# Lodranit - Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/lodranit/ - İngilizcesi: Lodranite - Tür: Meteorit - Sınıflandırma: Meteoritler ve çarpma taşları › Taşlı meteoritler - Sertlik (Mohs): 5–7 - Özgül ağırlık: 3,15–3,85 g/cm³ - Parlaklık: Mat, Metalik - Saydamlık: Opak - Renkler: kahverengimsi siyah (erime kabuğu), koyu kehribar rengi (iç kısım) - Bileşim: Nikel-demir metal ile silikat minerallerinden oluşur; silikatların çoğu olivin ve düşük kalsiyumlu piroksendir, az miktarda plajiyoklaz ve troilit bulunur. Lodran meteoritinde metal, olivin ve piroksen hacmin çoğunu yaklaşık eşit oranlarda paylaşır; kromit, fosfit ve krom diyopsit de içerir. - Doku: İri taneli, kristalli bir doku; akapulkoitlerden daha iri tanelidir. - Değer merdiveni: 7/9 basamak, Değerli taş Kısmen eriyip metal ve eriyiğinin bir bölümünü yitirmiş kondritlerin kalıntısı: iri taneli, metalce zengin ilkel akondritler. Lodranitler, nikel-demir metal ile silikat minerallerinden oluşan küçük bir ilkel akondrit grubudur. Silikatlarının çoğu olivin ve piroksendir. Grup, adını 1 Ekim 1868'de bir meteoritin düştüğü Pakistan'daki Lodhran kentinden alır. Tüm ilkel akondritler gibi hem kondritlere hem akondritlere benzerler. Yakın akrabaları akapulkoitlerle aynı ana gövdeden geldikleri düşünülür. ## Nasıl oluşur? Lodranitler, nikel-demir metal ile demir sülfürün birlikte erimeye başladığı (ötektik) sıcaklığa kadar ısınmış kondritler olarak tanımlanabilir. Bu sıcaklıkta kısmi erime başladı; metal ve silikat eriyiğinin bir bölümü kayaçtan ayrılıp uzaklaştı. Geride kalan iri taneli katı kalıntı lodranitleri oluşturdu. Bileşimleri onları kondritlere, özellikle H kondritlere bağlar. Lodranitler ile akapulkoitler aynı ana gövdeden gelir; bu gövdenin S türü bir asteroide benzediği düşünülür. Lodranitler daha iri tanelidir ve daha yüksek sıcaklıklara işaret eder; bu yüzden gövdenin daha derin bölümlerinden geldikleri sanılır. İz elementler, ana gövdenin kısmi erime, eriyik göçü ve metasomatizma gibi karmaşık bir jeolojik geçmişi olduğunu gösterir. ## Ne işe yarar? - **Gezegenlerin ilk ısınması:** Lodranitler, bir kondrit gövdesinin kısmen eriyip eriyiğini nasıl yitirdiğini, yani kondrit ile tam erimiş akondrit arasındaki aşamayı gösterir. - **Erken Güneş Sistemi'nin takvimi:** Yüksek kalsiyumlu piroksenlerdeki hafniyum-tungsten sistemi, ana gövdenin 4.563,1 ile 4.562,6 milyon yıl önce yaklaşık 1.000 °C'nin altına soğuduğunu gösterir. Buna göre gövde, Güneş Sistemi'nin ilk katılarından yaklaşık 1,5–2 milyon yıl sonra bir araya gelmiştir. ## Lodran meteoriti Lodran, 1 Ekim 1868'de saat 14.00'te bugün Pakistan'da bulunan Lodhran kentinin yakınına düştü. Görgü tanıklarının duyduğu patlama sesi ve kentin doğusunda yükselen toz bulutu, meteoritin bulunup alınmasını sağladı. Taşı ilk olarak 1870'te Gustav Tschermak tanımladı. Lodran'da metal, olivin ve piroksen hacmin çoğunu yaklaşık eşit oranlarda paylaşır; bunlara sülfür, kromit, fosfit ve krom diyopsit eşlik eder. ## Nasıl tanınır? - Erime kabuğu kahverengimsi siyahtır; Antarktika'da bulunan QUE 93148 örneğinin içi koyu kehribar rengindedir. - İri taneli, kristalli bir dokusu vardır; akapulkoitlerden daha iri tanelidir. - Kesilmiş yüzeyde olivin ve piroksen tanelerinin arasında nikel-demir metal taneleri görülür. Türü ancak laboratuvar analizi kesinleştirir. ## Değerini ne belirler? Lodranitler çok küçük bir gruptur ve ender bulunur. Bir parçanın değerini kütlesi, tazeliği, kesilmiş yüzeyinde metal ve silikat tanelerinin ne kadar iyi göründüğü ve Lodran gibi düşüşü gözlenmiş bir taşa ait olup olmadığı belirler. Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir. ## Yanlış bilinenler - Yanlış: Metal içeren her taş meteorit bir demir meteorittir. Doğrusu: Lodranitler gibi taş meteoritler de bol nikel-demir metal içerebilir; Lodran meteoritinde metal, olivin ve piroksen hacmin çoğunu yaklaşık eşit oranlarda paylaşır. Demir meteoritler ise neredeyse tamamen metalden oluşur. ## Merak edilenler **Lodranitler ile akapulkoitler arasındaki fark nedir?** İkisi de aynı ana gövdeden gelir. Lodranitler daha iri tanelidir ve izotop yöntemleriyle daha yüksek sıcaklıklar verir; bu yüzden ana gövdenin daha derin bölümlerinden geldikleri düşünülür. Lodranitler kısmi erimenin geride bıraktığı kalıntı olarak görülür. ## Bunu biliyor muydun? - Lodran meteoritinin düşüşünü görenler, kentin doğusunda yüksek bir patlama sesi duyduklarını ve yükselen bir toz bulutu gördüklerini anlattı; meteorit bu sayede bulundu. - Mineralog Gustav Tschermak 1870'te Lodran taşının, daha önce hiçbir meteoritte görülmemiş, ancak yeryüzündeki olivinli kayaçlara benzeyen bir olivin-bronzit karışımı olduğunu yazdı. - Lodran uzun süre kendi grubunun tek üyesiydi: George Thurland Prior onu tek başına lodranit grubu olarak sınıflandırmış ve üreilitlerle yakın benzerlikler görmüştü. ## Nerede bulunur? - Lodhran, Pencap, Pakistan (Tip lokalite): 1 Ekim 1868 öğleden sonra düşen ve gruba adını veren meteorit. Görgü tanıkları kentin doğusunda yüksek bir patlama sesi ve yükselen bir toz bulutu bildirdi. Nokta Lodhran kentini gösterir. ## Kaynaklar - [Lodranite](https://en.wikipedia.org/wiki/Lodranite), Wikipedia - [Lodhran](https://en.wikipedia.org/wiki/Lodhran), Wikipedia - [Gustav Tschermak](https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Tschermak), Wikipedia - [Primitive achondrite](https://en.wikipedia.org/wiki/Primitive_achondrite), Wikipedia - [Antarctic Meteorite Newsletter, February 1995: petrographic descriptions (QUE 93148)](https://curator.jsc.nasa.gov/antmet/amn/amnfeb95/petdes.htm), NASA Johnson Space Center, 1995 - [Acapulcoites – composition](https://meteorites.tv/content/47-Acapulcoites-composition), Meteorites.tv (Thomas Grau) - [Physical properties of the stone meteorites: Implications for the properties of their parent bodies (G. J. Flynn, G. J. Consolmagno, P. Brown, R. J. Macke), Chemie der Erde – Geochemistry 78](https://ntrs.nasa.gov/citations/20230000872), NASA Technical Reports Server, 2018 - [Handbook of Mineralogy: Enstatite](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/enstatite.pdf), Mineralogical Society of America - [Handbook of Mineralogy: Forsterite](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/forsterite.pdf), Mineralogical Society of America Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/lodranit/ · Lisans: CC BY-SA 4.0