# Süt kuvars

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/sut-kuvars/
- İngilizcesi: Milky quartz
- Diğer adları: Sütlü kuvars, Beyaz kuvars
- Tür: Varyete
- Sınıflandırma: Mineraller › Oksitler ve hidroksitler
- Kimyasal formül: SiO₂
- Kristal sistemi: Trigonal
- Sertlik (Mohs): 7
- Özgül ağırlık: 2,65–2,66 g/cm³
- Kırılma indisi: 1,544–1,553
- Parlaklık: Camsı, Yağımsı
- Saydamlık: Yarı saydam, Opak
- Renkler: süt beyazı, bulutlu beyaz, grimsi beyaz
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: Belirsiz
- Kırılma: Konkoidal (midye kabuğu gibi)
- Değer merdiveni: 3/9 basamak, Yapı ve endüstri taşı

Kuvarsın en sıradan ve en bol hâllerinden biri: içindeki sayısız mikroskobik kabarcık yüzünden süt gibi bulutlu görünen beyaz kuvars.

Süt kuvars, süt beyazı, bulutlu, yarı saydamdan donuğa kadar değişen bir kuvars çeşididir; “beyaz kuvars” ya da “sütlü kuvars” diye de bilinir. Kimyasal olarak berrak dağ kristaliyle aynıdır (SiO₂). Tek farkı, kristal büyürken içine hapsolmuş, gözle görülemeyecek kadar küçük sayısız sıvı ve gaz kabarcığıdır: bu kabarcıklar ışığı saçar ve taşı beyaz gösterir. Doğada çok bol bulunur ve çoğunlukla kayaçları kesen damarlar hâlinde görülür.

## Nasıl oluşur?

Süt kuvars çoğunlukla kayaçlardaki çatlakları dolduran sıcak, silisçe zengin sulardan çöker. Arkansas'taki Ouachita Dağları'nda süt kuvars damarları, dağ oluşumunun son evrelerinde, yaklaşık 280–245 milyon yıl önce açık çatlakların sıcak sularla dolmasıyla oluşmuştur. Kristal büyürken içinde, sıvı ya da gazla dolu sayısız mikroskobik boşluk hapsolur. Arkansas Jeoloji Araştırmaları'na göre süt kuvarsı berrak dağ kristalinden ayıran asıl fark budur: bu boşluklar, normalde kristalin içinden geçip gidecek ışığı saçar ve taşı beyaz gösterir.

Bu sıcak su damarlarında kuvarsın yanında bazen altın ve galen, pirit gibi metal mineralleri de çöker. Bu yüzden süt kuvars damarları zaman zaman altınla birlikte bulunur. Kaliforniya'daki Mother Lode kuşağında damar kuvarsı yaklaşık 320 °C sıcaklıktaki sulardan çökelmiştir ve bu damarlar altın taşır.

## Ne işe yarar?

- **Sanayi:** Ankara Üniversitesi ders notlarına göre süs taşı olarak pek kullanılmaz, ama seramik ve porselen yapımında geniş bir kullanım alanı vardır. Rusya'nın Kutup Uralları'ndaki saf damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitme için değerlendirilir.
- **Süs ve takı:** Oymalarda, boncuklarda, tezgâh yüzeylerinde ve dekoratif karolarda kullanılır.
- **Maden arama:** Altın arayıcıları, altının sık sık bu damarlarla birlikte bulunması nedeniyle süt beyazı kuvars damarlarını izler.
- **Koleksiyon:** İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde altın görülen parçalar koleksiyonlarda yer alır.

## Dağ kristaliyle farkı

Dağ kristali, ametist, sitrin, dumanlı kuvars ve pembe kuvars gibi süt kuvars da gözle görülebilir kristallerden oluşan iri taneli bir kuvars çeşididir; hepsi aynı iç yapıya sahiptir, yalnızca renkleri farklıdır. Süt kuvars bunların içinde çok bol bulunduğu için en az değerli olanlardandır. Berrak kuvars için [kristal ve necef taşı](/tr/taslar/kristal-ve-necef-tasi/), kuvarsın genel özellikleri için [kuvars](/tr/taslar/kuvars/), sık karıştırılan kayaç için [kuvarsit](/tr/taslar/kuvarsit/) sayfasına bakabilirsiniz.

## Nasıl tanınır?

- Süt beyazı ya da bulutlu beyazdır; ışığı az geçirir, içinden bakıldığında arkası görülmez.
- Parlaklığı camsıdır, ama içindeki kabarcıklar ona bazen hafif yağlı bir parıltı verir.
- Serttir (7): camı çizer, çelik bıçak onu çizemez. Bu özelliğiyle bıçakla kolayca çizilen beyaz kalsit ve mermerden ayrılır.
- Çoğunlukla kayacı kesen beyaz damarlar ya da iri kütleler hâlinde görülür; doğada çok bol bulunur.

## Değerini ne belirler?

Süt kuvars çok bol bulunduğu için öteki kuvars çeşitlerinden daha az değerlidir. Değeri çoğunlukla sanayi hammaddesi olarak saflığından gelir: seramik ve porselen yapımında, ayrıca yüksek saflıktaki damar kuvarsı tek kristal üretimi ve cam ergitmede kullanılır. Süs taşı olarak rengin eşit beyazlığı, çatlaksızlık ve cila önemlidir. İyi biçimlenmiş kristaller ve içinde görünür altın bulunan parçalar koleksiyonda daha çok aranır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Süt kuvars ile kuvarsit aynı taştır. Doğrusu: Bazı satıcılar beyaz kuvarsı “kuvarsit” diye de anar, ama ikisi farklıdır: kuvarsit, kuvars kumtaşının ısı ve basınçla dönüşmesinden oluşan bir kayaçtır; süt kuvars ise beyaz rengini içindeki mikroskobik sıvı kabarcıklarından alan kuvars kristali ya da damarıdır.
- Yanlış: Beyaz kuvars damarı bulunan yerde altın vardır. Doğrusu: Süt kuvars yalnızca zaman zaman sıcak su damarlarında altınla birlikte bulunur. Altın arayıcıları bu yüzden beyaz kuvars damarlarına bakar, ama bir damarın varlığı tek başına altın olduğu anlamına gelmez.

## Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

- Kristal terapi kaynakları süt kuvarsı (“kar kuvarsı”) ruhsal arınma taşı olarak tanıtır ve bağışıklık sistemini desteklediğini ileri sürer.
- Aynı kaynaklardan bazıları taşın yeni annelerde süt salgısına yardım ettiğine inanır.
- Bazı kristal terapi siteleri süt kuvarsın özgüveni artırdığını, zihni keskinleştirdiğini ve meditasyona yardım ettiğini iddia eder.

Bilim ne diyor?: Süt kuvarsın bağışıklığı desteklediğine, süt salgısını artırdığına ya da özgüven verdiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; beyaz rengi yalnızca ışığı saçan mikroskobik kabarcıklardan gelir. Emzirme sorunları için hekime ya da ebeye, bağışıklıkla ilgili sorunlar için hekime başvurulmalıdır.

## Bunu biliyor muydun?

- Arkansas'taki Ouachita Dağları'nda kuvarsın çoğu süt beyazı damarlar hâlindedir; bu damarlar Arkansas'ta 18 metreye, Oklahoma'da yaklaşık 30 metreye kadar kalınlaşır.
- Kaliforniya'daki ünlü Mother Lode altın kuşağında altın, 15 metre kalınlığa varan, şeritli süt kuvars kütlelerinden oluşan damarlarda bulunur.
- Süt kuvars ile ametist bantlarının bir arada büyümesiyle, mor ve beyaz V biçimli şeritler taşıyan “şevron ametist” adlı süs taşı oluşur.

## Nerede bulunur?

- Ouachita Dağları, Arkansas ve Oklahoma, ABD (Önemli yatak): Bölgedeki kuvarsın çoğu süt beyazı damarlar hâlindedir; damarlar Arkansas'ta 18 m'ye, Oklahoma'da yaklaşık 30 m'ye kadar kalınlaşır
- Mother Lode, Sierra Nevada, Kaliforniya, ABD (Önemli yatak): 190 km boyunca uzanan altın kuşağı; altın, 15 m kalınlığa varan, şeritli süt kuvars kütlelerinden oluşan damarlarda bulunur
- Kutup Altı ve Kutup Uralları, Rusya (Önemli yatak): Geniş süt beyazı ve saydam damar kuvarsı ile dağ kristali kaynakları; tek kristal üretimi ve cam ergitme için uygundur
- Příbram, Orta Bohemya, Çekya (Bilinen bulunuş yeri): Habsburg döneminin en kazançlı gümüş madenlerinin bulunduğu eski maden bölgesi; süt kuvars örnekleri bilinir

## Kaynaklar

- [Quartz](https://en.wikipedia.org/wiki/Quartz), Wikipedia
- [Arkansas Quartz Crystals (J. M. Howard), Brochure Series 001](https://www.geology.arkansas.gov/docs/pdf/education/arkansas-quartz-crystals.pdf), Arkansas Geological Survey, 2008
- [Milky Quartz](https://galleries.com/minerals/silicate/milky_qu/milky_qu.htm), Amethyst Galleries, The Mineral Gallery
- [Kuvars (N. Çelebioğlu, Z. Bektur, K. Türeli; MTA)](https://jmo.org.tr/resimler/ekler/12ff4288c2dee9f_ek.pdf), TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası
- [Mücevher taşları (G. Gönen), ders notu](https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=136635), Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri
- [Snow Quartz, Gem Notes](https://www.firemountaingems.com/resources/encyclobeadia/gem-notes/gmstnprprtssnwq), Fire Mountain Gems and Beads
- [Quartzite](https://en.wikipedia.org/wiki/Quartzite), Wikipedia
- [Mother Lode](https://en.wikipedia.org/wiki/Mother_Lode), Wikipedia
- [High quality quartz raw materials of Timan North Ural region (Kuznetsov, Burtsev & Lyutoev), Gornyi Zhurnal](https://rudmet.com/journal/1227/article/20832/), Ore and Metals, 2013
- [Příbram](https://en.wikipedia.org/wiki/P%C5%99%C3%ADbram), Wikipedia
- [Milky quartz - SiO2 locality - Příbram, Czech Republic (J. Helebrant)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Milky_quartz_-_SiO2_locality_-_P%C5%99%C3%ADbram,_Czech_Republic_(50606633676).jpg), Wikimedia Commons


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/sut-kuvars/ · Lisans: CC BY-SA 4.0