# Biyotit

- Sayfa: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/biyotit/
- İngilizcesi: Biotite
- Diğer adları: Siyah mika, Koyu mika
- Tür: Mineral
- Sınıflandırma: Mineraller › Silikatlar › Fillosilikatlar
- Kimyasal formül: K(Mg,Fe)₃AlSi₃O₁₀(OH,F)₂
- Kristal sistemi: Monoklinik
- Sertlik (Mohs): 2,5–3
- Özgül ağırlık: 2,7–3,3 g/cm³
- Parlaklık: Camsı, Sedefimsi, Yarı metalik
- Saydamlık: Yarı saydam, Opak
- Renkler: siyah, koyu kahverengi, koyu yeşil, kızılımsı kahverengi
- Çizgi rengi: Beyaz
- Dilinim: {001} yönünde mükemmel; ince, esnek yapraklara ayrılır
- Kırılma: Mikamsı (yapraklanır)
- Değer merdiveni: 2/9 basamak, Tonla ölçülen hammadde
- Son kontrol: 2026-10-04

Granitteki siyah, parlak pullar: ince yapraklara ayrılan ve ayrıştıkça altın gibi parlayabilen koyu renkli mika.

Biyotit, demir ve magnezyum içeren koyu renkli bir mikadır. Granitin ve pek çok metamorfik kayacın içindeki küçük, siyah ve parlak pullar çoğunlukla biyotittir. Akrabası muskovit gibi ince yapraklara ayrılır, ama rengi siyah ile koyu kahverengi arasındadır.

## Nasıl oluşur?

Biyotit, çok farklı koşullarda oluşabilen önemli bir kayaç yapıcı mineraldir. Granit ve diyorit gibi derinlik kayaçlarında magmanın soğumasıyla kristallenir; şist ve gnays gibi metamorfik kayaçlarda ise ısı ve basınç altında oluşur. Volkanik kayaçlarda daha seyrek görülür. Granitlerdeki siyah beneklerin önemli bir bölümü biyotittir; geri kalanı çoğunlukla hornblenddir.

## Ne işe yarar?

Biyotitin az sayıda ticari kullanımı vardır; asıl önemi bilim içindir:

- **Öğütülmüş mika:** Boyalarda dolgu maddesi, sondaj çamurlarında katkı, kauçuk ürünlerinde dolgu ve kalıp ayırıcı, asfalt çatı kaplamalarında yapışmayı önleyen yüzey tabakası olarak kullanılır.
- **Yaş tayini:** İçerdiği potasyum sayesinde, magmatik kayaçların yaşı potasyum–argon ve argon–argon yöntemleriyle biyotitten ölçülür.
- **Kayaçların sıcaklık geçmişi:** Metamorfik kayaçlarda biyotit ile granat arasındaki demir ve magnezyum dağılımı, kayacın hangi sıcaklıklardan geçtiğini hesaplamaya yarar.

## Ayrışınca ne olur?

Biyotit, muskovite göre ayrışmaya daha az dayanıklıdır. Yüzeyde su ve havayla temas ettikçe içindeki demir yükseltgenir; pullar bronz ya da altın sarısı bir renk alır ve zamanla **vermikülit** ile kil minerallerine dönüşür. Altın arayıcılarını yanıltan parlak sarı pulların bir kısmı bu ayrışmış biyotittir.

## Bir mineral mi, bir aile mi?

Uluslararası Mineraloji Birliği'nin (IMA) 1998'de yayımlanan mika adlandırma raporundan beri biyotit tek bir mineral türü değil, bir **dizi (grup) adı** olarak kullanılır. Bu ad, demirce zengin **annit** ile magnezyumca zengin **flogopit** ve bunların alüminyumca zengin akrabaları arasındaki koyu renkli mikaları kapsar. Arazide, kimyasal analizi yapılmamış koyu mikalar için bugün de “biyotit” denir.

## Nasıl tanınır?

- Siyah ya da koyu kahverengi, parlak pullar hâlindedir; iğne ucuyla ince yapraklara ayrılır. Çok ince bir yaprak ışığa tutulduğunda kahverengimsi ve yarı saydam görünür.
- Yaprakları esnektir ve büküldükten sonra eski hâline döner. Bu özellik onu yapraklanmayan hornblend gibi koyu renkli minerallerden ayırır.
- Yumuşaktır (sertlik 2,5–3): çelik bıçak onu kolayca çizer.
- Ayrışmış biyotit pulları bronz ya da altın sarısı parlayabilir; ama hafiftir, kolayca ufalanır ve bastırıldığında yassılmaz.

## Sahteler ve taklitler

- Dere yataklarında ayrışmış, altın sarısı biyotit pulları altın sanılabilir. Altın çok ağırdır ve bastırıldığında ezilip yassılır; mika pulları ise hafiftir ve tavalamada su ile kolayca sürüklenir.
- “Biyotit” etiketi tek bir mineral türünü göstermez: Bu ad annit ile flogopit arasındaki koyu mikaların ortak adıdır. Örneğin hangi türe girdiğini söylemek için kimyasal analiz gerekir.
- Bahçecilikte ve ısı yalıtımında kullanılan, ısıtılınca kabaran vermikülit biyotit değildir; çoğunlukla biyotit ve flogopitin ayrışmasıyla oluşan ayrı bir mineraldir.

## Değerini ne belirler?

Biyotit çok yaygın bir kayaç yapıcı mineral olduğu için ticari değeri çok düşüktür; öğütülmüş mika olarak ucuz bir dolgu maddesidir. Koleksiyonda ise iri, düzgün altıgen levhalar ya da iyi biçimli, parlak ve hasarsız kristaller, özellikle ünlü yataklardan gelenler, küçük bir değer kazanır.

Bu bilgi eğitim amaçlıdır; alım-satım veya yatırım tavsiyesi değildir. Değer, kaliteye ve işlem görüp görmediğine göre çok büyük farklar gösterir.

## Yanlış bilinenler

- Yanlış: Dere yatağında güneşte parlayan sarı pullar altındır. Doğrusu: Bu pulların çoğu ayrışmış biyotit ya da başka mika pullarıdır. Altın çok ağırdır ve iğneyle bastırıldığında ezilip yassılır; mika pulları ise hafiftir, kolayca ufalanır ve tavada suyla akıp gider.

## Bunu biliyor muydun?

- Adını, mikaların optik özelliklerini ilk araştıranlardan Fransız fizikçi Jean-Baptiste Biot'tan alır.
- Biyotit potasyum içerdiği için, kayaçların yaşını potasyum–argon ve argon–argon yöntemleriyle belirlemede sık kullanılan minerallerdendir.

## Nerede bulunur?

- Vezüv ve Monte Somma, Campania, İtalya (Bilinen bulunuş yeri): Volkanik bloklarda iyi gelişmiş kristaller
- Bancroft, Ontario, Kanada (Bilinen bulunuş yeri)
- Miass, İlmen Dağları, Güney Urallar, Rusya (Bilinen bulunuş yeri)
- Arendal, Norveç (Bilinen bulunuş yeri)
- Iveland, Agder, Norveç (Bilinen bulunuş yeri): Pegmatitlerinde bilinen en iri tek biyotit kristalleri bulunmuştur
- Monzoni masifi, Dolomitler, İtalya (Bilinen bulunuş yeri): Batı Dolomitler'deki sokulum kompleksinde biyotitin bulunduğu klasik mineral yatağı

## Belgeseller

- [Mineral Monday: Biotite](https://www.youtube.com/watch?v=tZ7pDDLSypA), Britannia Mine Museum (İngilizce)

## Kaynaklar

- [Handbook of Mineralogy: Biotite](https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/biotite.pdf), Mineralogical Society of America
- [Nomenclature of the Micas (Rieder et al.), Clays and Clay Minerals 46: 586–595](https://doi.org/10.1346/CCMN.1998.0460513), The Clay Minerals Society, 1998
- [Biotite](https://www.britannica.com/science/biotite), Encyclopaedia Britannica
- [Biotite: Mineral uses and properties (H. M. King)](https://geology.com/minerals/biotite.shtml), Geology.com
- [Biotite](https://en.wikipedia.org/wiki/Biotite), Wikipedia


Kaynak: https://taslar.bumba.tr/tr/taslar/biyotit/ · Lisans: CC BY-SA 4.0
