# Lav taşı (volkan taşı)

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/lav-tasi/
- İngilizcesi: Lava stone
- Diğer adları: Volkan taşı, Volkanik taş, Skorya (cüruf), Lav taşı boncuk
- Tür: Gündelik ad
- Sınıflandırma: Gündelik adlar
- Renkler: siyah, koyu gri, kahverengi, kırmızımsı kahverengi
- Değer merdiveni: 2/9 basamak, Tonla ölçülen hammadde
- Son kontrol: 2026-10-04

Bileklik boncuklarındaki “lav taşı”, gaz kabarcıklarıyla delik deşik olmuş bazaltik bir volkanik kayaçtır; çoğu zaman siyaha boyanır.

Lav taşı ya da volkan taşı, bilimsel bir taş adı değil; yanardağdan çıkan lavın soğuyup katılaşmasıyla oluşan gözenekli kayaçlara verilen gündelik addır. Takılarda, mangallarda ve bahçelerde “lav taşı” diye satılan koyu renkli, delik deşik taş çoğunlukla skorya (cüruf) ya da gözenekli bazalttır. Gözenekler, lav püskürürken içindeki gazların kabarcık oluşturmasıyla meydana gelir. Açık renkli ve suda yüzen akrabası pomzadır. Lav taşı boncuklar, gözenekleri esans yağını emip bir süre koku yaydığı için de sevilir.

## Nasıl oluşur?

Yanardağın derinliklerindeki magmada su buharı ve karbondioksit gibi gazlar çözünmüş hâldedir. Magma yüzeye yaklaşıp basınç düşünce bu gazlar kabarcıklar hâlinde ayrılır; lav, kabarcıklar içinde dururken soğuyup katılaşırsa delik deşik bir kayaç oluşur. Püskürme sırasında havaya fırlatılan köpüklü lav parçaları yanardağın çevresinde yığılarak **skorya konilerini** oluşturur. Bileşimi bazalt ya da andezit olan bu koyu renkli, gözenekli kayaca **skorya** denir. Daha silisli ve köpüklü lavdan ise açık renkli **pomza** oluşur.

## Ne işe yarar?

- **Takı:** Delinip yuvarlatılan lav taşı boncuklar bileklik ve kolyelerde kullanılır; gözenekleri esans yağını emdiği için koku yayıcı olarak da satılır.
- **Mangal ve ısı:** Gaz mangallarında ısıyı tutup eşit dağıtmak için kullanılır.
- **Bahçe ve peyzaj:** Toprağı havalandırmak, drenajı artırmak ve süs amacıyla saksılara ve bahçelere serilir.
- **Yapı:** Hafif yapı agregası olarak bloklarda ve dolgularda kullanılır.

## Türkiye'de lav taşı

Türkiye, genç volkanlar bakımından zengindir. Manisa'nın Kula ve Salihli ilçelerindeki volkanik alan, yaklaşık 1,1 milyon, 300 bin ve 15 bin yıl önceki üç evrede oluşmuş 80 kadar skorya konisi, maarlar, bazalt lav akıntıları ve bazalt sütunlarıyla Türkiye'nin jeolojik olarak en genç volkanik alanlarından biridir. Alan 2013'te UNESCO Küresel Jeoparkı olarak tanınmıştır. Kula'nın kapkara lav akıntıları ve kırmızımsı skorya konileri, “lav taşının” doğadaki hâlini görmek için en iyi yerlerdendir.

## Nasıl tanınır?

- Yüzeyi küçük ve iri deliklerle doludur; dokununca pürüzlü, zımpara gibi hissettirir.
- Rengi doğal hâlinde koyu gri, siyahımsı, kahverengi ya da demirin oksitlenmesiyle kırmızımsı kahverengidir.
- Boyutuna göre hafiftir ama çoğu parça suya atılınca batar; suda yüzen, açık renkli olanı pomzadır.
- Gözenekleri sıvıyı hızla emer: üzerine damlatılan su ya da yağ hemen içine çekilir.

## Sahteler ve taklitler

- Kapkara ya da mavi, kırmızı, yeşil gibi canlı renkli lav taşı boncuklar genellikle boyanmıştır. Alkol ya da asetonlu bir pamukla silince boya çıkabilir.
- Plastik ya da reçineden kalıplanmış taklit boncuklarda delikler yüzeyseldir ve her boncukta aynı desen tekrarlanır; gerçek taş elde daha soğuk ve ağırdır.
- Lav taşı ile pomza karıştırılır: ikisi de volkanik ve gözeneklidir, ama pomza açık renkli, çok hafif ve çoğu zaman suda yüzer.

## Değerini ne belirler?

Lav taşı bol bulunan, ucuz bir volkanik kayaçtır. Bahçe ve mangal taşı olarak tonla ya da torbayla satılır; değerini tane boyu, sağlamlığı ve taşıma maliyeti belirler. Takı boncuğunda ise işçilik (delme, yuvarlatma), boncukların boy ve renk birliği önemlidir. Boyalı boncuklar doğal renkli olanlardan daha değerli değildir.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Lav taşı suda yüzer. Doğrusu: Suda yüzen volkanik taş pomzadır. Lav taşı denen skorya ve gözenekli bazaltın kabarcıkları daha iri, aralarındaki duvarlar daha kalındır; bu yüzden çoğu parça suya atılınca batar.
- Yanlış: Lav taşı ayrı ve değerli bir taş türüdür. Doğrusu: Lav taşı bir taş türü değil, gözenekli volkanik kayaçların gündelik adıdır. Çoğunlukla bileşimi bazalt olan, yeryüzünde en yaygın volkanik kayaçlardandır.

## Neye iyi geldiğine inanılır?

Bu bölüm inanışları aktarır; sağlık bilgisi değildir. Bu iddiaları destekleyen bilimsel bir kanıt yoktur ve hiçbir taş tedavinin yerine geçmez.

- Günümüzün kristal satıcıları ve kristal terapisi yazarlarına göre lav taşı, yerin derinliklerindeki ateşten doğduğu için insanı “topraklar”, sakinleştirir ve öfkeyi yatıştırır.
- Aynı kaynaklar lav taşının taşıyana güç, cesaret ve canlılık verdiğini ileri sürer.

Bilim ne diyor?: Lav taşının insanı sakinleştirdiğine, güç ya da cesaret verdiğine dair hiçbir bilimsel kanıt yoktur; lav taşı, gaz kabarcıklarıyla delik deşik olmuş sıradan bir volkanik kayaçtır. Boncukların tek gerçek özelliği gözenekli olmalarıdır: üzerlerine damlatılan esans yağını emip bir süre koku yayarlar. Esans yağlarının ciltte tahrişe ve alerjiye yol açabileceği de unutulmamalıdır.

## Bunu biliyor muydun?

- Skorya, gaz mangallarında ısıyı tutup yaymak için kullanılır; yüksek sıcaklığa dayanır.
- Manisa'daki Kula volkanik alanı, Antik Çağ coğrafyacısı Strabon tarafından “yanık ülke” anlamına gelen Katakekaumene adıyla anılmıştır.

## Nerede bulunur?

- Kula, Manisa (Bilinen bulunuş yeri): Türkiye'nin en genç volkanik alanlarından biri: skorya konileri ve bazalt lav akıntılarıyla Kula-Salihli UNESCO Küresel Jeoparkı (2013).

## Kaynaklar

- [Scoria](https://en.wikipedia.org/wiki/Scoria), Wikipedia
- [Basalt](https://www.britannica.com/science/basalt), Encyclopaedia Britannica
- [Kula Volcanic Geopark](https://en.wikipedia.org/wiki/Kula_Volcanic_Geopark), Wikipedia
- [Pumice](https://www.britannica.com/science/pumice), Encyclopaedia Britannica


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/lav-tasi/ · Lisans: CC BY-SA 4.0
