# Sölestin

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/solestin/
- İngilizcesi: Celestine
- Diğer adları: Selestin, Sölestit, selestit
- Tür: Mineral
- Sınıflandırma: Mineraller › Sülfatlar
- Kimyasal formül: SrSO₄
- Kristal sistemi: Ortorombik
- Sertlik (Mohs): 3–3,5
- Özgül ağırlık: 3,95–3,98 g/cm³
- Parlaklık: Camsı, Sedefimsi
- Saydamlık: Saydam, Yarı saydam
- Renkler: renksiz, beyaz, soluk mavi, pembe, soluk yeşil, soluk kahverengi
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: {001} yönünde mükemmel, {210} yönünde iyi
- Kırılma: Düzensiz
- Değer merdiveni: 4/9 basamak, Kaliteli blok taş ve cevher
- Son kontrol: 2026-10-04

Adını gökyüzünden alan, çoğu zaman soluk mavi kristaller oluşturan stronsiyum minerali; havai fişeklerdeki kırmızının kaynağı.

Sölestin, stronsiyum sülfattan oluşan bir mineraldir. En bilinen örnekleri soluk, gök mavisi kristallerdir, ama renksiz, beyaz ya da pembemsi de olabilir. Stronsiyum elementinin en önemli kaynağıdır; stronsiyum ise havai fişeklere parlak kırmızı rengini verir.

## Nasıl oluşur?

Sölestin çoğunlukla tortul kayaçlarda, özellikle jips ve anhidrit gibi **evaporit** mineralleriyle birlikte oluşur. Kireçtaşı ve dolomit içindeki boşluklarda iri kristaller büyür; Madagaskar'daki ünlü jeotların içi gök mavisi sölestin kristalleriyle kaplıdır. Sicilya'nın kükürt madenlerinde ise parlak sarı kükürt kristalleriyle yan yana bulunur.

## Ne işe yarar?

Sölestin, stronsiyumun başlıca kaynağıdır. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) göre ABD'de stronsiyumun en büyük kullanım alanı sondaj sıvılarıdır; onu seramik ferrit mıknatıslar ile havai fişek ve işaret fişekleri izler.

## Türkiye'de

Sivas Havzası'nın, özellikle Ulaş çevresinin jipsli katmanlarında çok sayıda sölestin yatağı bulunur. Bu yataklar 20. yüzyılın ikinci yarısında işletilmiş ve Türkiye bir dönem sölestin üreten ülkeler arasında yer almıştır. USGS kayıtlarına göre ise 2015–2019 yıllarında Türkiye'de sölestin üretimi yapılmamıştır.

## Nasıl tanınır?

- Soluk mavi, camsı kristaller; çoğunlukla yassı tabletler ya da uzun prizmalar hâlindedir.
- Açık renkli bir mineral için ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 4,0), ama baritten (yaklaşık 4,5) hafiftir.
- Sertliği 3–3,5'tir; çelik bıçak onu kolayca çizer. Asitle köpürmez.
- Alev testinde stronsiyum aleve koyu kırmızı renk verir; barit ise yeşil alev verir.

## Sahteler ve taklitler

- “Anjelit” (angelite) adıyla satılan mavi taş sölestin değil, mavi renkli anhidrittir; adı yanıltıcı biçimde sölestine benzetilir.
- Mavi barit ile sölestin birbirine çok benzer; kesin tanım için özgül ağırlık ölçümü ya da laboratuvar analizi gerekir.

## Değerini ne belirler?

Cevher olarak sölestinin değerini stronsiyum sülfat oranı, baryum gibi safsızlıkların azlığı, yatağın büyüklüğü, işletme maliyeti ve sondaj sıvıları, ferrit mıknatıslar ve havai fişek gibi alanlardaki stronsiyum talebi belirler. Koleksiyonda ise yoğun gök mavisi renk, iri ve berrak kristaller, hasarsız uçlar ve Madagaskar'ın jeotları ya da Sicilya'nın kükürtle birlikte bulunan örnekleri gibi ünlü yataklar değer kazandırır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: “Anjelit” (angelite) bir sölestin türüdür. Doğrusu: Anjelit adıyla satılan mavi taş, sölestin değil mavi renkli anhidrittir. Ticari adı ve rengi nedeniyle sölestinle birlikte anılır, ama farklı bir mineraldir.
- Yanlış: Sölestin, stronsiyum içerdiği için radyoaktiftir. Doğrusu: Sölestindeki doğal stronsiyum radyoaktif değildir. Haberlerde adı geçen radyoaktif stronsiyum-90, nükleer reaktörlerde ve nükleer patlamalarda oluşan bir izotoptur ve sölestinde bulunmaz.

## Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

- Günümüzde kristal terapi uygulayıcıları sölestine “melek taşı” der ve onun sakinleştirdiğini, huzurlu bir uykuya yardım ettiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor?: Sölestinin adı Latince “göksel” anlamındaki sözcükten gelir ve yalnızca gök mavisi rengini anlatır; sakinleştirdiğine ya da uykuyu düzelttiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur.

## Bunu biliyor muydun?

- Adı, Latince “göksel” anlamına gelen sözcükten gelir ve kristallerinin gök mavisi rengine gönderme yapar.
- ABD'nin Ohio eyaletindeki Put-in-Bay'de, iç duvarları sölestin kristalleriyle kaplı küçük bir mağara (Kristal Mağarası) vardır.

## Nerede bulunur?

- Ulaş, Sivas (Önemli yatak): Sivas Havzası'nın jipsli katmanlarındaki sölestin yatakları; 20. yüzyılda işletilmiştir
- Sakoany, Mahajanga bölgesi, Madagaskar (Bilinen bulunuş yeri): 60 cm'ye varan, gök mavisi kristallerle kaplı jeotlar
- Agrigento, Sicilya, İtalya (Tarihî kaynak): Kükürt madenlerinde kükürt kristalleriyle birlikte sölestin
- Escúzar, Granada Havzası, İspanya (Önemli yatak): Granada Havzası'nda 1950'lerden beri büyük ölçekte işletilen stronsiyum yatakları; İspanya USGS'ye göre dünyanın başlıca sölestin üreticilerindendir
- Yate, Gloucestershire, İngiltere (Tarihî kaynak): Gloucestershire yatakları 1884-1941 arasında dünya stronsiyum üretiminin büyük bölümünü sağladı; Yate'de ticari üretim 1991'e kadar sürdü
- Put-in-Bay, Ohio, ABD (Bilinen bulunuş yeri): İçi sölestin kristalleriyle kaplı “Kristal Mağarası”

## Belgeseller

- [The World's Biggest Geode Is A Literal Cave](https://www.youtube.com/watch?v=7mdpWhM39AY), SciShow (İngilizce)

## Kaynaklar

- [Handbook of Mineralogy: Celestine](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/celestine.pdf), Mineralogical Society of America
- [Stratigraphy, Geochemistry and Depositional Environment of the Celestine-bearing Gypsiferous Formations of the Tertiary Ulaş-Sivas Basin, East-Central Anatolia (Turkey)](https://journals.tubitak.gov.tr/earth/vol10/iss1/3), Turkish Journal of Earth Sciences 10 (1) (E. Tekin), 2001
- [Celestine](https://australian.museum/learn/minerals/mineral-factsheets/celestine/), Australian Museum
- [Minerals Yearbook 2019: Strontium](https://pubs.usgs.gov/myb/vol1/2019/myb1-2019-strontium.pdf), U.S. Geological Survey, 2019
- [Mineral Commodity Summaries 2026: Strontium](https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026-strontium.pdf), U.S. Geological Survey, 2026
- [Celestine (mineral)](https://en.wikipedia.org/wiki/Celestine_(mineral)), Wikipedia
- [Strontium](https://en.wikipedia.org/wiki/Strontium), Wikipedia
- [Escúzar](https://es.wikipedia.org/wiki/Esc%C3%BAzar), Wikipedia (Spanish)


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/solestin/ · Lisans: CC BY-SA 4.0
