağlardı.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları aytaşının kadın sağlığını, doğurganlığı ve duygusal dengeyi desteklediğini ileri sürer.
  • Türkiye'de bazı yaşam siteleri ve kristal terapi kaynakları aytaşının rahat uyku getirdiğini, kâbusları ve uyurgezerliği önlediğini, rüyaların hatırlanmasını sağladığını söyler.
  • Aynı kaynaklar aytaşının östrojeni dengelediğini, adet düzenini düzenlediğini, menopoz şikâyetlerini azalttığını, doğumu kolaylaştırdığını ve ani kramplara iyi geldiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Aytaşının parıltısı, taşın içindeki ince feldispat katmanlarında ışığın saçılmasından kaynaklanır; Ay'la ya da Ay'ın evreleriyle hiçbir ilgisi yoktur. Aytaşının doğurganlığa ya da hormon dengesine bir etkisi olduğuna dair kanıt yoktur. Uyku, kâbus ya da rüya hatırlama üzerinde bir etkisi olduğuna dair kanıt da yoktur. Adet düzensizliği, menopoz şikâyetleri, doğum ya da gebe kalmada güçlük gibi sorunlarda bir hekime başvurulmalıdır.

Beril

  • Orta Çağ yazarı Arnoldus Saxo (13. yüzyıl), berilin taşıyanı savaşta ve davada düşmanlarına karşı yenilmez kıldığına, zekâyı açıp tembelliği giderdiğine inanıldığını yazar.
  • Konrad von Megenberg'in 14. yüzyılda yazdığı “Doğa Kitabı”nda berilin evli çiftlerin sevgisini yeniden canlandırdığı ileri sürülür.
  • Kristale bakarak gelecekten haber verdiklerini söyleyen falcılar, cilalı beril kürelerini sık sık kaya kristaline yeğlerdi; berilin daha çok “görüntü” gösterdiğine inanırdı.
  • Türkiye'de taş siteleri ve bazı haber siteleri, özellikle mavi-yeşil berilin sakinlik verdiğini, iletişimi güçlendirdiğini ve sözlü sınavdan önce taşınırsa başarıyı artırdığını söyler.
  • Aynı kaynaklar berilin boğaz çakrasıyla uyumlu olduğunu ve tiroid sorunlarına destek olduğunu iddia eder.

Bilim ne diyor? Berilin bu güçlere sahip olduğuna, sınav başarısını artırdığına, bir çakrayla uyumlu olduğuna ya da tiroid sorunlarına iyi geldiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; tiroid şikâyetlerinde hekime başvurmak gerekir. Parlak bir küreye uzun süre bakan kişinin gördüğü “görüntüler” taştan değil, kişinin kendi zihninden kaynaklanan yanılsamalardır.

Diyopsit

  • Kristal terapi siteleri krom diyopsitin “kalp çakrasını” açtığını, sevgi, şefkat ve affetme duygularını desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı siteler diyopsitin ameliyat ya da ağır hastalıktan sonra iyileşmeye, fiziksel güçsüzlüğe ve hormon dengesine iyi geldiğini söyler.

Bilim ne diyor? Bu iddiaları destekleyen bir çalışma yoktur. Diyopsit, kalsiyum ve magnezyum silikatından oluşan sıradan bir mineraldir; bedene ya da duygulara bir etkisi bilinmez. Ameliyat ya da ağır hastalık sonrası iyileşme süreci, hekimin önerdiği tedavi ve bakıma bırakılmalıdır.

Granat

  • Kan rengini andıran granat gibi kırmızı taşların, taşıyanı yaralanmaya karşı koruduğuna inanılırdı.
  • Orta Çağ'da “karbonkl” adı verilen kırmızı taşların (granat ve yakut) karanlıkta kendi ışığıyla parladığına inanılırdı.
  • Ocak ayının doğum taşı sayılan granatın, o ay doğanlara sadakat ve dostluk getirdiğine inanılır.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve bazı haber siteleri granatın enerji verdiğini, stresi ve ağrıyı hafiflettiğini, kalp rahatsızlıklarına ve hormon dengesine iyi geldiğini yazar.
  • Aynı kaynaklar granatın hafızayı güçlendirdiğini, sınavlarda yardımcı olduğunu ve özgüven verdiğini söyler.

Bilim ne diyor? Granat kendi ışığıyla parlamaz, yalnızca üzerine düşen ışığı yansıtır; “karanlıkta parlayan karbonkl” anlatıları efsanedir. Granatın yaralanmaya karşı koruduğuna, sadakat getirdiğine, kalbe, hormonlara ya da hafızaya iyi geldiğine dair hiçbir kanıt yoktur; kalp rahatsızlığı olan biri tedavisini taşa bırakmamalıdır.

Krom diyopsit

  • Kristal terapi siteleri krom diyopsitin “kalp çakrasını” uyardığını, sevgi, şefkat ve affetme duygularını desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar taşın baş ağrısına iyi geldiğini, tansiyonu düzenlediğini ve hastalıktan sonra iyileşmeyi hızlandırdığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Krom diyopsitin duyguları etkilediğine, baş ağrısını geçirdiğine, tansiyonu düzenlediğine ya da iyileşmeyi hızlandırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taş, içine az miktarda krom girmiş sıradan bir kalsiyum-magnezyum silikattır. Baş ağrısı, yüksek tansiyon ve iyileşme süreci için hekime başvurulmalıdır.

Oniks

  • Orta Çağ'da ve Arap geleneğinde oniksin hüzün, korkulu rüyalar ve kavga getirdiğine inanılırdı; Arapçada taşın adı “hüzün” anlamına da gelirdi.
  • Hindistan'da boyna takılan oniksin aşk tutkusunu yatıştırdığına inanıldığı aktarılır; buna bağlı olarak oniksin sevgilileri ayırdığı da düşünülürdü.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri oniksin ağrıyı ve migreni dindirdiğini, kemik kırıklarının iyileşmesini hızlandırdığını, bağışıklığı güçlendirdiğini, uykuya iyi geldiğini; stresi ve depresyonu azalttığını iddia eder.
  • Aynı siteler oniksin nazara ve kötü enerjiye karşı koruduğunu, özgüven ve sabır verdiğini, ilişkilerde denge sağladığını söyler; yani eski kaynaklardaki uğursuzluk inanışının tersini.

Bilim ne diyor? Oniksin uğursuzluk getirdiğine ya da duyguları etkilediğine dair bir dayanak yoktur; bu inanışın siyah ve beyaz katmanların keskin zıtlığından doğmuş olabileceği düşünülür. Oniks, kuvars ailesinden kimyasal olarak dayanıklı bir taştır; bilinen bir zehirliliği yoktur. Ağrıyı, migreni, bağışıklığı ya da kemik kırığının iyileşmesini etkilediğine dair de bir kanıt yoktur; kırık ve süren ağrılar bir hekim gerektirir.

Pembe kuvars

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları pembe kuvarsı “sevgi taşı” olarak tanıtır; sevgiyi çektiğini, kırgınlıkları yatıştırdığını ve kişinin kendini sevmesini kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Pembe kuvarstan yapılmış yüz masajı silindirlerinin ve gua sha taşlarının cildi gençleştirdiği ve kırışıklıkları azalttığı ileri sürülür.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri pembe kuvarsın kalp çakrasını açtığını, kalbe ve kan dolaşımına iyi geldiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Pembe kuvars, rengini mikroskobik lif kapanımlarından alan sıradan bir kuvarstır; duygular ya da ilişkiler üzerinde etkisi olduğunu gösteren bilimsel bir çalışma yoktur. Yüz masajının sağlayabileceği kısa süreli rahatlama da taşın türünden değil, masajın kendisinden gelir. Pembe kuvarsın kalbe, dolaşıma ya da başka bir organa iyi geldiğini gösteren bir çalışma da yoktur; kalp ve damar hastalıklarında tedavi doktora aittir.

Prehnit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları prehniti “koşulsuz sevgi taşı” sayar; kalp ve solar pleksus çakralarıyla ilişkilendirir, öfkeyi yatıştırıp huzur verdiğini, bastırılmış anıları ve hoş olmayan duyguları çözdüğünü, kâbusları, fobileri ve derin korkuları azalttığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler prehnitin kemik, diş, saç ve tırnak sağlığına, dolaşım sistemine, böbreklere ve akciğerlere iyi geldiğini, vücuttaki yağ ve toksinlerin atılmasını sağladığını, gut ve kan hastalıklarında yardımcı olduğunu iddia eder.

Bilim ne diyor? Prehnitin duyguları yatıştırdığına, korkuları azalttığına ya da kemik, dolaşım, böbrek ve akciğer sağlığına iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; gut, kan hastalıkları ya da süren kaygı gibi durumlar tıbbi değerlendirme gerektirir.

Rodolit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri rodolitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, sevgi, şefkat ve empatiyi artırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler rodolitin eski duygusal yaraların iyileşmesine yardım ettiğini, öfke ve gerginliği yatıştırıp duygusal denge sağladığını söyler.

Bilim ne diyor? Rodolit 1898'de adlandırılmış çok yeni bir taştır; bu yüzden eski çağlardan kalma bir inanç geleneği yoktur. Taşın sevgi ya da empatiyi artırdığına, duygusal yaraları iyileştirdiğine veya gerginliği azalttığına dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren ruhsal sıkıntılarda bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır.

Rodonit

  • Türkiye'deki bazı haber ve yaşam siteleri rodonitin kalp çakrasını dengelediğini, kalp kırıklığını ve geçmişten gelen duygusal yaraları iyileştirdiğini, öfke ve kini yatıştırdığını, öz sevgiyi ve özgüveni artırdığını ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar rodonitin stresi azalttığını ve kalp ile dolaşım sistemi üzerinde olumlu etkileri olduğunu da söyler.

Bilim ne diyor? Rodonitin duyguları iyileştirdiğine, öfkeyi yatıştırdığına ya da kalp ve dolaşım sistemine iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; kalp ya da dolaşım şikâyetleri için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi mangan elementinden gelir; ruh hâline etkisi gösterilmemiştir.

Sardoniks

  • Yunan ve Roma askerlerinin, üzerine Mars gibi simgeler ya da portreler kazınmış sardonyx tılsımlar taşıdığı ve taşın savaşta güç, cesaret ve koruma verdiğine inandığı anlatılır.
  • Rönesans Avrupa'sında sardonyx takmanın konuşana belagat verdiğine inanılırdı.
  • Geleneksel Fars inanışına göre sardonyx sara hastalığına iyi gelirdi; İngiliz ebelerin doğumu kolaylaştırmak için taşı annenin göğüsleri arasına koyduğu anlatılır.
  • Günümüzde taşın dürüstlüğü, açık iletişimi ve ömür boyu mutluluğu desteklediğine, kalıcı ilişkileri simgelediğine inanılır.

Bilim ne diyor? Sardonyxin savaşta cesaret ya da koruma verdiğine, konuşmayı güçlendirdiğine, sara hastalığına iyi geldiğine ya da doğumu kolaylaştırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Sara hastalığı ve doğum tıbbi gözetim gerektirir; bir taş tedavinin ya da doğum bakımının yerine geçmez.

Thulit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları thulitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, özgüveni ve topluluk önünde konuşma cesaretini artırdığını, neşe ve tutku getirdiğini, ilişkilerde sevgiyi ve anlayışı desteklediğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler thulitin kötü alışkanlıkları bırakmaya ve bağımlılıkla mücadeleye yardım ettiğini de iddia eder.

Bilim ne diyor? Thulitin özgüveni, neşeyi ya da sevgiyi artırdığına, bağımlılıkla mücadelede yardımcı olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur; bağımlılık için bir hekime ya da uzman bir destek hizmetine başvurulmalıdır. Taşın pembe rengi yalnızca kristaldeki manganezden gelir.

Akuamarin

  • MS 3. ya da 4. yüzyıldan kaldığı düşünülen bir Yunan taş kitabında, denizcilerin taktığı muskalardan birindeki deniz yeşili berilin (büyük olasılıkla akuamarin) korkuyu giderdiğine inanıldığı yazılıdır.
  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları akuamarinin sakinleştirdiğini ve kişinin kendini ifade etmesini kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Türkiye'de kristal terapi siteleri ve bazı haber siteleri, akuamarinin boğaz çakrasıyla uyumlu olduğunu, tiroid sorunlarına ve boğaz ağrısına iyi geldiğini söyler.
  • Aynı kaynaklar akuamarini ilişkilerde sadakat ve güvenin simgesi sayar ve evlilik mutluluğu için nişan ya da yıldönümü hediyesi olarak önerir.

Bilim ne diyor? Bu inanışlar büyük ölçüde taşın deniz suyunu andıran renginden ve adından beslenir; akuamarinin korkuyu ya da kaygıyı azalttığına, boğaz ve tiroid rahatsızlıklarına iyi geldiğine ya da bir çakrayı güçlendirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; boğaz ağrısı ya da tiroid şikâyetleri sürüyorsa bir hekime başvurulmalıdır. Sadakat simgesi olması ise taşın değil, hediye geleneğinin gücüdür.

Kunzit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları kunzitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, kalp kırıklığında ve duygusal sıkıntıda dengeleyici olduğunu, geleceğe dair korku ve kaygıyı azalttığını ve yumuşak, sevgi dolu rüyalar getirdiğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler kunzitin baş ağrısını ve eklem ağrılarını giderdiğini, kalp-damar sistemine ve sindirime iyi geldiğini, alkol bağımlılığıyla mücadelede yardımcı olduğunu da iddia eder.

Bilim ne diyor? Kunzitin duyguları dengelediğine, rüyaları değiştirdiğine ya da herhangi bir rahatsızlığa iyi geldiğine dair bilimsel kanıt yoktur; alkol bağımlılığı ya da süren ağrılar için taş yerine hekime başvurulmalıdır. Kunzit ancak 1902'de tanındığı için bu inanışlar eski bir gelenekten değil, yakın dönemin kristal terapi anlayışından gelir.

Mercan

  • Antik Roma'da çocukların boynuna asılan mercan dallarının onları dışarıdan gelen tehlikelere karşı koruduğuna inanılırdı.
  • İtalya'da kırmızı mercanın nazara ve büyüye karşı koruduğuna inanılır; bunun için mercanın işlenmemiş olması ve göze çarpacak biçimde takılması gerektiği düşünülürdü.
  • Orta Çağ ve Rönesans Avrupası'nda kırmızı mercanın, takan kişi hastalandığında ya da hastalanmak üzereyken solduğuna inanılırdı.
  • Türkiye'deki bazı haber ve taş satış siteleri, mercanın kaygıyı yatıştırdığını, aşkı ve iletişimi güçlendirdiğini, yaşam enerjisini harekete geçirdiğini ve kötü enerjiye karşı koruduğunu ileri sürer.

Bilim ne diyor? Mercanın rengi takan kişinin sağlığına göre değişmez; kırmızı ve pembe renkler iskeletteki karotenoit pigmentlerinden gelir. Mercan kalsitten oluştuğu için asitli maddeler ve kozmetiklerle cilasını kaybedebilir; nazardan ya da tehlikelerden koruduğuna, kaygıyı yatıştırdığına ya da aşkı ve enerjiyi artırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur.

Morganit

  • Günümüz kristal terapi kaynakları morganitin sevgiyi, şefkati ve duygusal yaraların iyileşmesini desteklediğini, kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu ileri sürer.
  • Aynı çevrelerde morganitin kalp ve solunum sorunlarına, ciltteki sivilce ve akneye iyi geldiği iddia edilir.
  • Bazı kaynaklar morganitin bilgelik ve berrak düşünme verdiğini, doğru karar vermeye yardım ettiğini söyler.

Bilim ne diyor? Morganit 1910'da adlandırılmış yeni bir taştır; eski lapidaryumlarda ya da halk geleneğinde ona ait bir inanış yoktur, yani bugün anlatılanlar yakın tarihlidir. Taşın sevgi, duygusal denge, kalp ve solunum rahatsızlıkları ya da cilt üzerinde etkisi olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren şikâyetlerde taş yerine hekime başvurulmalıdır.

Opal

  • Orta Çağ'da opalın göz hastalıklarına iyi geldiğine ve sahibini görünmez yapabildiğine inanılırdı; bu yüzden opal “hırsızların koruyucusu” diye de anılırdı.
  • Eski Yunanlıların opalın sahibine kehanet yeteneği verdiğine ve onu hastalıklardan koruduğuna inandığı aktarılır.
  • Günümüz kristal terapi kaynakları opalın duyguları güçlendirdiğini ve yaratıcılığı artırdığını ileri sürer.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri opalin göz sağlığına, eklem ağrılarına ve böbrek rahatsızlıklarına iyi geldiğini, bağışıklığı güçlendirdiğini, ağır metalleri ve zehirleri bedenden attığını söyler; taşa halk arasında “panzehir taşı” da denir.
  • Aynı siteler opalin stresi azalttığını, özgüven ve yaratıcılık verdiğini, umut ve sevgi aşıladığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Opalın renkleri, içindeki minicik silis kürelerinin ışığı kırınıma uğratmasından gelir; gözleri iyileştirdiğine ya da hastalıklardan koruduğuna dair bir kanıt yoktur. Göz şikâyetlerinde bir göz hekimine başvurulmalıdır. Opalin böbrek ya da eklem rahatsızlıklarına iyi geldiği, bedenden ağır metal ve zehir attığı iddiaları da kanıtsızdır; gerçek bir zehirlenmede taşın hiçbir koruyuculuğu yoktur, hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bazı opaller suyu emdiği için “taş suyu” yapmak amacıyla suda bekletilmesi taşa da zarar verebilir.

Rodokrozit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları rodokrozitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, sevgi ve şefkati artırdığını ve duygusal yaraları “iyileştirdiğini” ileri sürer.
  • Türkiye'deki bazı haber siteleri rodokrozitin kan basıncını dengelediğini, astım ve solunum rahatsızlıklarına ve böbreklere iyi geldiğini, “çok iyi bir antidepresan” olduğunu yazar.
  • Aynı yazılar taşın hafızayı güçlendirdiğini, stresi giderdiğini, meditasyonda neşe ve mutluluğa ulaşmaya yardım ettiğini ve eril ile dişil enerjiyi dengelediğini söyler.

Bilim ne diyor? Rodokrozitin kan basıncını, solunumu, böbrekleri ya da ruh hâlini etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; astım, yüksek tansiyon ya da depresyon gibi durumlar hekim tarafından izlenmeli ve tedavi edilmelidir. Rodokrozit bir mangan mineralidir: tozu solunmamalı, taş suya konup “iksir” olarak içilmemelidir; çok fazla manganezin uzun süre solunması sinir sistemine zarar verebilir.

Spessartin

  • Günümüzde kristal terapi siteleri spessartinin yaratıcılığı ve iyimserliği artırdığını, cesaret ve güven verdiğini ileri sürer.
  • Aynı çevreler spessartinin kırık ilişkileri onardığını, hüzün ve depresyona iyi geldiğini söyler.

Bilim ne diyor? Spessartinin yaratıcılığı, cesareti ya da ilişkileri etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Depresyon tıbbi bir durumdur; süren hüzün ya da çökkünlük için taş değil, bir hekim ya da ruh sağlığı uzmanı aranmalıdır.

Turmalin

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları siyah turmalinin (şorl) “olumsuz enerjiyi” ve cep telefonu ya da kablosuz ağ gibi cihazlardan yayılan dalgaları emerek koruduğunu ileri sürer.
  • Turmalin tozu katılmış saç kurutma makineleri, taraklar ve bileklikler, “negatif iyon” ve kızılötesi ışın yaydığı ve sağlığa iyi geldiği iddiasıyla satılır.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri turmalinin kan dolaşımını ve bağışıklığı güçlendirdiğini, yorgunluğu ve stresi azalttığını; turmalinli bel ve diz bantları ile bileklikleri satanlar ise bunların kan dolaşımını hızlandırıp ağrıyı azalttığını iddia eder.
  • Kristal terapi siteleri pembe turmalinin (rubellit) kalbi açtığını, sevgi ve şefkati artırdığını ileri sürer.

Bilim ne diyor? Turmalinin ısıtılınca ya da sıkıştırılınca uçlarında elektrik yükü oluşması gerçek bir fiziksel olaydır, ama bu yük çok küçüktür ve kısa sürede kaybolur. Bir taşın telefon dalgalarını “emdiği” ya da sağlığı etkileyecek kadar negatif iyon ürettiği gösterilmemiştir. Turmalinli bantların ağrıyı ya da kan dolaşımını düzelttiği de kanıtlanmamıştır; bazı “negatif iyon” ürünlerinin ise radyoaktif madde içerdiği ölçülmüştür. Süren ağrı ve dolaşım sorunları için hekime başvurulmalıdır.

İnci

  • Geleneksel Çin tıbbında öğütülmüş inci tozu ilaç ve güzellik ürünü olarak kullanılır; cildi güzelleştirdiğine ve zihni yatıştırdığına inanılır.
  • Hindistan'ın geleneksel tıbbı Ayurveda'da inci tozunun sindirimi uyardığı ve ruhsal rahatsızlıklara iyi geldiği ileri sürülür.
  • Bazı halk inanışlarına göre inci gözyaşını simgeler; gelinin düğün gününde inci takmasının evliliğe gözyaşı getireceğine inanılır.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri incinin aya bağlı olduğunu, duygusal dengeyi sağladığını, sinir sistemini güçlendirdiğini, stresi ve kaygıyı azalttığını iddia eder.

Bilim ne diyor? İnci büyük ölçüde kalsiyum karbonattır, yani kimyasal olarak tebeşir ve kireçtaşıyla aynı maddedir; inci tozunun sıradan bir kalsiyum kaynağından farklı bir etkisi olduğu bilimsel olarak gösterilmemiştir. İncinin gözyaşı ya da uğursuzluk getirdiği inancının da hiçbir dayanağı yoktur. Taş satıcılarının incinin sinir sistemini güçlendirdiği ya da stresi azalttığı iddiasını destekleyen bir çalışma yoktur; inci takısının verdiği iyi his, güzel bir nesneyi taşımanın verdiği hoşnutluktan gelir.

Tsavorit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri tsavoritin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, sevgi, şefkat ve cömertlik duygularını artırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler tsavoritin bağışıklığı ve metabolizmayı desteklediğini, bedeni arındırdığını ve şans ile bolluk getirdiğini söyler.

Bilim ne diyor? Tsavoritin sevgi, şefkat ya da cömertlik duygularını artırdığına, bağışıklığı ve metabolizmayı desteklediğine, bedeni arındırdığına veya bolluk getirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Tsavorit 1967'de bulunmuş çok yeni bir taştır; bu yüzden eski çağlardan gelen bir inanç geleneği de yoktur.

Kırmızı beril

  • Günümüz kristal terapi kaynakları kırmızı berilin kök ve kalp çakralarını dengelediğini, sevgiyi ve tutkuyu canlandırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevrelerde kırmızı berilin canlılığı ve dayanıklılığı artırdığı, kalp, akciğer, karaciğer ve böbrek gibi organlara iyi geldiği söylenir.
  • Bazı kaynaklar taşın güvenlik duygusu, cesaret ve irade gücü verdiğini iddia eder.

Bilim ne diyor? Kırmızı beril 1904'te bulunmuş, çok yeni ve çok nadir bir taştır; eski lapidaryumlarda ya da halk geleneğinde ona ait bir inanış yoktur, yani anlatılanlar yakın tarihlidir. Taşın sevgiyi, canlılığı ya da herhangi bir organı etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren şikâyetlerde taş yerine hekime başvurulmalıdır.

Zümrüt

  • Plinius, zümrüdün yorulan gözü dinlendirdiğini yazmıştır; Roma döneminde taş oymacılarının gözlerini dinlendirmek için tezgâhlarında zümrüt bulundurduğu anlatılır.
  • Orta Çağ'dan 17. yüzyıla kadar Avrupalı ve Arap yazarlar, zümrüdün zehre karşı panzehir olduğuna, sara (epilepsi) ve dizanteriyi iyileştirdiğine inanırdı.
  • Zümrüdün geleceği gösterdiğine ve yalanı ortaya çıkardığına inanılırdı; yakınında zümrüt bulunan bir büyücünün büyüsünün işlemeyeceği düşünülürdü.
  • Türkiye'de taş satıcıları ve kristal terapi siteleri, zümrüdün “kalp çakrasını” açtığını, sevgiyi ve sadakati güçlendirdiğini, kalbe ve sinir sistemine iyi geldiğini iddia eder.
  • Aynı kaynaklar zümrüdün bolluk ve bereket getirdiğini, Mayıs ayında doğanlara şans verdiğini söyler; zümrüt gerçekten Mayıs'ın modern doğum taşı olarak kabul edilir.

Bilim ne diyor? Yeşil bir şeye bakmak gözü dinlendirebilir, ama bu zümrüde özgü bir etki değildir; zümrüdün zehirlenmeyi, epilepsiyi, kalp ve sinir hastalıklarını ya da göz hastalıklarını iyileştirdiğine dair hiçbir kanıt yoktur. “Çakra” ve “bolluk getirme” iddiaları ise ölçülemez; bunlar, yeşil rengin ve zümrüdün değerinin sevgi ve bereketle eşleştirilmesinden doğan bir gelenektir. Eski reçetelerdeki gibi öğütülmüş zümrüt yutmak, sert ve keskin kırıntıları nedeniyle zararlı olabilir.

Goşenit

  • Mineralog George F. Kunz'a göre kristal küreye bakarak kehanette bulunanlar eskiden çoğu zaman cilalı beril küreleri tercih ederdi; berilin öteki minerallerden daha çok görü verdiğine inanılırdı.
  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları goşenitin “doğruluk taşı” olduğunu, dürüst iletişimi ve zihin berraklığını desteklediğini, ilişkilerdeki yanlış anlamaları gidererek sakinlik getirdiğini ve tepe çakrasını açtığını ileri sürer.

Bilim ne diyor? Berilin ya da goşenitin görü verdiğine, zihni berraklaştırdığına ya da ilişkileri düzelttiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kunz'un aktardığı kristal küre inanışı belirli bir renge değil, genel olarak berile aittir; goşenitin berraklığı ise yalnızca renk veren eser elementlerin azlığından gelir.

Karpuz turmalin

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları karpuz turmalinin kalp çakrasını açıp dengelediğini, sevgiyi, neşeyi ve duygusal dengeyi artırdığını, stresi hafiflettiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Karpuz turmalinin sevgiyi, neşeyi ya da duygusal dengeyi artırdığına dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taştaki iki rengin anlamı yoktur; kristal büyürken değişen eser elementlerin (pembe için manganez, yeşil için demir) bıraktığı fiziksel bir izdir.

Pirop

  • Bohemya granatlarını anlatan yazılarda, Nuh'un gemisini karanlıkta granattan yapılmış bir kandilin aydınlattığı ve şövalyelerin silahlarını koruyucu güç umuduyla granatla süslediği anlatılır.
  • Aynı anlatılarda Bohemya granatının dostluğu koruduğu, cesaret, güven ve canlılık verdiği söylenir.
  • Günümüzde kristal terapi siteleri piropun kök çakrayı enerjiyle doldurduğunu, tutku ve yaratıcılık verdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Granatın Nuh'un gemisini aydınlattığına dair anlatı bir efsanedir; granat kendi ışığıyla parlamaz, yalnızca üzerine düşen ışığı yansıtır. Piropun dostluğu koruduğuna, cesaret, canlılık ya da tutku verdiğine, çakraları dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur.

Smitsonit

  • Kristal terapi uygulayıcıları smitsonitin sakinleştirici ve yatıştırıcı olduğunu, stresi ve gerginliği azalttığını, kendine ve başkalarına şefkat duymayı kolaylaştırdığını ileri sürer.
  • Aynı çevreler smitsonitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, geçmişteki duygusal yaraların işlenmesine ve affetmeye yardım ettiğini söyler; mavi renklisinin sakinlik ve berraklık, pembe renklisinin ise sevgi ve şefkat getirdiğini ileri sürerler.

Bilim ne diyor? Smitsonitin duyguları ya da stresi etkilediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; süren stres ya da duygusal sıkıntı için bir uzmandan destek alınmalıdır. Smitsonit çinko karbonattır: taş suya ya da asitli bir sıvıya konup “iksir” olarak içilmemeli, tozu solunmamalıdır.

Vezüvyanit (idokras)

  • Günümüz kristal terapi kaynakları vezüvyaniti öfkeyi yatıştıran bir taş olarak tanıtır; duygusal dengeyi sağladığını ve tekrarlayan olumsuz düşünceleri dağıttığını ileri sürer.
  • Aynı kaynaklar taşı kalp çakrasıyla ilişkilendirir, sevgiyi ifade etmeyi kolaylaştırdığını söyler ve yeni evlilere hediye olarak verildiğini belirtir.

Bilim ne diyor? Bu iddiaların hiçbiri ölçülebilir ya da sınanabilir değildir; bir taşın öfkeyi dindirdiği ya da düşünceleri dağıttığı gösterilmemiştir. Öfke ya da kaygı günlük yaşamı zorluyorsa bir uzmandan destek alınmalıdır. Vezüvyanitin gerçek ilginç yanı, Vezüv'de lavların içinde ya da yanında yer alan kayaç bloklarında, magma ısısıyla dönüşen kayaçlarda kristalleşmiş olmasıdır.

Danburit

  • Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları danburiti “aydınlanma taşı” sayar; kalp ve taç çakralarıyla ilişkilendirir, korku ve stresi hafiflettiğini, sakinlik, sabır ve sevgi verdiğini ileri sürer.
  • Bazı kaynaklar danburitin melekler gibi ruhsal varlıklarla iletişimi kolaylaştırdığını ve ruhsal farkındalığı artırdığını iddia eder.

Bilim ne diyor? Danburitin korku ve stresi azalttığına ya da ruhsal varlıklarla iletişim sağladığına dair bilimsel kanıt yoktur; süren kaygı ve stres için bir uzmana başvurulmalıdır. Taşın bilinen gerçek özellikleri sertliği, berraklığı ve güçlü ışık dağılımıdır.

Hiddenit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları hiddenitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, korkuyu hafifletip şefkati ve sevgiyi artırdığını, duygusal strese karşı rahatlık verdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Hiddenitin duyguları etkilediğine ya da stresi hafiflettiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taş ancak 1879'da tanındığı için bu inanışlar eski bir gelenekten değil, yakın dönemin kristal terapi anlayışından gelir; yeşil rengi ise kristale yerleşmiş eser miktardaki kromdan kaynaklanır.

Moldavit

  • Çekçe Vikipedi'nin aktardığı bir Güney Bohemya halk geleneğine göre eskiden genç damat, derin duygularının kanıtı olarak müstakbel gelinine bir moldavit vermek zorundaydı.
  • Günümüzde kristal satıcıları ve sosyal medyadaki kristal toplulukları moldavite “dönüşüm taşı” der; taşın “çok yüksek titreşimli” olduğunu ve sahibinin hayatını altüst ederek değiştirdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Moldavit, göktaşı çarpmasında eriyen Dünya kayaçlarından oluşmuş silisli bir camdır; “titreşim” yaydığına ya da sahibinin hayatını değiştirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Sosyal medyada anlatılanlar kişisel deneyimlerdir. Bu ilgi fiyatları yükseltmiş ve piyasada cam taklitleri çoğaltmıştır.

Rubellit

  • Günümüzde kristal terapi siteleri ve taş satıcıları rubellitin kalp çakrasıyla ilişkili olduğunu, sevgiyi ve tutkuyu artırdığını, duygusal yaraları sardığını, duyguları dengelediğini ve özgüveni güçlendirdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Rubellitin sevgiyi artırdığına, duyguları dengelediğine ya da özgüveni güçlendirdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın kırmızı rengi, kristal yapısındaki eser miktardaki manganezden ve doğal ışınımın oluşturduğu renk merkezlerinden gelir; bu, taşın fiziksel bir özelliğidir.

Padparadscha

  • Günümüzde kristal terapi ve taş satıcısı siteleri padparadschanın yaratıcılığı ve sanatsal ifadeyi desteklediğini, aşka ve yeni ilişkilere açılmaya yardım ettiğini, çakraları dengelediğini ileri sürer.

Bilim ne diyor? Padparadschanın yaratıcılığı artırdığına, aşk getirdiğine ya da çakraları dengelediğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Taşın rengi, korindon kristalindeki eser elementlerden ve kristal kusurlarından oluşan renk merkezlerinden gelir; ışıkta solabilen bu turuncu bileşen, taşın fiziksel bir özelliğidir.

Elmas

  • Orta Çağ Avrupası'nda elmasın, sertliği yüzünden taşıyana güç, cesaret ve zafer kazandırdığına inanılırdı; 11. yüzyılda Marbodus, altına takılıp sol kolda taşınan elmasın gece hayaletlerini uzaklaştırdığını yazmıştır.
  • Elmasın karı koca arasındaki sevgiyi artıran bir “barışma taşı” olduğuna da inanılırdı.
  • Eski Hint taş kitaplarında elmasın, rengine göre sahibine güç, dost, zenginlik ve şans getirdiğine inanılırdı.

Bilim ne diyor? Elmas, kimyasal olarak çok kararlı saf karbondan oluşan bir mineraldir; taşıyana cesaret, şans ya da güç verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur. Kunz'un da belirttiği gibi bu inanışların çoğu, taşın olağanüstü sertliğinden ve berraklığından türetilmiştir.

Çerez politikası