# Prasiolit

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/prasiolit/
- İngilizcesi: Prasiolite
- Tür: Varyete
- Sınıflandırma: Mineraller › Oksitler ve hidroksitler
- Kimyasal formül: SiO₂
- Kristal sistemi: Trigonal
- Sertlik (Mohs): 7
- Özgül ağırlık: 2,65–2,66 g/cm³
- Kırılma indisi: 1,544–1,553
- Parlaklık: Camsı
- Saydamlık: Saydam, Yarı saydam
- Renkler: açık yeşil, pırasa yeşili, sarımsı yeşil, yeşil
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: Belirsiz
- Kırılma: Konkoidal (midye kabuğu gibi)
- Değer merdiveni: 5/9 basamak, Süs taşı
- Son kontrol: 2026-10-04

Kuvarsın yeşil çeşidi: doğal olanı çok ender, piyasadakilerin neredeyse tamamı ısıtılmış ametist ya da ışınlanmış kuvars.

Prasiolit, kuvarsın yeşil renkli, saydam çeşididir; adı Yunanca “pırasa taşı” anlamına gelir. Yeşil rengini kristal yapısındaki Fe²⁺ demir iyonlarından alır. Doğal prasiolit çok nadirdir; ilk kez 19. yüzyılın başlarında Polonya'nın Aşağı Silezya bölgesinde bulunmuştur. Ticarette satılan prasiolitin neredeyse tamamı yapaydır: belirli yataklardan çıkan ametist 400–500 °C'ye kadar ısıtılarak ya da sarımsı kuvars ışınlanarak elde edilir.

## Nasıl oluşur?

Prasiolitin yeşili, kristal yapısındaki Fe²⁺ demir iyonlarından gelir. Doğada bu renk çok seyrek oluşur; ametist içeren kayaçların lav akıntıları ya da sokulumlarla ısındığı yerlerde ortaya çıkabileceği belirtilir. Ticari prasiolit ise çoğunlukla laboratuvar fırınında ametistin yaklaşık 400–500 °C'ye ısıtılmasıyla ya da sarımsı kuvarsın ışınlanmasıyla yapılır.

## Ne işe yarar?

- **Takı:** Fasetli taş olarak yüzük, kolye ve küpelerde kullanılır; piyasadaki taşın ana kaynakları Montezuma madeninden gelen ısıtılmış ametist ile Brezilya'nın çeşitli yerlerinden gelen ışınlanmış sarımsı kuvarstır.
- **Koleksiyon:** Kristal ve küme örnekleri toplanır.

## Nerelerde bulunur?

Doğal prasiolit Polonya'da Aşağı Silezya'daki Płóczki Górne, Brezilya'da Bahia, Kanada'da Thunder Bay ve Namibya'da Rooisand çiftliği gibi birkaç yerden bilinir; Kaliforniya'da Susanville yakınında da doğal oluşum bildirilir. Ticari prasiolitin başlıca kaynağı ise Brezilya'nın Minas Gerais eyaletindeki Montezuma madenidir.

## Nasıl tanınır?

- Rengi açık yeşilden sarımsı yeşile kadar değişir; doğal prasiolit çoğu zaman çok açık ve yarı saydam yeşildir, daha koyu yeşil kuvars ise genellikle yapay işlemin sonucudur.
- Kuvars kadar serttir (7): camı çizer, çelik bıçak onu çizemez; yarılma düzlemi yoktur.
- Isıl işlemli taşların yeşili güneş ışığında ve bazı yapay ışıklarda uzun süre kalınca solabilir.
- Doğal mı, ısıtılmış mı, ışınlanmış mı olduğu evde anlaşılamaz; bunun için gemoloji laboratuvarı gerekir.

## Sahteler ve taklitler

- “Yeşil ametist”: Prasiolit bazen bu adla satılır; ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) kurallarına göre bu ad kabul edilemez, çünkü yanıltıcıdır.
- Işınlanmış kuvars: Sarımsı kuvarsı gama ışınlarıyla yeşillendirmek mümkündür; elde edilen açık yeşil kararlı değildir ve yaklaşık 150 °C'nin üzerinde solar.
- Başka yeşil kuvarslar: Prase, krizopras, krom kalsedon ve klorit ya da epidot kapanımlarıyla yeşillenmiş kuvars prasiolit değildir.

## Değerini ne belirler?

Prasiolitin değerini yeşilin tonu ve doygunluğu, berraklık ve kesim belirler. Doğal prasiolit çok nadirdir; piyasadaki taşların neredeyse tamamı ısıtılmış ametist ya da ışınlanmış kuvarstır ve bu işlem belirtilmelidir. İşlemli taşların rengi güneşte ve bazı yapay ışıklarda solabileceği için dikkatli saklanmalıdır. Peridot, tsavorit ve zümrüt gibi daha değerli taşların yerine kullanılabildiğinden, taşın adı ve işlemi satıcı tarafından açıkça söylenmelidir.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Prasiolit (“yeşil ametist”) doğal bir ametist türüdür. Doğrusu: Doğal prasiolit çok nadirdir. Ticarette satılanın neredeyse tamamı, belirli yataklardan çıkan ametistin ısıtılması ya da sarımsı kuvarsın ışınlanmasıyla elde edilir. “Yeşil ametist” adı ise FTC kurallarına göre kabul edilemez.
- Yanlış: Her yeşil kuvars prasiolittir. Doğrusu: Prasiolit tek yeşil kuvars değildir. Prase, krizopras, krom kalsedon ya da klorit ve epidot kapanımlı yeşil kuvarslarla karıştırılmamalıdır; hepsi farklı taşlardır.
- Yanlış: Isıtılan her ametist yeşile döner. Doğrusu: Çoğu ametist ısıtılınca sarıya ya da turuncuya döner; yalnızca bazı yataklardan çıkan ametist yeşil olur.

## Bunu biliyor muydun?

- Adı Yunanca prason (pırasa) ve lithos (taş) sözcüklerinden gelir; yani “pırasa yeşili taş” demektir.
- Ticari prasiolit üretimi, 1950'lerin ortasında, Brezilya'daki Montezuma madeninden çıkan ametistlerin ısıtılınca yeşile döndüğünün anlaşılmasıyla başladı.

## Nerede bulunur?

- Montezuma madeni, Minas Gerais, Brezilya (Önemli yatak): Ticari prasiolitin başlıca kaynağı; buradan çıkan ametist ısıtılınca yeşile döner, 1950'lerin ortasında ticari üretim bu keşifle başladı
- Płóczki Górne, Aşağı Silezya, Polonya (Tarihî kaynak): Aşağı Silezya, doğal prasiolitin 19. yüzyılın başında ilk bulunduğu bölgedir; Płóczki Górne bilinen doğal oluşumlarından biridir
- Bahia, Brezilya (Bilinen bulunuş yeri): Doğal prasiolit oluşumlarından biri
- Thunder Bay, Ontario, Kanada (Bilinen bulunuş yeri): Doğal prasiolit oluşumlarından biri
- Rooisand çiftliği, Namibya (Bilinen bulunuş yeri): Doğal prasiolit oluşumlarından biri; koordinat ülke düzeyindedir
- Susanville çevresi, Kaliforniya, ABD (Bilinen bulunuş yeri): Geology.com, Susanville yakınında doğal prasiolit oluşumu bildirir

## Kaynaklar

- [Prasiolite](https://en.wikipedia.org/wiki/Prasiolite), Wikipedia
- [Prasiolite](https://geology.com/gemstones/prasiolite), Geology.com


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/prasiolit/ · Lisans: CC BY-SA 4.0
