# Korindon

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/korindon/
- İngilizcesi: Corundum
- Diğer adları: Korund, Korendon, Zımpara taşı (korindonlu kayaç)
- Tür: Mineral
- Sınıflandırma: Mineraller › Oksitler ve hidroksitler
- Kimyasal formül: Al₂O₃
- Kristal sistemi: Trigonal
- Sertlik (Mohs): 9
- Özgül ağırlık: 3,98–4,1 g/cm³
- Kırılma indisi: 1,759–1,772
- Parlaklık: Elmassı, Camsı
- Saydamlık: Saydam, Yarı saydam, Opak
- Renkler: renksiz, gri, kahverengi, kırmızı, pembe, turuncu, sarı, yeşil, mavi, mor
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: Yok; dilinime benzeyen ayrılma düzlemleri görülebilir
- Kırılma: Düzensiz ile konkoidal arası
- Değer merdiveni: 4/9 basamak, Kaliteli blok taş ve cevher
- Son kontrol: 2026-10-04

Mohs sertlik ölçeğinde 9'un referansı olan alüminyum oksit: kırmızısına yakut, diğer renklerine safir denir.

Korindon, alüminyum ve oksijenden oluşan çok sert bir mineraldir. Saf hâli renksizdir; içine karışan çok az miktardaki krom onu kırmızıya (yakut), demir ve titanyum ise maviye (safir) boyar. Gösterişsiz, koyu renkli türleri ise sertlikleri sayesinde yüzyıllardır aşındırıcı olarak kullanılır.

## Nasıl oluşur?

Korindon, alüminyumca zengin ama silisyumca fakir ortamlarda oluşur. Silisyum bol olsaydı alüminyum, korindon yerine feldispat ya da mika gibi silikat minerallerinin yapısına girerdi. Mermerler, siyenit gibi bazı magmatik kayaçlar ve yüksek sıcaklıkta dönüşmüş alüminyumca zengin kayaçlar başlıca kaynaklardır. Korindon çok dayanıklı olduğundan kayaçlar aşınırken bozulmaz ve akarsu çakıllarında birikir; Sri Lanka'nın Ratnapura bölgesindeki değerli taş yatakları böyle oluşmuştur.

## Ne işe yarar?

- **Aşındırıcı:** Sertliği sayesinde zımpara kâğıtlarında, taşlama ve parlatma tozlarında kullanılır. Bugün bu amaçla daha çok yapay olarak üretilen alüminyum oksit kullanılır.
- **Değerli taş:** Kırmızı olanına **yakut**, diğer bütün renklerine **safir** denir.
- **Teknoloji:** Sentetik korindon kristalleri saat camlarında, lazerlerde ve elektronikte kullanılır.

## Türkiye ve zımpara taşı

**Zımpara taşı**, korindonun manyetit, hematit ve spinel gibi minerallerle karıştığı koyu renkli, çok sert bir kayaçtır. Batı Anadolu'daki Menderes Masifi'nde (Aydın, İzmir, Muğla ve çevresi) önemli zımpara taşı yatakları bulunur. Türkiye ve Yunanistan (Nakşa Adası), dünyadaki doğal zımpara taşının başlıca kaynaklarıdır.

## Nasıl tanınır?

- Çok serttir (9): kuvarsı ve topazı çizer. Bu testi kesilmiş taşlarda yapmayın; taşlar zarar görebilir.
- Boyutuna göre ağırdır (özgül ağırlık yaklaşık 4,0).
- Kristalleri çoğu zaman fıçı ya da sivri, altı yüzlü piramit biçimindedir; yüzeylerinde yatay çizgiler ve altıgen desenler görülebilir.
- Zımpara taşı koyu gri-siyah, ağır ve ince tanelidir; içindeki manyetit nedeniyle mıknatısa çekilebilir.

## Sahteler ve taklitler

- Sentetik korindon 1902'den beri Verneuil (alev füzyonu) yöntemiyle üretilir ve kimyasal olarak doğal korindonla aynıdır. Büyütme altında kavisli büyüme çizgileri ve gaz kabarcıkları ipucu verebilir; kesin ayrım laboratuvar işidir.
- Isıl işlem, rengi ve berraklığı iyileştirmek için çok yaygındır. Berilyum gibi elementlerin ısıyla taşın içine yayındırılması (difüzyon) gibi daha ileri işlemler de vardır; tüm işlemler satıcı tarafından açıklanmalıdır.
- Renksiz sentetik korindon (sentetik safir) bazen elmas veya başka renksiz taşların taklidi olarak kullanılır.

## Değerini ne belirler?

Değerli taş kalitesindeki korindonun, yani yakut ve safirin değerini renk (ton, doygunluk ve eşitlik), berraklık, kesim ve karat belirler; ısıl işlem, berilyum difüzyonu ya da cam dolgu gibi işlemler değeri etkiler ve açıklanmalıdır, menşe de önemli olabilir. Sentetik korindon 1902'den beri ucuza üretildiği için doğal olduğu laboratuvarca doğrulanmış taşlar daha çok aranır. Opak, gösterişsiz korindon ve zımpara taşı ise aşındırıcı hammadde olarak değerlendirilir; bu alanda yapay alüminyum oksit yaygın olduğu için değerleri düşüktür.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Safir yalnızca mavi olur; yakut ise ayrı bir mineraldir. Doğrusu: Yakut da safir de korindondur. Kırmızı korindona yakut denir; sarı, yeşil, mor, pembe, turuncu, gri, siyah ve renksiz olanlar da dahil öteki bütün renkleri safir sayılır.
- Yanlış: Mohs ölçeğinde 9 olan korindon ile 10 olan elmas arasındaki fark küçüktür. Doğrusu: Mohs ölçeği yalnızca hangi mineralin hangisini çizdiğini gösteren bir sıralamadır; basamakları eşit aralıklı değildir. Mutlak sertlik ölçümlerinde elmas, korindondan yaklaşık dört kat serttir.
- Yanlış: Safir camlı saatlerin camı kırılmaz. Doğrusu: Saatlerdeki “safir cam” laboratuvarda üretilmiş renksiz korindondur ve çizilmeye karşı çok dayanıklıdır. Ancak gevrek bir kristaldir; sert bir darbeyle çatlayabilir ya da kırılabilir.

## Bunu biliyor muydun?

- Çizilmeye dayanıklı “safir cam” saat camları aslında laboratuvarda üretilmiş renksiz korindondur.
- Adının, yakut anlamına gelen Sanskritçe “kuruvinda” sözcüğünden Tamilce “kurundam” aracılığıyla geldiği düşünülür.

## Nerede bulunur?

- Menderes Masifi zımpara yatakları (Aydın, İzmir, Muğla) (Önemli yatak): Türkiye, dünyadaki doğal zımpara taşının başlıca kaynaklarındandır
- Nakşa (Naxos) Adası, Yunanistan (Tarihî kaynak): Antik çağdan beri işletilen zımpara taşı
- Ratnapura, Sri Lanka (Önemli yatak): Akarsu çakıllarındaki değerli taş kalitesinde korindon (safir, yakut)
- Chester, Massachusetts, ABD (Tarihî kaynak): Eski zımpara taşı ocakları
- Mogok, Mandalay Bölgesi, Myanmar (Tarihî kaynak): Mogok ve yakın köyler çok eski çağlardan beri özellikle yakut ve safirle ünlüdür; taşlar mermerli alüvyon çakıllarından çıkarılır.
- Ilakaka, Ihorombe, Madagaskar (Önemli yatak): 1998'de Ilakaka vadisinde bulunan, dünyanın bilinen en büyük alüvyal safir yataklarından biri.
- Montepuez, Cabo Delgado, Mozambik (Bilinen bulunuş yeri): 2009'da bulunan yakut yatakları, 2011'den beri dünyanın en büyük yakut üreticilerinden biri sayılır.
- Anakie, Queensland, Avustralya (Bilinen bulunuş yeri): Merkez Yaylalar'daki bir safir madenciliği bölgesi.

## Belgeseller

- [Understanding Coloured Gemstones - Sapphire and Ruby Geology](https://www.youtube.com/watch?v=ocj-Og_h5qA), Geography and Spatial Sciences - Univ. of Delaware (İngilizce)
- [Sapphires: From Ceylon to Ethiopia | GIA Knowledge Sessions Webinar Series](https://www.youtube.com/watch?v=lazbcA2ieR4), GIA (Gemological Institute of America) (İngilizce)

## Kaynaklar

- [Handbook of Mineralogy: Corundum](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/corundum.pdf), Mineralogical Society of America
- [Emery (rock)](https://www.britannica.com/science/emery), Encyclopaedia Britannica
- [Verneuil method](https://en.wikipedia.org/wiki/Verneuil_method), Wikipedia
- [Mohs scale](https://en.wikipedia.org/wiki/Mohs_scale), Wikipedia
- [Sapphire](https://en.wikipedia.org/wiki/Sapphire), Wikipedia
- [Mogok](https://en.wikipedia.org/wiki/Mogok), Wikipedia
- [Ilakaka](https://en.wikipedia.org/wiki/Ilakaka), Wikipedia
- [Montepuez](https://en.wikipedia.org/wiki/Montepuez), Wikipedia
- [Anakie Siding, Queensland](https://en.wikipedia.org/wiki/Anakie_Siding,_Queensland), Wikipedia


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/korindon/ · Lisans: CC BY-SA 4.0
