# Mimetit

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/mimetit/
- İngilizcesi: Mimetite
- Diğer adları: Kampilit (fıçı biçimli kristallerine verilen ad)
- Tür: Mineral
- Sınıflandırma: Mineraller › Fosfatlar
- Kimyasal formül: Pb₅(AsO₄)₃Cl
- Kristal sistemi: Hekzagonal
- Sertlik (Mohs): 3,5–4
- Özgül ağırlık: 7,24–7,26 g/cm³
- Parlaklık: Reçinemsi, Elmassı
- Saydamlık: Saydam, Yarı saydam
- Renkler: soluk ile parlak sarı arası, sarımsı kahverengi, sarı-turuncu, beyaz, renksiz
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: {10-11} yönünde kesintili
- Kırılma: Düzensiz ile yarı konkoidal arası; gevrek
- Değer merdiveni: 3/9 basamak, Yapı ve endüstri taşı
- Son kontrol: 2026-10-04

Piromorfiti öyle iyi taklit eder ki adı “taklitçi” demektir: sarı-turuncu, ağır, kurşunlu ve arsenikli bir mineral.

Mimetit, kurşun, arsenik, oksijen ve klordan oluşan bir mineraldir (Pb₅(AsO₄)₃Cl). Soluk ya da parlak sarı, sarı-turuncu ve kahverengimsi renkli, altıgen prizma, iğne ya da fıçı biçimli kristaller oluşturur. Arsenik içeren kurşun yataklarının havayla temas eden kısımlarında yaygın olarak bulunur. Adı, Yunanca “taklitçi” anlamına gelen mimetes sözcüğünden gelir; çünkü piromorfite çok benzer. Piromorfit ve vanadinitle aynı (apatit) grubundadır.

## Nasıl oluşur?

Mimetit, arsenik içeren kurşun yataklarının yeryüzüne yakın, havayla ve suyla temas eden kısmında (oksidasyon zonunda) oluşan **yaygın bir ikincil mineraldir**. Bu yüzden yanında serüsit, anglezit, smitsonit, villemit, piromorfit ve vulfenit bulunur. Piromorfit ve vanadinitle aynı yapıdadır: Bu üç mineralde kurşun ve klor ortaktır; mimetitte arsenik, piromorfitte fosfor, vanadinitte vanadyum bulunur.

Handbook of Mineralogy'ye göre iyi kristalli mimetit Almanya'da Johanngeorgenstadt'tan, Çekya'da Příbram'dan, İngiltere'de Cornwall ve Cumbria'daki Caldbeck Fells'ten, İskoçya'da Leadhills'ten ve Meksika'da Santa Eulalia ile Ojuela madeninden gelir; Namibya'daki Tsumeb olağanüstü kristaller vermiştir.

## Ne işe yarar?

- **Koleksiyon:** Parlak sarı-turuncu kristalleri ve fıçı biçimli kampilit grupları koleksiyoncular tarafından aranır.
- **Bilim:** Apatit grubunun bir üyesi olarak, aynı kristal yapısında farklı elementlerin birbirinin yerini nasıl alabildiğini gösterir.

## Nasıl tanınır?

- Soluk ile parlak sarı, sarı-turuncu ya da sarımsı kahverengi renklidir; bazen beyaz ya da renksizdir.
- Kristalleri altıgen prizma ya da iğne biçimindedir; bazen yuvarlak, fıçı biçimli kristaller (kampilit) oluşturur.
- Çok ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 7,2): aynı büyüklükteki bir kuvars parçasının yaklaşık üç katı gelir.
- Reçinemsi ile elmasımsı arası parlar; sertliği 3,5–4'tür.
- Bazı örnekler morötesi ışıkta kırmızımsı sarı parlayabilir.

## Sahteler ve taklitler

- Piromorfit mimetitle neredeyse aynı görünür; aradaki fark, mimetitte arsenik, piromorfitte fosfor bulunmasıdır. Kesin ayrım kimyasal analizle yapılır.
- Vanadinit de aynı gruptandır ve benzer altıgen prizmalar oluşturur; ancak çoğunlukla parlak kırmızı ya da turuncu-kırmızıdır.

## Değerini ne belirler?

Mimetit koleksiyon minerali olarak değerlidir. Koleksiyonda canlı sarı ya da turuncu renkli, parlak ve iri kristaller, fıçı biçimli kampilit grupları ve vulfenitle birlikte bulunan örnekler aranır. Namibya'daki Tsumeb'in olağanüstü kristalleri ve Meksika örnekleri en tanınmışlarıdır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Sarı mimetit kristalleri kükürt ya da altın içerdiği için sarıdır. Doğrusu: Mimetit kurşun, arsenik, oksijen ve klordan oluşur; altın ya da kükürt içermez. Sarı rengi bu bileşimden gelir.

## Merak edilenler

**Mimetit ile piromorfit nasıl ayrılır?**

Gözle ayırmak çoğu zaman mümkün değildir: İkisi de aynı grupta, aynı biçimde kristallenen ağır kurşun mineralleridir. Fark bileşimdedir; mimetit arsenik, piromorfit fosfor içerir. Kesin tanı için kimyasal analiz gerekir. Mimetitin adı da bu benzerlikten, “taklitçi” anlamından gelir.

## Güvenlik

Mimetit hem kurşun hem arsenik içerir. Kurşun vücutta birikerek özellikle çocuklarda beyin ve sinir sistemine kalıcı zarar verebilir; Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kurşuna maruz kalmanın zararsız kabul edilen bir düzeyi yoktur. İnorganik arsenik de insanlar için kanser yapıcıdır. Mimetit ağza götürülmemeli, öğütülmemeli ve ısıtılmamalı; tozu solunmamalı ve suya konup içilmemelidir. Dokunduktan sonra eller yıkanmalı, örnekler çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.

## Bunu biliyor muydun?

- Adını, piromorfite olan benzerliğinden alır: Mimetes Yunancada “taklitçi” demektir.
- Fıçı biçimli kristallerinin yarım küre biçimli kümeler oluşturduğu türüne kampilit denir; bu ad aynı biçimdeki piromorfite de verilir.
- Kristalleri 12 cm'ye kadar büyüyebilir; mimetit piezoelektriktir, yani sıkıştırılınca yüzeyinde elektrik yükü oluşur.

## Nerede bulunur?

- Tsumeb, Oshikoto, Namibya (Önemli yatak): Handbook of Mineralogy'ye göre olağanüstü kristaller verir
- Ojuela madeni, Mapimí, Durango, Meksika (Bilinen bulunuş yeri): Mimetitin bilinen başlıca bulunuş yerlerinden
- Johanngeorgenstadt, Saksonya, Almanya (Tarihî kaynak): Handbook of Mineralogy'nin iyi kristalli mimetit için andığı eski madencilik kasabası
- Leadhills, Lanarkshire, İskoçya (Tarihî kaynak): İskoçya'nın eski kurşun madeni bölgesi
- Broken Hill, Yeni Güney Galler, Avustralya (Bilinen bulunuş yeri): Dünyanın büyük kurşun-çinko-gümüş yataklarından

## Kaynaklar

- [Mimetite](https://en.wikipedia.org/wiki/Mimetite), Wikipedia
- [Handbook of Mineralogy: Mimetite](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/mimetite.pdf), Mineralogical Society of America
- [Lead poisoning (fact sheet)](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health), World Health Organization
- [Arsenic (fact sheet)](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/arsenic), World Health Organization


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/mimetit/ · Lisans: CC BY-SA 4.0